Mężczyzna z wypaleniem zawodowym
Weronika Grzywna

Wypalenie zawodowe – objawy, sposoby leczenia

Uczucie przemęczenia i niechęci do wykonywanej pracy towarzyszy coraz większej ilości osób. Zjawisko wypalenia zawodowego staje się tak powszechne, że decyzją WHO od 1 stycznia 2022 roku zostało ono zakwalifikowane jako jednostka chorobowa. Dowiedz się, czy masz objawy wskazujące na wypalenie zawodowe, a także jakie są sposoby radzenia sobie z tym problemem. 

  1. Wypalenie zawodowe – definicja?
  2. Objawy wypalenia zawodowego
  3. Jakie są przyczyny wypalenia zawodowego?
  4. Jakie zawody są najbardziej narażone na wypalenie zawodowe?
  5. Leczenie wypalenia zawodowego – do jakiego lekarza iść z wypaleniem zawodowym?
  6. L4 na wypalenie zawodowe – na jak długo można dostać zwolnienie?
  7. Jak zapobiegać syndromowi wypalenia zawodowego?

Wypalenie zawodowe staje się coraz bardziej powszechnym problemem w społeczeństwie. Według badania przeprowadzonego przez ADP “People at Work 2022: A Global Workforce View” ok. 23 proc. Polaków zmaga się z wypaleniem zawodowym. Z kolei z sondażu przeprowadzonego przez UCE RESEARCH i SYNO w 2021 roku aż 65 proc. pracujących Polaków odczuwało symptomy syndromu wypalenia zawodowego.

Wypalenie zawodowe – definicja?

Wypalenie zawodowe nazywane również syndromem wypalenia zawodowego obecnie uznawane jest przez coraz więcej osób za chorobę cywilizacyjną. Jest ono stanem psychicznego i fizycznego wyczerpania związanego ze sferą zawodową.

Od 1 stycznia 2022 roku Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) podała informację, że wypalenie zawodowe wg Międzynarodowej Klasyfikacji Chorób zostało zaklasyfikowane jako choroba (ICD-11). Według ICD-11 cechuje się ono brakiem energii, mentalnym odcięciem od pracy, negatywnym nastawieniem do obowiązków zawodowych oraz odczuwaniem obniżonej skuteczności zawodowej.

Etapy wypalenia zawodowego wg Christiny Maslach

Christina Maslach w swojej koncepcji wyróżniła 3 etapy wypalenia zawodowego:

  • emocjonalne wyczerpanie  spowodowane wysokimi oczekiwaniami stawianymi zarówno przez innych, jak i przez samego siebie.
  • cynizm i depersonalizacja  charakteryzuje się emocjonalnym chłodem wobec pacjentów/klientów oraz współpracowników, brakiem zaangażowania w pracę.
  • poczucie obniżenia oceny własnych dokonań  cechuje się negatywnym postrzeganiem samego siebie, poczuciem braku osiągnięć i kompetencji, brakiem sensu wykonywania pracy.
Jak zachować zdrowy work-life balance? Dowiedz się na DOZ.pl

Objawy wypalenia zawodowego

W literaturze naukowej znajdziemy rozróżnienie na kilka faz wypalenia zawodowego. Pierwsze symptomy mogą wskazywać na zwykłe przemęczenie, w związku z czym są one często bagatelizowane. Początkowo pojawia się nadmierne zmęczenie, ogólny brak energii i chęci do podejmowania obowiązków zawodowych, drażliwość oraz frustracja. W kolejnych etapach wypaleniu zawodowemu towarzyszy:

  • obniżony nastrój,
  • problemy z koncentracją,
  • odczuwanie negatywnych emocji,
  • izolowanie się od innych,
  • brak poczucia sensu,
  • bezradność,
  • poczucie pustki,
  • niska samoocena,
  • zaniedbywanie pracy,
  • apatia.
Do symptomów wypalenia zawodowego można także zaliczyć objawy psychosomatyczne, takie jak bóle głowy lub brzucha, które pojawiają się w odpowiedzi na chroniczny stres.

Powiązane produkty

Jakie są przyczyny wypalenia zawodowego?

Nie da się jednoznacznie określić przyczyn wypalenia zawodowego. Istnieje jednak kilka czynników, które mogą predysponować do jego wystąpienia, m.in.:

  • długotrwały stres,
  • przeciążenie obowiązkami,
  • szeroki zakres wykonywanych obowiązków,
  • presja ze strony przełożonych,
  • stawianie sobie zbyt wygórowanych oczekiwań,
  • konieczność podejmowania ważnych decyzji,
  • niewspierające środowisko pracy (konflikty ze współpracownikami lub przełożonymi),
  • niezadowolenie z pracy,
  • brak możliwości awansu i rozwoju,
  • pracoholizm,
  • rutyna w pracy.

Do rozwoju wypalenia zawodowego przyczynić może się również nieumiejętność rozgraniczenia życia prywatnego od pracy. Na rozwój syndromu może mieć wpływ zabierane pracy do domu, praca po godzinach, brak czasu na odpoczynek, niekorzystanie z urlopu, chęć rywalizacji, nadmierne skupienie na karierze zawodowej oraz perfekcjonizm.

Dowiedz się, czym jest astenia na DOZ.pl

Jakie zawody są najbardziej narażone na wypalenie zawodowe?

Syndrom wypalenia zawodowego tak naprawdę może dotyczyć wszystkich pracowników, w różnym wieku i o odmiennej płci. Liczne badania wskazują jednak na to, że jest on charakterystyczny dla zawodów, w przypadku których praca opiera się na kontakcie z innymi i pomaganiu innym osobom.

Wobec tego najczęściej wypalenie zawodowe diagnozowane jest u personelu medycznego, u lekarzy, pielęgniarek, opiekunów medycznych oraz psychologów. Ponadto często dotyka ona nauczycieli dziennikarzy, sprzedawców, dyrektorów oraz managerów. Syndrom ten może też rozwinąć się u osób, które całe swoje życie podporządkowują pracy i karierze zawodowej.

Leczenie wypalenia zawodowego – do jakiego lekarza iść z wypaleniem zawodowym?

Z początkowymi symptomami wypalenia zawodowego możemy być w stanie poradzić sobie samodzielnie. Kluczem będzie uświadomienie sobie problemu i podjęcie kilku istotnych kroków. Przede wszystkim zmniejszenie liczby obowiązków, znalezienie czasu na odpoczynek oraz zregenerowanie swoich sił. Jeżeli natomiast objawy są na tyle silne, że utrudniają nasze codzienne funkcjonowanie, wówczas warto zgłosić się po pomoc do psychologa, psychoterapeuty lub psychiatry.

L4 na wypalenie zawodowe – na jak długo można dostać zwolnienie?

Ogłoszenie nowej klasyfikacji ICD-11 wywołało wiele dyskusji na temat możliwości wystawienia L4 na wypalenie zawodowe. W rzeczywistości jednak w Polsce wciąż obowiązuje starsza wersja ICD-10, a prace nad wdrożeniem ICD-11 cały czas trwają.

Lekarz, który ma uprawnienia do wystawienia zwolnienia, ostatecznie decyduje, czy zwolnienie zostanie wystawione oraz jaki kod choroby w nim umieści. W związku z tym, że w Polsce nie obowiązuje ICD-11, lekarze nie mają możliwości wystawienia L4 na wypalenie zawodowe.

Do tej pory w zwolnieniu lekarskim wystawianym pracownikom zmagającym się z nadmiernym stresem w sferze zawodowej, jako przyczyna wskazywane były choroby psychiczne.

Jak zapobiegać syndromowi wypalenia zawodowego?

Wypaleniu zawodowemu warto przeciwdziałać, zamiast je leczyć, podejmując odpowiednie kroki profilaktyczne. Każdy pracownik powinien zadbać o utrzymanie równowagi między życiem zawodowym a prywatnym. Warto nauczyć się stawiać sobie granice, organizować pracę i ustalać priorytety. Duże znaczenie ma również świadomość własnych kompetencji, która pomoże w stawianiu sobie realistycznych celów.

Pracownik poza pracą powinien również dbać o samego siebie i poświęcać wolny czas na zainteresowania lub hobby. Nie warto rezygnować z urlopu. Każdy człowiek ma prawo do odpoczynku od pracy i zregenerowania się zarówno psychiczne, jak i fizycznie. Szczególną rolę odgrywa także atmosfera w miejscu pracy, która powinna sprzyjać wykonywaniu obowiązków zawodowych.

  1. K. Kulikowski (dostęp: 31 maja 2022). Wypalenie zawodowe - fakty, mity, kontrowersje. https://doi.org/10.31219/osf.io/xkryj
  2. C. A. Maslach (1998). Multidimensional theory of burnout.
  3. H. Sęk (red.), Wypalenie zawodowe, przyczyny, zapobieganie, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2010.
  4. H. Sęk (red.), Wypalenie zawodowe psychologiczne mechanizmy i uwarunkowania. Poznań 1996.
  5. World Health Organization. (2019). ICD-11: International classification of diseases

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Długotrwały stres niszczy nasz mózg

    Stres pojawia się jako efekt życia w ciągłym napięciu, a jego źródeł jest wiele. Objawia się często w postaci osłabienia organizmu, senności czy bólu brzucha. Jego długotrwałe działanie wpływa także na mózg, wywołując między innymi depresję.

  • Dlaczego trudne operacje umysłowe męczą?

    O ile nie ma wątpliwości względem tego, że praca fizyczna bywa wyczerpująca, o tyle brak takiej jednomyślności w stosunku do wysiłku umysłowego. Co w takim razie z pytaniem, czy wielogodzinne myślenie wywoła uczucie zmęczenia?

  • Jak przetrwać pierwsze dni w pracy po urlopie? Praktyczne porady

    Skończyłeś urlop i masz trudności z odnalezieniem się na nowo w pracy? A może Twój urlop dopiero nadchodzi, ale nauczony doświadczeniem już teraz obawiasz się, co czeka Cię w pracy po powrocie? Przeczytaj 6 praktycznych porad na to, jak przetrwać pierwsze dni w pracy po urlopie.

  • Stres informacyjny – czym jest? Jak rozpoznać?

    Żyjemy w świecie, w którym z każdej strony jesteśmy bombardowani informacjami. Słuchamy radia, oglądamy telewizję, czy przeglądamy Internet w poszukiwaniu coraz to nowszych informacji. Jak się jednak okazuje, przeciążenie informacjami może przerodzić się w stres informacyjny. Jak go pokonać?

  • Pneumokoki – czym są i jakie choroby wywołują? Jak chronić się przed pneumokokami?

    Streptococcus pneumoniae (pneumokoki, dwoinki zapalenia płuc) to bakterie, które osiedlają się w nosie oraz gardle i powodują groźne choroby. Zakażenia pneumokokowe dotyczą głównie małych dzieci oraz seniorów. Wśród grup ryzyka wymienia się również osoby z zaburzeniami odporności oraz osoby cierpiące na choroby przewlekłe. W jaki sposób można zarazić się pneumokokami? Jak się przed nimi chronić? Podpowiadamy.

  • Grypa i RSV – szczepionka, podobieństwa i różnice

    Grypa i RSV (ang. Respiratory Syncytial Virus) to dwie powszechne choroby wirusowe, które mają znaczący wpływ na zdrowie publiczne, szczególnie w okresie jesienno-zimowym. Obie mogą prowadzić do poważnych powikłań, zwłaszcza u osób starszych, niemowląt oraz osób z osłabionym układem odpornościowym. W tym artykule przyjrzymy się bliżej podobieństwom i różnicom między grypą a RSV, ze szczególnym uwzględnieniem dostępnych szczepień.

  • Sensor do pomiaru cukru – monitorowanie glikemii. Działanie, refundacja systemu ciągłego CGM

    Cukrzyca jest jedną z najczęstszych chorób cywilizacyjnych, na którą w Polsce choruje ponad 3 mln osób, z czego około 25% nie jest tego świadomych. W leczeniu tego schorzenia oraz w zapobieganiu występowania powikłań narządowych niezwykle istotne jest utrzymywanie prawidłowego stężenia glukozy we krwi. Dzięki nowoczesnym technologiom w postaci systemów do ciągłego monitorowania glikemii mamy szansę na lepszą kontrolę choroby, a co za tym idzie – na opóźnienie rozwoju powikłań narządowych cukrzycy. Niestety należy pamiętać, że sensory są stosunkowo drogie, a ich zakup podlega refundacji przez Narodowy Fundusz Zdrowia jedynie w konkretnych wskazaniach.

  • Refundacja dla cukrzyków – zasady refundacji w diabetologii

    Od stycznia 2024 r. obowiązuje rozporządzenie Ministra Zdrowia, wprowadzające w życie zmiany w refundacji wyrobów medycznych przeznaczonych dla pacjentów chorujących na cukrzycę. Wyjaśniamy zasady odpłatności systemów do ciągłego monitorowania glikemii, pomp insulinowych, pojemników na insulinę oraz zestawów infuzyjnych.

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij