Diagnozowanie celiakii na podstawie próbki śliny - portal DOZ.pl
Powstaje nieinwazyjna metoda diagnozowania celiakii na podstawie śliny. Czy zastąpi tradycyjnie wykonywaną endoskopię?
Justyna Piekara

Powstaje nieinwazyjna metoda diagnozowania celiakii na podstawie śliny. Czy zastąpi tradycyjnie wykonywaną endoskopię?

Naukowcy z Uniwersytetu Kraju Basków i fundacji działającej na rzecz nauki Ikerbasque pracują nad nową metodą, która pomoże zdiagnozować celiakię przy użyciu śliny. Na obecnym etapie innowacja nie może zastąpić tradycyjnej diagnostyki. Jeżeli jednak uda się poprawić skuteczność testu w przyszłości, prawdopodobnie przyczyni się to do zmniejszenia liczby wykonywanych endoskopii, które obecnie stosuje się w diagnostyce tego schorzenia.

Celiakia – co to za choroba?

Celiakia (choroba trzewna) jest schorzeniem autoimmunologicznym o podłożu genetycznym, na którą cierpi około 1% populacji ludzkiej. Charakteryzuje się trwałą nietolerancją glutenu, czyli białka zawartego w zbożach, takich jak pszenica, jęczmień czy żyto. Dochodzi wówczas do nieprawidłowej reakcji organizmu, upośledzenia wchłaniania pokarmu, co prowadzi do wystąpienia różnych objawów. Celiakia oznacza konieczność przejścia na ścisłą dietę bezglutenową.

Dowiedz się więcej na temat przyczyn, objawów i leczenia celiakii

Celiakia – objawy

Choroba może powodować szereg objawów, które występują z różnym nasileniem u poszczególnych osób, w tym:

  • osłabienie apetytu,
  • utrata masy ciała,
  • niedokrwistość,
  • wypadanie włosów,
  • wzdęcia,
  • wymioty,
  • ból brzucha,
  • biegunka,
  • refluks,
  • zgaga,
  • pojawienie się owrzodzenia w jamie ustnej.

Polecane dla Ciebie

Diagnozowanie celiakii na podstawie próbki śliny

Naukowcy z Hiszpanii najpierw potwierdzili, że stan zapalny obserwowany w jelicie pacjentów z celiakią może zostać wykryty dzięki ślinie, a następnie przeprowadzili kwantyfikację próbek śliny od pacjentów z celiakią i grupy kontrolnej. Próbki wydzieliny pobrane od uczestników badania zostały przetestowane także pod kątem genetycznego ryzyka rozwoju celiakii. Wyniki ich dotychczasowej pracy zespołu opisano w artykule opublikowanym w czasopiśmie „Cellular and Molecular Gastroenterology and Hepatology”.

Zdaniem Ainary Caste llanos, która jest główną autorką badania, metoda, którą udało się opracować „jest bardzo przydatna do badań przesiewowych pacjentów z podejrzeniem celiakii”.

Na podstawie zgromadzonych danych opracowano model predykcyjny. Po przejściu serii testów, jego skuteczność oceniono na 73%, a czułość na 91%. Jest to dobry rezultat, jednak na obecnym etapie nie można jeszcze myśleć o rezygnacji z endoskopii, która jest tradycyjna metodą diagnostyczną. Ponadto ta sama próbka śliny może być wykorzystana do badania genetycznego ryzyka choroby, więc może również stanowić wygodniejszą niż pobieranie krwi alternatywę badań genetycznych.

Test serologiczny na celiakię

Kilka lat temu naukowcy z Uniwersytet w Tampere w Finlandii stworzyli inny nieinwazyjny test, którym można zdiagnozować celiakię. Metoda opiera się na badaniach serologicznych i jest niezwykle skuteczna. Jej wartość predykcyjną oceniono na 100%. Co więcej, okazała się ona skuteczna niezależnie od obecności widocznych objawów celiakii. Wyniki pracy zespołu badawczego opisano w artykule opublikowanym w czasopiśmie naukowym „Alimentary Pharmacology & Therapeutic”.

Jak diagnozuje się celiakię?

Objawy celiakii mogą pojawić się w każdym wieku, ale większość przypadków choroby stwierdza się u osób dorosłych. Schorzenie znacznie częściej występuje u kobiet. Badania ujawniły, że na właściwej diagnozy Polacy czekają średnio 9 lat.

Diagnozowanie celiakii polega na wykonaniu:

  • badań krwi – podwyższony poziom przeciwciał IgA w surowicy krwi świadczy o chorobie, jeżeli ich wartość jest poniżej normy, dodatkowo bada się przeciwciała z klasy IgG;
  • biopsji jelita cienkiego – to badanie konieczne do pełnego rozpoznania choroby, pobranie wycinków jest istotnym elementem diagnostyki celiakii, który pozwala na analizę wyściółki jelita cienkiego oraz ocenę stopnia zaniku kosmków jelitowych;
  • testów genetycznych – wykonuje się badanie antygenu leukocytów ludzkich HLA w celu sprawdzenia obecności HLA–DQ2 lub HLA–DQ8 (stwierdza się je u większości osób cierpiących na celiakię); wykonanie tego typu testu zaleca się pacjentom z grupy podwyższonego ryzyka, czyli krewnym chorych ze zdiagnozowaną celiakią, pacjentom z cukrzycą insulinozależną i schorzeniami genetycznymi, które często współistnieją z celiakią (np. zespół Turnera, zespół Downa).
  1. Non–invasive method for diagnosing celiac disease, „ehu.eus” [online], https://www.ehu.eus/en/web/campusa-magazine/-/non-invasive-method-for-diagnosing-celiac-disease, [dostęp:] 30.07.2021.
  2. M. Sebastian–delaCruz, A. Olazagoitia–Garmendia, A. H. Madrigal, A novel non-invasive method based on salivary inflammatory biomarkers for the screening of celiac disease. Non-invasive diagnosis for celiac disease, „Cellular and Molecular Gastroenterology and Hepatology” 2021, [online], DOI: 10.1016/j.jcmgh.2021.05.016, [dostęp:] 30.07.2021.
  3. V. Fuchs, K. Kurppa, H. Huhtala, Serology-based criteria for adult coeliac disease have excellent accuracy across the range of pre–test probabilities, „Alimentary Pharmacology & Therapeutics” 2018, [online] https://doi.org/10.1111/apt.15109, [dostęp:] 30.07.2021.
  4. Celiakia, „celiakia.pl” [online], htps://celiakia.pl/celiakia/diagnoza/, [dostęp:] 30.07.2021.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij