Przykład perfekcjonizmu - układanie kulek w równe rzędy
Weronika Grzywna

Perfekcjonizm – czym jest i jak sobie z nim radzić?

Dzisiejsze czasy kreują nowe modele pożądanych zachowań i postaw – jedna z nich jest perfekcjonizm, który ma swoje źródła między innymi w wyidealizowanym świecie znanym z mediów społecznościowych. Jednak perfekcjonizm może być również dużą trudnością dla obarczonego nim człowieka, która znacznie utrudnia życie i relacje z innymi ludźmi.

Perfekcjonizm utożsamiany jest ze stawianiem sobie zbyt wygórowanych oczekiwań, niejako dążeniem do doskonałości. Zazwyczaj perfekcjoniści nie są w stanie podołać nierealistycznym oczekiwaniom, a nawet jeśli osiągną sukces, czują, że nigdy nie są wystarczający dobrzy. Skąd się bierze perfekcjonizm? Jakie ma skutki i w jaki sposób można się od niego uwolnić?

Czy perfekcjonizm to choroba? Czy perfekcjonizm jest zły?

Perfekcjonizm nie jest zaklasyfikowany jako choroba lub zaburzenie ani w DSM-5 ani w ICD-10. Zdaniem badaczy jest on nieadaptacyjnym wzorcem myślenia. Jedna z definicji psychologicznych mówi o tym, że perfekcjonizm jest “cechą osobowościową przejawiającą się w dążeniu do doskonałości, wyznaczaniu sobie zawyżonych standardów i przypisywaniu zbyt dużego znaczenia opiniom innych na temat jednostki i je pracy”.

Co ciekawe, perfekcjonizm nie zawsze ma negatywny charakter. Współcześnie coraz częściej zaznacza się jego pozytywną postać. Związana jest ona z wysoką samooceną, motywacją do działania, wyznaczaniem realistycznych celów i ciężką pracą zorientowaną na osiągnięcie sukcesu.

Przeciwieństwem adaptacyjnego perfekcjonizmu jest dezadaptacyjny perfekcjonizm określany także mianem neurotycznego i toksycznego perfekcjonizmu. Charakteryzuje się on myśleniem zerojedynkowym, samokrytycyzmem, stawianiem sobie wygórowanych wymagań, niską samooceną i niemożnością zaakceptowania swoich błędów.

W literaturze psychologicznej wyróżniane są trzy rodzaje perfekcjonizmu:

  1. zorientowany na własne ja – polegający na stawianiu wygórowanych wymagań wobec samego siebie,
  2. zorientowany na innych – polegający na stawianiu wygórowanych oczekiwań innym,
  3. uwarunkowany społecznie – związany z przekonaniem, że inne osoby stawiają nam wysokie wymagania.

Mimo tego, że perfekcjonizm nie jest chorobą, ciągłe dążenie do doskonałości, brak zadowolenia z własnych sukcesów, niska samoocena i nieustanny lęk mogą prowadzić do zaburzeń psychicznych, takich jak:

Perfekcjonizm może także predysponować obarczonego nim człowieka do prokrastynacji i wypalenia zawodowego.

Jakie cechy ma perfekcjonista? Objawy perfekcjonizmu

Perfekcjonistę charakteryzuje myślenie typu “wszystko albo nic”. Jeżeli perfekcjoniści nie odniosą zamierzonego sukcesu, będą uznawać to za porażkę, niezależnie od tego, jak dużo starań włożyli w swoją pracę i jak wiele małych sukcesów odnieśli w drodze do osiągnięcia postawionego sobie (często nierealistycznego) celu. Nadmiernemu perfekcjonizmowi towarzyszy wysoki poziom samokrytycyzmu oraz lęk przed porażką, który może prowadzić do prokrastynacji.

Perfekcjoniści często oczekują wiele nie tylko od siebie, ale i od innych ludzi. W relacjach społecznych szukają idealnych osób, co często sprzyja konfliktom i rozczarowaniu. Perfekcjoniści mogą być podatni na krytykę. Dodatkowo często nie mają do siebie dystansu.  

Jak przejawia się perfekcjonizm w pracy?

Perfekcjoniści w pracy cechują się wysoką motywacją do działania. Dobrze radzą sobie w organizowaniu i planowaniu pracy. Są gotowi do pracy po godzinach i nie oczekują za to wynagrodzenia finansowego. Niestety często nie są oni w stanie odpocząć, ponieważ mają wrażenie, że w tym czasie mogliby zrobić coś dodatkowego. Wszystko to zwiększa ryzyko rozwoju wypalenia zawodowego.

Perfekcjoniści nadmiernie skupiają się na szczegółach, dlatego też zdarza się, iż nie wykonują swojej pracy na czas. Swoją samoocenę uzależniają od własnych osiągnięć. Nawet jeżeli osiągną sukces, nie są zadowoleni z osiągniętego rezultatu. Uważają, że zawsze mogą coś poprawić i skupiają się wyłącznie na swoich niedoskonałościach.

Polecane dla Ciebie

Jak uwolnić się od perfekcjonizmu?

Jak pokonać perfekcjonizm? Aby to osiągnąć należy przede wszystkim uświadomić sobie to, w jaki sposób funkcjonujemy. W pierwszej kolejności powinniśmy zastanowić się nad źródłem naszego perfekcjonizmu. Kluczowe jest także zapoznanie się z naszymi przekonaniami i dezadaptacyjnymi myślami. Możemy zapisać je na kartce i zastanowić się, czy pomagają nam one w życiu zgodnym z naszymi wartościami.

Perfekcjoniści powinni uświadomić sobie, że każdy człowiek popełnia błędy i jest to zupełnie normalne. Błędy możemy traktować nie jako porażkę, ale jako lekcję, z której możemy wynieść coś wartościowego. W walce z perfekcjonizmem może pomóc również planowanie pracy i rozkładanie celów na mniejsze etapy. Dzięki temu będzie nam łatwiej dostrzec, czy cel, który sobie postawiliśmy, jest realistyczny i czy rzeczywiście będziemy w stanie go zrealizować.

Perfekcjoniści często mają także trudności z dostrzeganiem tego co mają, z dostrzeganiem swoich osiągnięć i zalet. Warto więc wprowadzić do swojej codzienności praktykę wdzięczności w formie prowadzenia dziennika. Wystarczy, że każdego dnia zapiszemy 3-5 rzeczy, za które jesteśmy w danym dniu wdzięczni. Pomoże nam to dostrzec rzeczywistości taką, jaką jest, być “tu i teraz”, a przede wszystkim docenić wszystko, a w szczególności te małe i błahe rzeczy w naszym życiu, na które zazwyczaj nie zwracamy uwagi.

Jak sobie radzić z perfekcjonizmem, jeżeli żadna metoda nie pomaga?

Walka z perfekcjonizmem to trudna i długa droga. Nie zawsze jesteśmy sobie w stanie samodzielnie pomóc. Jeżeli objawy perfekcjonizmu znacząco utrudniają nasze codzienne funkcjonowanie, warto skonsultować się z psychologiem, psychiatrą lub psychoterapeutą.

Specjalista pomoże nam znaleźć źródło perfekcjonizmu i nauczy bardziej adaptacyjnych wzorców reagowania i radzenia sobie z objawami.

Przyczyny perfekcjonizmu

Przyczyn perfekcjonizmu przede wszystkim dopatruje się w dzieciństwie i wpływach ze strony rodziców. Rozwojowi perfekcjonizmu sprzyja nadmierna krytyka ze strony rodziców i wygórowane oczekiwania względem dziecka. Nie bez znaczenia dla rozwoju perfekcjonizmu pozostają ciągłe porównywania do rówieśników.

Współcześnie, kiedy niemal większość osób korzysta z mediów społecznościowych, to właśnie w social mediach można doszukiwać się źródeł perfekcjonizmu. Media społecznościowe są wypełnione idealnym wzorcem życia  kobietami i mężczyznami o idealnych sylwetkach, prowadzącymi na pozór perfekcyjne, wymarzone życie.

Media kreują standardy niemożliwe do spełnienia, co powoduje, że coraz więcej osób, również coraz młodszych, zaczyna stawiać sobie nierealistyczne i wygórowane wymagania, po to, by stać się lepszym, a wręcz idealnym, takim jak osoby, które obserwują w social mediach.

Badania pokazują również, że perfekcjonizm często współwystępuje z innymi zaburzeniami psychicznymi, np. z depresją lub zaburzeniami lękowymi.

  1. Sanecka Elżbieta. (2014). Perfekcjonizm – pozytywny czy negatywny. Adaptacyjne i dezadaptacyjne formy perfekcjonizmu. “Ogrody Nauk i Sztuk” (Nr 4 (2014), s. 242-251), doi 10.15503/onis2014-242-25
  2. Stoeber, J., Otto, K. (2006). Positive Conceptions of Perfectionism: Approaches, Evidence, Challenges.
  3. Terry-Short, L., Owens, R., Slade, P.D., Dewey, M.E. (1995). Positive and negative perfectionism. Volume 18, Issue 6, Pages 663-668.
  4. WebMD. (2021) How to Overcome Perfectionism. By Cyrus Wahome. Dostęp: https://www.webmd.com/balance/features/how-to-overcome-perfectionism

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • „Urwany film” po spożyciu alkoholu. Co wtedy dzieje się z mózgiem?

    Nadużywanie alkoholu jest związane z wieloma długotrwałymi problemami zdrowotnymi. Jedną z konsekwencji może być upośledzenie funkcji poznawczych i pamięci. Niektóre osoby po spożyciu alkoholu wykonują różne czynności, nawet złożone zadania, o których potem nie pamiętają. Naukowcy odkryli mechanizm, który jest molekularną podstawą tego zjawiska i mają nadzieję, że lepsze zrozumienie problemu pozwoli zapobiec wielu negatywnym konsekwencjom.

  • Kim są WWO? Czy jesteś jednym z nich?

    WWO to pojęcie oznaczające osoby wysoko wrażliwe. Pod terminem tym kryje się cała gama cech, które wyróżniają tego typu ludzi, stanowiąc o ich wyjątkowości. Warto wiedzieć, w jaki sposób traktować osoby WWO, aby czuły się komfortowo i mogły w pełni wykorzystywać swój potencjał w pracy, w związkach i innych sferach życia.  

  • Problemy z zaśnięciem – przyczyny, jak sobie radzić?

    Problemy z zaśnięciem to coraz powszechniejsze zjawisko, które może dotyczyć tak naprawdę każdego – niezależnie od wieku, płci czy przynależności etnicznej. Za tym dotkliwym problemem często kryje się bezsenność, ale również szereg zaburzeń zarówno psychicznych, jak i somatycznych. 

  • Skąd się bierze déjà vu i czy jest to niebezpieczne zjawisko?

    Déjà vu to jeden z najbardziej tajemniczych stanów, jakie występują w ludzkim umyśle. Co jakiś czas doświadcza go niemal każdy człowiek, a jednak wciąż nie udało się wypracować jednolitej naukowej interpretacji tego dość niepokojącego zjawiska. Jedno jest pewne – déjà vu na chwilę zaburza nasze postrzeganie teraźniejszości, zasiewając wątpliwość, czy przypadkiem „to się już kiedyś nie działo?".  

  • Wybudzanie się w nocy – budzenie się w nocy i problem z zaśnięciem

    Wybudzanie się w środku nocy należy do bardzo frustrujących, a jednocześnie niestety powszechnych sytuacji, które co jakiś czas dotykają każdego z nas. Jeśli powtarza się to regularnie, należy poszukać przyczyny i wyeliminować czynnik, który wywołuje nocne, niechciane pobudki. Poza tym warto poznać uniwersalne, sprawdzone sposoby, które mogą być skuteczne w radzeniu sobie z wybudzaniem się w nocy.

  • Syndrom paryski – co to jest, na czym polega?

    Wizyta w Paryżu to dla wielu turystów spełnienie odwiecznego marzenia. Niestety, czasem potęgowane przez lata emocje, oczekiwania i wyidealizowane wyobrażenia potrafią odbić się negatywnie na zdrowiu. Przekonały się o tym osoby, które doświadczyły tajemniczego syndromu paryskiego. 

  • Paraliż senny – czym jest i jak się przejawia?

    Zaburzenia snu są powszechnym zjawiskiem dotykającym co drugą osobę na świecie. Wśród nich wyróżnić można bardzo nieprzyjemne doznanie, jakim jest paraliż senny. Charakteryzuje się on uczuciem całkowitego bezwładu ciała przy zachowaniu pełnej świadomości. Co jest przyczyną powstawania tego niepokojącego zjawiska, które w potocznym wyobrażeniu kojarzy się z obecnością demonów?

  • Labilność emocjonalna – czym jest, w jaki sposób się przejawia, jak sobie z nią radzić?

    Nagłe wybuchy gniewu, płaczu czy złości, chwiejność nastrój i stanów psychicznych oraz przesadna wrażliwość to jedne z najważniejszych cech wyróżniających osoby labilne emocjonalnie. Warto znać przyczyny tego stanu oraz proponowane sposoby radzenia sobie z nim.

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij