Góry we mgle jako symbol zjawiska déjà vu
Weronika Grzywna

Skąd się bierze déjà vu i czy jest to niebezpieczne zjawisko?

Déjà vu to jeden z najbardziej tajemniczych stanów, jakie występują w ludzkim umyśle. Co jakiś czas doświadcza go niemal każdy człowiek, a jednak wciąż nie udało się wypracować jednolitej naukowej interpretacji tego dość niepokojącego zjawiska. Jedno jest pewne – déjà vu na chwilę zaburza nasze postrzeganie teraźniejszości, zasiewając wątpliwość, czy przypadkiem „to się już kiedyś nie działo?".  

Déjà vu to zjawisko, z którym z pewnością spotkał się nieomal każdy człowiek. Szacuje się, że około 6070 proc. zdrowych osób doświadczyło w swym życiu jakiejś formy déjà vu. Przyczyny zjawiska próbowano odnaleźć już w starożytności. Do tej pory powstało wiele teorii na ten temat, jednak wciąż nie wypracowano jednoznacznego stanowiska. Co to znaczy mieć déjà vu? Czy déjà vu jest niebezpieczne?

Co to jest déjà vu?

Deja vu, a poprawnie déjà vu z języka francuskiego oznacza „już widziane”. Naukowcy twierdzą, że déjà vu znacznie częściej występuje u osób młodszych, w szczególnych u tych, które więcej podróżują. Zjawisko to pojawia się w najmniej oczekiwanych sytuacjach i zazwyczaj bardzo szybko przemija. Osoba doświadczająca déjà vu, ma wrażenie, że to, co w danym momencie się zdarzyło, miało już miejsce w przeszłości. Jednocześnie ma ona świadomość, że jest to niemożliwe.

Déjà vu może dotyczyć zarówno sytuacji, jak i bodźców zmysłowych  wzrokowych, słuchowych, czy też innego rodzaju wydarzeń.

Cechami charakterystycznymi déjà vu jest nagłe wystąpienie zjawiska i jego szybkie przeminięcie. Ile trwa déjà vu? Zazwyczaj jest to mniej więcej kilka/kilkanaście sekund. Osoba, która doświadcza déjà vu, nie potrafi podać, kiedy dana, podobna sytuacja miałaby się wydarzyć. Co więcej, deja vu wywołuje niejako uczucie niepokoju i odbierane jest jako dziwne oraz tajemnicze zjawisko.

Przeciwieństwem déjà vu jest z kolei zjawisko nazywane jamais vu. Dochodzi do niego w momencie, gdy człowiek błędnie ocena dobrze znane sobie zjawisko jako zupełnie nowe, z którym nigdy wcześniej nie miał styczności.

Skąd się bierze deja vu?

Dlaczego mamy déjà vu? Źródła déjà vu doszukiwano się już od wieków. Zajmowali się nim myśliciele tacy jak Arystoteles, Platon, czy Freud. Na przestrzeni lat pojawiło się więc wiele teorii mówiących o tym, skąd bierze się déjà vu, jednak żadna w pełni nie zdołała wyjaśnić istoty tego zjawiska.

Déjà vu próbowano wytłumaczyć m.in. reinkarnacją. Miało być ono potwierdzeniem istnienia wiecznej duszy, dowodem na to, że wspomnienia z poprzedniego życia nadal tkwią w naszej pamięci. Déjà vu było również zestawiane z telepatią, nadprzyrodzonymi umiejętnościami, czy chorobami o podłożu psychicznym.

Obecnie często uważa się, że déjà vu może wynikać ze sposobu, w jaki działa nasza pamięć. Zdaniem naukowców wiąże się ono z uruchamianiem fałszywego wspomnienia pod wpływem pamięciowego wyzwalacza. Przykładowo, jeżeli zaczynamy doświadczać jakąś sytuację, nasz mózg próbuje dopasować daną sytuację i/lub bodźce do zapamiętanych wcześniej zdarzeń. W efekcie pojawia się fałszywe wspomnienie na temat tej sytuacji, które określamy właśnie mianem déjà vu.

Badacze uważają również, że déjà vu oparte jest o mechanizm pamięci utajonej. Z pewnym podobnym elementem danej sytuacji mogliśmy zetknąć się w przeszłości, a informacja na ten temat została zapisana w naszym mózgu, ale w sposób utajony, dlatego doświadczamy jej jako déjà vu.

Kolejna z teorii mówi o tym, że déjà vu związane jest z zakłóceniami pracy półkul mózgowych. Jedna z nich szybciej rejestruje informacje, co sprawia, że w tym samym czasie druga półkula odbiera już daną sytuację jako coś przeszłego  wspomnienie.

Jedną z wartych uwagi teorii były odkrycia Akiry O’Connora, badacza, który wywołał w laboratorium zjawisko déjà vu, a następnie badał osoby badane, rezonansem magnetycznym. Początkowo spodziewano się, że zjawisko to aktywuje do pracy obszary mózgu odpowiadające za pamięć. W rzeczywistości, w chwili wystąpienia zjawiska, aktywność wykazała przednia część mózgu odpowiedzialna m.in. za podejmowanie decyzji. Zdaniem badacza déjà vu ma więc związek ze sposobem rozwiązywania przez mózg konfliktów zachodzących w pamięci. Występowanie zjawiska déjà vu może więc dać informację o kondycji naszej pamięci.

Polecane dla Ciebie

Częste déjà vu – o czym świadczy?

Zjawisko déjà vu może być powiązane ze schorzeniami neurologicznymi lub bólami migrenowymi. Jego częstsze występowanie obserwowane jest bowiem w przebiegu aury migrenowej, czy też napadów padaczkowych. Według jednej z teorii déjà vu jest jednym z często występujących objawów padaczki płata skroniowego niedominującej półkuli mózgowej.

Zjawiskiem tym zajmował się również Zygmunt Freud, który uważał, że déjà vu jest wynikiem występowania u pacjentów nieświadomych pragnień. Uważa się, że większe prawdopodobieństwo wystąpienia zjawiska powiązane jest także ze zmęczeniem, spożyciem alkoholu lub przyjmowaniem niektórych leków.

Uważano także, że częste déjà vu powiązane jest z chorobami psychicznymi, jednak w toku przeprowadzonych badań okazało się, że zjawisko to nie ma żadnego związku z chorobami o podłożu psychicznym.

Czy déjà vu jest niebezpieczne?

Jeżeli déjà vu pojawia się stosunkowo rzadko i nie towarzyszą mu żadne dodatkowe objawy, nie ma powodu do niepokoju. Jeżeli jednak déjà vu pojawia się często i towarzyszą mu symptomy, takie jak drżenie mięśni, mimowolne ruchy, czy halucynacje, wówczas warto skonsultować się z neurologiem, ponieważ może okazać się, że jest ono objawem choroby lub schorzenia o podłożu neurologicznym.

  1. Brown, A. S. (2003). A review of the déjà vu experience. Psychological Bulletin", 129(3), 394–413. https://doi.org/10.1037/0033-2909.129.3.394
  2. T. Drożdż, Zjawisko Deja Vu. Rys historyczno – teoretyczny, [w:] „Przegląd psychologiczny”, t. 45, nr 4, Lublin 2002.
  3. Psychologia akademicka, red. J. Strelau, D. Doliński, t. 2, Gdańsk 2016.
  4. WebMD, What is Déjà Vu? Dostęp online: https://www.webmd.com/mental-health/what-is-deja-vu

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • „Urwany film” po spożyciu alkoholu. Co wtedy dzieje się z mózgiem?

    Nadużywanie alkoholu jest związane z wieloma długotrwałymi problemami zdrowotnymi. Jedną z konsekwencji może być upośledzenie funkcji poznawczych i pamięci. Niektóre osoby po spożyciu alkoholu wykonują różne czynności, nawet złożone zadania, o których potem nie pamiętają. Naukowcy odkryli mechanizm, który jest molekularną podstawą tego zjawiska i mają nadzieję, że lepsze zrozumienie problemu pozwoli zapobiec wielu negatywnym konsekwencjom.

  • Kim są WWO? Czy jesteś jednym z nich?

    WWO to pojęcie oznaczające osoby wysoko wrażliwe. Pod terminem tym kryje się cała gama cech, które wyróżniają tego typu ludzi, stanowiąc o ich wyjątkowości. Warto wiedzieć, w jaki sposób traktować osoby WWO, aby czuły się komfortowo i mogły w pełni wykorzystywać swój potencjał w pracy, w związkach i innych sferach życia.  

  • Problemy z zaśnięciem – przyczyny, jak sobie radzić?

    Problemy z zaśnięciem to coraz powszechniejsze zjawisko, które może dotyczyć tak naprawdę każdego – niezależnie od wieku, płci czy przynależności etnicznej. Za tym dotkliwym problemem często kryje się bezsenność, ale również szereg zaburzeń zarówno psychicznych, jak i somatycznych. 

  • Perfekcjonizm – czym jest i jak sobie z nim radzić?

    Dzisiejsze czasy kreują nowe modele pożądanych zachowań i postaw – jedna z nich jest perfekcjonizm, który ma swoje źródła między innymi w wyidealizowanym świecie znanym z mediów społecznościowych. Jednak perfekcjonizm może być również dużą trudnością dla obarczonego nim człowieka, która znacznie utrudnia życie i relacje z innymi ludźmi.

  • Wybudzanie się w nocy – budzenie się w nocy i problem z zaśnięciem

    Wybudzanie się w środku nocy należy do bardzo frustrujących, a jednocześnie niestety powszechnych sytuacji, które co jakiś czas dotykają każdego z nas. Jeśli powtarza się to regularnie, należy poszukać przyczyny i wyeliminować czynnik, który wywołuje nocne, niechciane pobudki. Poza tym warto poznać uniwersalne, sprawdzone sposoby, które mogą być skuteczne w radzeniu sobie z wybudzaniem się w nocy.

  • Syndrom paryski – co to jest, na czym polega?

    Wizyta w Paryżu to dla wielu turystów spełnienie odwiecznego marzenia. Niestety, czasem potęgowane przez lata emocje, oczekiwania i wyidealizowane wyobrażenia potrafią odbić się negatywnie na zdrowiu. Przekonały się o tym osoby, które doświadczyły tajemniczego syndromu paryskiego. 

  • Paraliż senny – czym jest i jak się przejawia?

    Zaburzenia snu są powszechnym zjawiskiem dotykającym co drugą osobę na świecie. Wśród nich wyróżnić można bardzo nieprzyjemne doznanie, jakim jest paraliż senny. Charakteryzuje się on uczuciem całkowitego bezwładu ciała przy zachowaniu pełnej świadomości. Co jest przyczyną powstawania tego niepokojącego zjawiska, które w potocznym wyobrażeniu kojarzy się z obecnością demonów?

  • Labilność emocjonalna – czym jest, w jaki sposób się przejawia, jak sobie z nią radzić?

    Nagłe wybuchy gniewu, płaczu czy złości, chwiejność nastrój i stanów psychicznych oraz przesadna wrażliwość to jedne z najważniejszych cech wyróżniających osoby labilne emocjonalnie. Warto znać przyczyny tego stanu oraz proponowane sposoby radzenia sobie z nim.

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij