Eksperymentalna szczepionka na raka zarówno leczy, jak i zapobiega rakowi mózgu u myszy

Leczenie glejaka wielopostaciowego mózgu jest bardzo trudne i obecnie najczęściej skojarzone. Oznacza to, że poprzez operację, chemioterapię i radioterapię lekarze próbują zatrzymać rozrost guza. Według najnowszych wyników badań, udało się opracować preparat szczepionkowy na glejaka, który zarówno leczy, jak i zapobiega powstawaniu tego rodzaju nowotworu. Dotychczas badania zostały przeprowadzone jedynie na myszach. Jeśli testy kliniczne potwierdzą skuteczność i bezpieczeństwo leku, będzie on dostępny dla ludzi za trzy do pięciu lat.

Lekarze szacują, że ponad 13 000 Amerykanów w 2022 roku otrzymało diagnozę potwierdzającą glejaka mózgu, na którego obecnie nie ma leku o potwierdzonym działaniu. Naukowcy z Brigham and Women’s Hospital opracowali nową terapię komórkową, która zarówno eliminuje istniejące nowotwory, jak i działa jako szczepionka przeciwnowotworowa zapobiegająca powstawaniu nowych guzów. Eksperymenty przeprowadzono dotychczas na myszach.

Glejak mózgu wciąż nieuleczalny

Nie udało się dotychczas opracować leku, którym dałoby się leczyć glejaka wielopostaciowego mózgu. Najczęściej w terapii wykorzystuje się tzw. leczenie skojarzone, które obejmuje łączenie wielu sposobów, w tym wypadku – operacji chirurgicznej, radioterapii i chemioterapii. Leczenie ma na celu spowolnienie rozrostu guza.

Naukowcy z Wielkiej Brytanii opracowali właśnie nową terapię komórkową, dzięki której możliwe staje się zarówno „wyeliminowanie” nowotworu, jak i zapobieganie nawrotom choroby. Te obiecujące wyniki badań dotyczą właśnie glejaka wielopostaciowego mózgu. Eksperymenty prowadzone były dotychczas na organizmach myszy. Opublikowano je w czasopiśmie naukowym „Science Translational Medicine”.

Czym są szczepionki przeciwnowotworowe?

Obecnie wciąż pracuje się nad dwoma głównymi typami szczepionek przeciwnowotworowych, do których należą:

• szczepionki, które zapobiegają występowaniu raka,
• szczepionki, które posłużą do leczenia już obecnego w organizmie guza, a także będą zapobiegać jego nawrotom.

Dotychczas udało się opracować i wdrożyć do stosowania dwa rodzaje szczepionek zapobiegających rakowi:

• szczepionka przeciwko wirusowi brodawczaka ludzkiego (HPV odpowiada m.in. za ponad 80% raków szyjki macicy u kobiet),
• szczepionka przeciwko wirusowi zapalenia wątroby typu B (HBV może powodować raka wątroby).

Trzy preparaty szczepionkowe stosowane w leczeniu chorób nowotworowych to:

• pembrolizumab (Keytruda) – stosowany w leczeniu raka pęcherza moczowego,
• sipuleucel-T (Provenge) – stosowany w leczeniu raka prostaty,
• talimogen laherparepvec – stosowany w leczeniu czerniaka.

Wciąż trwają szeroko zakrojone prace nad opracowaniem szczepionek przeciw rakowi piersi, rakowi jelita grubego, rakowi płuc i białaczce.

Szczepionka na raka mózgu

W nowym badaniu wykorzystano mysi model glejaka wielopostaciowego mózgu do przetestowania eksperymentalnej terapii komórkowej zdolnej zarówno do wyeliminowania obecnych komórek nowotworowych, jak i do powstrzymania ponownego nowotworu.

W dużym skrócie – specjaliści z Wielkiej Brytanii pobrali od zwierząt określony rodzaj komórek rakowych i przekształcili je w taki rodzaj komórek, które są zdolne „zabić” guza. Drugą ich cechą jest to, że stworzono z nich także preparat szczepionkowy. Wykorzystano w tym celu metody inżynierii genetycznej. Według badaczy terapia ta może być unikalnym sposobem wykorzystującym żywe komórki nowotworowe, podczas gdy większość szczepionek przeciwnowotworowych wykorzystuje nieaktywne komórki. W przeciwieństwie do inaktywowanych komórek nowotworowych żywe komórki nowotworowe mają wyjątkowy potencjał do zasiedlania i celowania w nowotwory. Opracowane na nowo komórki pomogły zwierzętom przeżyć dłużej i dały im długoterminową odporność.

Korzyści terapeutyczne względem innych guzów

Jeden z badaczy stwierdził, że terapia ta może być potencjalnie stosowana w leczeniu innych nowotworów niż glejak wielopostaciowy. Szczepionka przeciwnowotworowa, taka jak ta, być może będzie dostępna do użytku publicznego za trzy do pięciu lat.

Żywe komórki nowotworowe, o których mowa w niniejszym artykule, zostały zaprojektowane tak, aby bezpośrednio zabijały komórki nowotworowe, aktywowały układ odpornościowy oraz zmniejszały immunosupresję nowotworu. Tak więc ten system umożliwia zarówno aktywację układu odpornościowego w celu rozpoznania i zabicia raka, jak i jednocześnie pozbycie się hamulców, które uniemożliwiają aktywowanemu układowi odpornościowemu wykonywanie swojej pracy.