marchewka
Maria Brzegowy

Marchew – charakterystyka, wartości odżywcze i właściwości. Dlaczego warto ją jeść?

Dzięki szerokiej dostępności marchew należy do najpopularniejszych w Polsce i na świecie warzyw. Króluje w niejednej kuchni, wzbogacając swoim smakiem i kolorem wiele potraw. Dlaczego warto jeść marchewkę? Jakimi właściwościami i wartościami odżywczymi się charakteryzuje? Czy każdy może spożywać marchew?

 

Marchew – charakterystyka, odmiany, występowanie

Marchew jadalna (łac. Daucus carota L.) to roślina dwuletnia, należąca do rodziny warzyw selerowatych (Apiaceae), dawniej baldaszkowatych (Umbelliferae). Budują ją korzeń i łodyga.  

Ponieważ odznacza się niskimi wymagania cieplnymi, rosnąc w temperaturze pomiędzy 5-35℃, uprawia się ją na terenach Europy, Azji, Ameryki Północnej czy Południowej oraz północnej Afryki. Za najbardziej optymalną temperaturę uważa się jednak 18℃, stąd marchew należy do jednego z podstawowych gatunków roślin uprawnych w Polsce, zajmując tu trzecie miejsce pod względem powierzchni uprawy.  

Wyróżnia się wiele odmian marchewki. Można pogrupować je ze względu na m.in. kształt, wielkość czy przydatność. Ze względu na ten ostatni czynnik dzieli się na odmiany: wczesne, średnio-wczesne, średnio-późne i późne. 

Marchew – wartości odżywcze, witaminy, minerały, IG, kcal

Marchew charakteryzuje się wysoką wartością odżywczą i zdrowotną. Dostarcza szeregu związków o działaniu przeciwutleniającym, w tym m.in. beta karotenu.  

Dowiedz się więcej: Beta-karoten i jego właściwości.

Spożycie już 100 g marchwi zaspokaja dzienne zapotrzebowanie na witaminę A. Ponadto warzywo stanowi bogate źródło witamin: C, B1, B2, B3, B6, K oraz składników mineralnych: potasu, wapnia, fosforu, żelaza, magnezu, kwasu foliowego. Nie bez znaczenia jest również wysoka zawartość błonnika pokarmowego, który sprawia, że na dłużej czujemy sytość po spożytym posiłku.

100 g marchewki dostarcza nam jedynie 33 kcal. Marchew surową klasyfikuje się także do grupy o niskim indeksie glikemicznym (IG = 39), którego wartość rośnie po ugotowaniu warzywa. 

Powiązane produkty

Właściwości marchwi – na co pomoże marchew?

Dzięki wysokiej zawartości beta-karotenu, a co za tym idzie witaminy A, marchew odznacza się działaniem przeciwutleniającym, co sprzyja profilaktyce wielu chorób cywilizacyjnych. Spożycie produktów bogatych w antyoksydanty zmniejsza tym samym ryzyko rozwoju m.in. nowotworów czy chorób o charakterze neurodegeneracyjnym (np. choroba Alzheimera).

Ponadto beta-karoten stanowi związek, któremu przypisuje się korzystny wpływ na poprawę naszego wzroku oraz wyglądu skóry.

Dzięki zawartości błonnika pokarmowego marchew może też regulować pracę przewodu pokarmowego – ugotowana sprawdza się w dietach podawanych przy np. biegunce. Z kolei dzięki temu, że dostarcza niewiele kalorii, a ponadto posiada niski indeks glikemiczny, nie muszą się jej obawiać cukrzycy czy osoby na diecie redukcyjnej

Zastosowanie marchewki w kuchni

Marchewka jest jednym z niewielu warzyw, które mają naprawdę bardzo szerokie zastosowanie w kuchni. Idealnie sprawdza się solo jako przegryzka lub element całych dań i dodatków, w tym surówek, sałatek, zup czy sosów. Z marchewki można przyrządzić różnego rodzaju przetwory, a nawet ciasta (np. słynne ciasto marchewkowe). To także baza popularnego (zwłaszcza wśród dzieci) przecierowego soku.

Jak przygotowywać marchew?

Marchewkę przed przygotowaniem należy umyć oraz obrać (choć wybrane przepisy obejmują np. młodą marchewkę ze skórką). Następnie, w zależności od tego do czego chcemy ją wykorzystać, dobieramy odpowiednią technikę kulinarną. Warzywo może być zjadane zarówno na surowo, jak i po ugotowaniu (w wodzie lub na parze) czy upieczeniu. Długość gotowania marchewki zależy od tego czy chcemy uzyskać jej miękką konsystencję czy bardziej al dente. Może być także spożywana w formie duszonej lub smażonej.

Na co zwracać uwagę przy zakupie, jak przechowywać, mrozić czy suszyć?

Kupując marchewkę należy oczywiście zwrócić uwagę na świeżość produktu – nie powinny być widoczne żadne plamy pleśni. Marchew przechowujemy w chłodnym miejscu, najlepiej w lodówce w przeznaczonych do tego szufladach – aby zapobiec zbyt szybkiemu wysychaniu. Warzywa nie należy jednak trzymać w foliowych workach. Większą ilość marchewki (w przypadku robienia zapasów na zimę) warto ulokować w chłodnej piwnicy czy garażu.  

Marchewkę można mrozić, należy jednak pamiętać, aby do tej formy obróbki wybierać świeże, nieuszkodzone warzywa. Umyte i obrane marchewki kroimy, umieszczamy w woreczkach do mrożenia (warto pamiętać o tym, aby usunąć z nich powietrze) lub w plastikowych pojemnikach. Zamrożoną marchewkę można przechowywać w zamrażarce przez około pół roku.

Marchew w przemyśle kosmetycznym

Poza kuchnią marchew wykorzystywana jest również w przemyśle kosmetycznym, głównie ze względu na obecność beta-karotenu. Ma on działanie poprawiające koloryt skóry, chroni przed promieniowaniem słonecznym oraz wspomaga walkę ze zmarszczkami. Tym samym na rynku dostępny jest między innymi „olej marchewkowy”, który regeneruje, wygładza, poprawia kolor oraz zwiększa elastyczność skóry.

Sprawdź: Beta karoten w kosmetykach do opalania.

Marchew – przeciwwskazania do spożywania

Marchewka nie powinna byś spożywana przez osoby zmagające się z alergią lub nietolerancją na ten produkt. Warto pamiętać o tym, iż marchew to bogate źródło witaminy A rozpuszczalnej w tłuszczach, w związku z czym nie jest tak łatwo usuwana z naszego organizmu.

Nadmiar witaminy A może mieć toksyczne działanie prowadzące między innymi do zaburzeń wzroku czy powiększenia wątroby. Podobnie więc jak z każdym innym produktem - należy zachować rozsądek i nie zjadać jej w ogromnych ilościach, ale przede wszystkim uważać na suplementy pokarmowe. 

Przepisy z marchwią

Pieczone frytki z marchewki z sosem jogurtowym

Składniki:

  • marchew – 1 większa sztuka,
  • oliwa z oliwek – 2 łyżki,
  • jogurt naturalny – 1/2 kubka,
  • czosnek – 1 ząbek,
  • zioła prowansalskie, bazylia, oregano.

Marchewkę obierz, umyj i pokrój w słupki. Wymieszaj razem z przyprawami i oliwą z oliwek. Przełóż na blaszkę wyłożoną papierem do pieczenia. Wstaw do piekarnika nagrzanego do 185℃ (najlepiej z termoobiegiem) i piecz przez około 30 minut. Następnie delikatnie przewróć warzywa i piecz przez kolejne 15 minut, aż do ich miękkości. Jogurt wymieszaj z przeciśniętym przez praskę czosnkiem i przyprawami. Gotowe frytki podawaj z sosem.

Zupa krem z pieczonej marchewki

Składniki:

  • marchew – 1 większa sztuka,
  • ziemniaki – 2 mniejsze sztuki,
  • cebula – 1 mała,
  • mleczko kokosowe – 4 łyżki,
  • pestki dyni – 1 łyżka,
  • oliwa z oliwek – 1 łyżka,
  • natka pietruszki,
  • sól, pieprz, kurkuma, ostra papryka.

Marchew, ziemniaki i cebulę obierz, pokrój w niedużą kostkę. Umieść na blaszce wyłożonej papierem do pieczenia. Polej oliwą z oliwek i posyp przyprawami. Piecz w temperaturze 200℃ przez ok. 30 minut. W połowie czasu pieczenia zamieszaj warzywa. Wyjęte z piekarnika zmiksuj z 600 ml ciepłej/gorącej wody na gładki krem. Dodaj mleczko kokosowe i dokładnie wymieszaj. Na talerzu posyp natką pietruszki i pestkami dyni.

  1. M. Rogacz, Zalecane odmiany marchwi do upraw ekologicznych w województwie małopolskim, Małopolski Ośrodek Doradztwa Rolniczego w Karniowicach 2020.
  2. A. J. Keutgen, i in., Właściwości prozdrowotne marchwi (Daucus carota L.) jako funkcja odmiany oraz stosowania użyźniacza UGmax, „Ekologia i Technika”, nr 23 (4) 2015.
  3. K. Rutkowski i in., Wartości odżywcze i zdrowotne owoców i warzyw, Instytut Ogrodnictwa, Skierniewice 2017.
  4. J. Igielska-Kalwat i in., Karotenoidy i ich zastosowanie w przemyśle kosmetycznym na przykładzie β-karotenu, „Chemik”, nr 2 (66) 2012.
  5. S. Dias., Nutritional and Health Benefits of Carrots and Their Seed Extracts, „Food and Nutrition Sciences”, nr 5 2014.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Filtry w okularach przeciwsłonecznych. Jak działają i dlaczego powinny być dobrej jakości?

    Są nieodłącznym atrybutem każdego słonecznego dnia. Najczęściej sięgamy po nie latem, jednak w ciągu całego roku powinniśmy mieć je przy sobie, aby chronić nasze oczy przed działaniem promieni słonecznych. Mowa oczywiście o okularach przeciwsłonecznych, które – oprócz pełnienia funkcji dodatku do stylizacji – stanowią barierę chroniącą jeden z naszych zmysłów: wzrok. Podobnie jak przy zakupie ubrań, butów, żywności czy kosmetyków zwracamy uwagę na ich jakość, tak i w przypadku wyboru okularów słonecznych powinniśmy dobrać takie, które będą odpowiednie do naszych potrzeb nie tylko pod względem wizualnym, ale przede wszystkim jakościowym.

  • Co kupić mamie na Dzień Matki?

    Wielkimi krokami zbliża się Dzień Matki. To szczególne święto jest doskonałą okazją, aby podziękować mamom za ich bezwarunkową miłość i akceptację, trud wychowania, okazywane serce. Tego dnia każda mama powinna czuć się doceniona. Produkty pomagające zachować zdrowie i dbać o urodę to świetne inspiracje na wyjątkowy prezent dla najukochańszej mamy.

  • Czy można poprawić nastrój dietą?

    Depresja i stany lękowe to obecnie najczęściej występujące schorzenia psychiczne na świecie, których objawy istotnie wpływają na samopoczucie psychofizyczne, codzienne funkcjonowanie oraz ogólną jakość życia. W ostatnich latach ogromnym zainteresowaniem cieszy się wpływ sposobu odżywiania nie tylko na zdrowie fizyczne, lecz także psychiczne. Obecnie dobrze wiadomo, że niedobory żywieniowe mogą zwiększać ryzyko rozwoju depresji i negatywnie wpływać na samopoczucie.

  • Co pić na stres i zmęczenie?

    Stres jest reakcją organizmu na zaburzenie stanu równowagi. Przewlekły stres przyczynia się do ogólnego obniżenia jakości życia i szerokiej gamy zaburzeń, w tym nadciśnienia tętniczego, cukrzycy, chorób układu krążenia, chorób zapalnych jelit oraz trudności natury psychologicznej czy psychiatrycznej. Dobrze wiadomo, że prawidłowy stan nawodnienia organizmu korzystnie wpływa na samopoczucie psychofizyczne. Oprócz samej wody można wyszczególnić kilka gorących napojów, których regularne picie może wspomagać organizm w radzeniu sobie ze stresem, niepokojem i nadmiernym zmęczeniem.

  • Jakie suplementy mogą pomóc na stres i zmęczenie?

    Dbałość o zdrowie psychiczne sprowadza się do odpowiedniego stylu życia, który uwzględnia systematycznie wykonywaną aktywność fizyczną, właściwy sposób odżywiania, należytą higienę snu, dobre relacje z bliskimi, wsparcie społeczne oraz znajdowanie czasu na odpoczynek i relaks. Wiele osób zmagających się z chronicznym stresem i zmęczeniem decyduje się często na suplementację diety preparatami bogatymi w bioaktywne składniki wspierające prawidłowe funkcjonowanie ośrodkowego układu nerwowego oraz gospodarki hormonalnej. Istnieje co najmniej kilka substancji bioaktywnych, które rzeczywiście mogą wspomagać organizm w walce ze stresem oraz wzmożonym napięciem i zmęczeniem.

  • Jak wyciągnąć psu i kotu kleszcza? Instrukcja krok po kroku

    Kleszcze to uciążliwe pasożyty, które mogą przenosić groźne choroby na zwierzęta. Na szczęście ich usunięcie jest stosunkowo proste, o ile wiemy, jak się do tego zabrać. Jak bezpiecznie i skutecznie wyciągnąć kleszcza psu i kotu, by zminimalizować ryzyko infekcji? Co zrobić z kleszczem?

  • Jak wygląda ugryzienie meszki? Czy można je czymś złagodzić?

    Lato to czas spędzany na świeżym powietrzu, co niestety wiąże się z uciążliwością owadów takich jak meszki. Ich bolesne ugryzienia potrafią skutecznie uprzykrzyć nam wypoczynek. Czy meszki w Polsce przenoszą choroby? Jak poradzić sobie ze swędzącym ugryzieniem meszki?

  • Jak chronić się w trakcie burzy? Co zrobić w razie uderzenia pioruna?

    W związku ze zmianami klimatu gwałtowne zjawiska pogodowe są coraz częstsze w naszej szerokości geograficznej. Dlatego też warto znać zasady bezpieczeństwa podczas burzy. Porażenie piorunem może być poważnym zagrożeniem dla zdrowia, a nawet życia – dowiedz się, jak się zachować w trakcie nawałnicy, aby uniknąć niebezpiecznych sytuacji.

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij