Szczepienia w ciąży – na co powinna się zaszczepić ciężarna? - portal DOZ.pl
Szczepienia w ciąży (COVID-19, grypa, krztusiec) – jakie szczepionki można podać ciężarnej?
Kamila Gniady

Szczepienia w ciąży (COVID-19, grypa, krztusiec) – jakie szczepionki można podać ciężarnej?

Szczepienia w ciąży są tematem wciąż aktualnym i nierzadko budzącym wiele obaw ze strony przyszłych mam. Czy uzasadnione jest podjęcie decyzji o odstąpieniu od przyjęcia szczepienia w obawie o zdrowie dziecka? Okazuje się, że obecnie dysponujemy licznymi badaniami, które potwierdzają bezpieczeństwo szczepień i pozwalają skutecznie zabezpieczyć przed niebezpiecznymi konsekwencjami zachorowania zarówno przyszłą mamę jak i dziecko. 

Szczepienia w ciąży – aktualne wytyczne

Dotychczasowe osiągnięcia w dziedzinie medycyny pozwalają nam na bezpieczne i skuteczne zapobieganie wielu chorobom zakaźnym, również w tak wyjątkowym czasie, jakim dla kobiet jest ciąża i okres karmienia piersią. Aktualne wytyczne wielu międzynarodowych towarzystw, specjalizujących się w tematyce szczepień i immunologii, reprezentują stanowisko, iż należy dążyć do przeprowadzenia szczepienia w ciąży, o ile tylko występuje taka możliwość. 

Badania jednoznacznie wskazują, iż szczepienia u ciężarnych nie tylko skutecznie zmniejszają ryzyko zachorowania u kobiety, ale również stanowią ochronę dla samego dziecka poprzez przekazywanie przeciwciał drogą krwi pępowinowej.

Udowodniono, że w zależności od tygodnia ciąży, w którym nastąpiło szczepienie oraz początkowego stężenia przeciwciał u matki, przeciwciała matczyne mogą utrzymywać się w krwioobiegu niemowlęcia nawet do 6 miesięcy po porodzie. 

Jakie szczepionki można bezpiecznie podawać w ciąży?

Wyróżnia się trzy grupy szczepionek:

  • żywe: zawierają drobnoustroje osłabione, a zatem pozbawione zjadliwości, czyli zdolności do namnożenia i zainfekowania organizmu, np. łączona szczepionka przeciwko odrze, śwince i różyczce,
  • inaktywowane (tzw. martwe): zawierają patogeny zabite chemicznie lub fizycznie, np. poprzez działanie temperatury, zalicza się do nich szczepionkę przeciwko grypie,
  • najnowszej generacji (mRNA lub wektorowe).
Szczepienia z grupy szczepionek inaktywowanych (zabitych) charakteryzują się dużym profilem bezpieczeństwa i bez obaw mogą być podawane w ciąży. Z kolei nie rekomenduje się podawania szczepionek żywych w okresie ciąży, gdyż istnieje potencjalne ryzyko przeniesienia osłabionego drobnoustroju na płód i wywołania zakażenia.

W przypadku konieczności wykonania szczepienia w okresie planowania ciąży szczepionką żywą, zaleca się odroczenie decyzji o ciąży i stosowanie skutecznej antykoncepcji przez minimum 1 miesiąc. 

Polecane dla Ciebie

Szczepienie na COVID-19 a ciąża

Zgodnie z najnowszym stanowiskiem Polskiego Towarzystwa Ginekologów i Położników opublikowanym w kwietniu 2021 r. aktualne rekomendacje przychylają się do podawania szczepionki przeciwko COVID-19 kobietom ciężarnym oraz karmiącym piersią.

Obecnie nie istnieją żadne dane, co do szkodliwości wspomnianego szczepienia na płód, jednak należy pamiętać, iż każdorazowa chęć zaszczepienia powinna być skonsultowana z lekarzem położnikiem prowadzącym ciążę lub lekarzem pierwszego kontaktu, którzy wykluczą ewentualne przeciwskazania. 

Szczepienie na COVID-19 w trakcie trwania ciąży jest szczególnie zalecane kobietom pracującym w ochronie zdrowia oraz mamom wcześniaków. Pamiętajmy również, że nie należy zatajać faktu karmienia piersią w momencie kwalifikacji do szczepienia. 
Warto mieć także na uwadze fakt, że nie istnieją żadne przesłanki sugerujące zastosowanie przerwy w karmieniu piersią przed lub po podaniu którejkolwiek z dawek szczepionki. 

Zachorowanie na COVID-19 w ciąży może być szczególnie niebezpieczne. Kobiety ciężarne znajdują się w grupie wysokiego ryzyka ciężkiego przebiegu zakażenia oraz jego długotrwałych powikłań. Dlatego tak ważne jest wdrożenie profilaktyki, jeśli tylko brak jest innych przeciwskazań. 

Szczepienie na grypę w ciąży

Grypa sezonowa jest ostrą, wirusową chorobą zakaźną układu oddechowego, którą możemy zarazić się drogą kropelkową lub poprzez kontakt bezpośredni, np. skórę rąk lub po dotknięciu zanieczyszczonej klamki i przeniesieniu drobnoustrojów w okolicę nosa czy ust.

Podobnie jak w przypadku COVID-19, kobiety ciężarne znajdują się w grupie wysokiego ryzyka ciężkiego i powikłanego przebiegu choroby, nawet jeśli pacjentka nie ma chorób współistniejących. Jest to związane przede wszystkim z fizjologicznymi zmianami w obrębie układu immunologicznego, jakie zachodzą w ciąży, uniemożliwiając tym samym prawidłową odpowiedź odpornościową na pojawiający się drobnoustrój. Wśród możliwych powikłań zakażenia COVID-19 w ciąży należy wymienić: ciężkie zapalenie płuc, ostrą niewydolność oddechową, niską masę urodzeniową płodu czy ryzyko porodu przedwczesnego lub poronienia. Rosnąca gorączka może również wywoływać zbyt szybką czynność serca u płodu. 

Aktualne wytyczne polskich i amerykańskich towarzystw, a także WHO dotyczące szczepienia na grypę w ciąży przemawiają za wyszczepianiem wszystkich kobiet bez względu na trymetr ciąży, w którym się obecnie znajdują. Zalecenia dotyczą także kobiet dopiero planujących ciążę oraz karmiących piersią. Jeśli nie udało się zaszczepić kobiety jeszcze w okresie ciąży, należy takie szczepienie zaplanować na okres po porodzie.

Szczepionka na grypę jest szczepionką inaktywowaną, a zatem, jak wspomniano wcześniej, ciąża nie jest przeciwskazaniem do jej podania. Rzadko pojawiają się działania niepożądane lub są jedynie miejscowe i obejmują ból, zaczerwienienie i nieznaczny obrzęk w miejscu podania. 

Należy również wspomnieć, iż podanie szczepionki na grypę w ciąży nie niesie za sobą ryzyka zmniejszonej masy u płodu, poronienia, wad wrodzonych czy opóźnienia rozwoju psychomotorycznego dziecka. 

Szczepienie na krztusiec w ciąży

Pomimo wdrożenia obowiązkowych szczepień na krztusiec w dzieciństwie, odporność na tę chorobę stopniowo spada wraz z wiekiem i u kobiet w wieku rozrodczym okazuje się być już niewystarczająca. Obecnie krztusiec nadal jest przyczyną ciężkich zachorowań i umieralności wśród noworodków, a brak doszczepienia ciężarnej kobiety przyczynia się do minimalnego przekazania przeciwciał dziecku i ryzyka ciężkiego przebiegu oraz powikłań choroby do momentu podania pierwszej dawki szczepionki dziecku w drugim miesiącu życia.

Liczne międzynarodowe badania na przestrzeni ostatnich lat udowodniły bezpieczeństwo szczepienia na krztusiec w ciąży i brak negatywnego wpływu na płód oraz dalszy rozwój dziecka. Optymalny czas podania szczepionki na krztusiec ciąży przypada na okres pomiędzy 27. a 36. tygodniem.

Jakie szczepienia warto wykonać przed planowaną ciążą?

U kobiet planujących ciążę rekomendowane jest rozważenie wykonania kilku szczepień w zależności od tego, czy kobieta była już w przeszłości szczepiona i kiedy podano ostatnią dawkę szczepionki. Do chorób, które mogą stanowić potencjalne zagrożenie zarówno dla matki, jak i dziecka zaliczają się:

  • grypa: dotyczy to przede wszystkim okresu, kiedy ciąża lub poród przypadają na okres sezonowych zachorowań, a zatem od jesieni do wczesnej wiosny,
  • ospa wietrzna: obowiązują dwie dawki szczepionki podane w odstępie nie krótszym niż 6 tygodni,
  • odra, świnka, różyczka (szczepienie łączone): obowiązują dwie dawki szczepionki w odstępie nie krótszym niż 4 tygodnie,
  • WZW B: uzupełnienie w zależności od aktualnego miana przeciwciał lub podanie 3 dawek w schemacie 0-1-6 miesięcy,
  • inne szczepienia, w zależności od ekspozycji, czyli np. na wypadek planowanej podróży.
  1. E. Duszczyk, E. Augustynowicz, Jakie szczepienia zaleca się w czasie ciąży?, „szczepienia info [online]”, https://szczepienia.pzh.gov.pl/wszystko-o-szczepieniach/jakie-szczepeinia-zaleca-sie-kobietom-w-ciazy/?strona=3#jakie-szczepienia-zaleca-sie-w-czasie-ciazy, [dostęp:] 28.09.2021.
  2. Polskie Towarzystwo Ginekologów Położników, Stanowisko PTGiP dotyczące szczepień kobiet ciężarnych przeciwko COVID19, „ptgin.pl" [online], https://www.ptgin.pl/stanowisko-ptgip-dotyczace-szczepien-kobiet-ciezarnych-przeciwko-covid19, [dostęp:] 28.09.2021.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • USG wczesnej ciąży — co zobaczymy w pierwszych tygodniach i jak to interpretować?

    Badanie ultrasonograficzne, często określane skrótem USG, to jedno z najczęściej wykonywanych obrazowych badań diagnostycznych. Według zaleceń licznych towarzystw ginekologicznych, w czasie ciąży badanie USG powinno być wykonane co najmniej trzykrotnie. W praktyce jest przeprowadzane zwykle częściej.

  • Amniopunkcja – jak wygląda badanie? Czy jest bezpieczne dla dziecka?

    Amniopunkcja to jedno z badań z zakresu inwazyjnej diagnostyki prenatalnej. Przyszła mama, słysząc o konieczności wykonania amniopunkcji, jest najczęściej wystraszona, bojąc się o utrzymanie ciąży i zdrowie dziecka. Należy jednak podkreślić, że ryzyko poronienia po amniopunkcji nie jest większe niż 1%, a wynik badania nie jest stuprocentową gwarancją zdrowia płodu. Jak należy się przygotować do amniopunkcji, ile kosztuje badanie wykonane prywatnie i jakie są wskazania do amniopunkcji? Odpowiedzi na te i inne pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Badanie krwi może pomóc zidentyfikować kobiety zagrożone przedwczesnym porodem

    Każdego roku 15 milionów dzieci rodzi się przed 37. tygodniem ciąży. Wcześniactwo wiąże się z wieloma krótko- i długoterminowymi konsekwencjami, dzieci urodzone przedwcześnie są obarczone wyższym ryzykiem problemów zdrowotnych i zaburzeń psychologicznych. Naukowcy odkryli istnienie biomarkerów, które mogą sygnalizować przedwczesny poród. Jakie geny są powiązane z wywołaniem przedwczesnego porodu?

  • Przygotowanie organizmu do ciąży – od kiedy brać suplementy, witaminy i minerały?

    Wiele kobiet, które planują zostać mami, zastanawia się, które witaminy i minerały suplementować przed ciążą, a których z nich unikać, żeby zwiększyć swoje szansę na posiadanie potomstwa? Istnieje kilka prostych zasad dotyczących planowania zarówno macierzyństwa, jak i ojcostwa, które powinni stosować przyszli rodzice. Dlaczego kobiety starające się o dziecko lub będące w ciąży nie powinny pić syropu lub napoju z aloesu, jak długo przed zajściem w ciążę należy zacząć brać kwas foliowy oraz co należy włączyć do swojej diety, aby podnieść swoją płodność? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Nacinanie krocza – kontrowersje wokół rutynowego nacinania krocza podczas porodu

    Wątpliwości narastające wokół tematu rutynowych nacięć krocza w trakcie porodu towarzyszą środowisku medycznemu już od wielu dekad. Niesłabnąca od lat argumentacja zarówno zwolenników, jak i przeciwników tego zabiegu sprawiła, że również w Polsce toczy się spór o zasadność episiotomii w kontekście wielu sytuacji położniczych. Co zatem sprawia, że pomimo upływu wielu lat doświadczenia i praktyki temat nacięcia krocza jest nadal równie kontrowersyjny, jak niemal dwie dekady temu, a wizja porodu siłami natury budzi coraz większy lęk wśród pacjentek? 

  • Nadciśnienie w ciąży – przyczyny, leczenie, powikłania

    Nadciśnienie tętnicze jest jedną z wielu chorób, które mogą towarzyszyć ciężarnej. Choć zwykle początkowo nie daje ono żadnych objawów, to brak wdrożenia odpowiedniego postępowania i leczenia może doprowadzić do poważnych komplikacji, które stanowią zagrożenie życia zarówno dla matki, jak i jej nienarodzonego dziecka. 

  • Duszności w ciąży – przyczyny. Kiedy trudności z oddychaniem w ciąży powinny zaniepokoić?

    Duszność jest subiektywnym objawem występującym w przypadku wielu schorzeń, przede wszystkim u osób z ostrymi i przewlekłymi chorobami układu oddechowego i krążenia. Jest również dolegliwością, na którą dość często skarżą się kobiety ciężarne, nawet już w I trymestrze ciąży. Subiektywność objawu polega na tym, że nie jesteśmy w stanie ocenić jego nasilenia za pomocą badań obrazowych czy laboratoryjnych, tak jak np. nasilenie niedokrwistości za pomocą wartości hemoglobiny i hematokrytu. Jakie mogą być przyczyny duszności w ciąży?

  • Poronienie – najczęstsze przyczyny. Jakie są objawy poronienia?

    Poronienie jest problemem, który dotyczy coraz większej ilości kobiet. Jest to samoistne zakończenie ciąży przed 22. tygodniem, a więc momentem, w którym płód uzyskuje zdolność do przeżycia poza łonem matki. Do utraty ciąży może dojść na różnych etapach jej rozwoju, również przyczyny poronienia mogą być różne – mogą to być czynniki anatomiczne, hormonalne czy środowiskowe. 

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij