Humorzaste ciśnienie krwi

Ciśnienie krwi lub inaczej ciśnienie układu krwionośnego jest jednym z najważniejszych czynników decydujących o funkcjonowaniu naszego organizmu oraz jakości naszego życia.

Ciśnienie krwi jest wyrażane w  milimetrach słupka rtęci i u osób dorosłych prawidłowa wysokość wynosi od ok. 90 do 135 mmHg (zazwyczaj 110–130), i to bez względu na wiek. Ciśnienie tętnicze (RR) jest to ciśnienie wywierane przez krew na ścianki naczyń doprowadzających krew (tętnic), przy czym mierzone jest w największych tętnicach, np. w tętnicy udowej. Ciśnienie w naczyniach tętniczych jest wyższe niż ciśnienie krwi wywierane na ścianki żył.

Nadciśnienie tętnicze – ukryte zagrożenie
 

Według danych statystycznych, w Polsce choruje na nadciśnienie tętnicze ponad 8 milionów osób w wieku powyżej 15 roku życia. Przeprowadzone w Warszawie badania wykazały, że około 36% mężczyzn oraz 21% kobiet cierpi na nadciśnienie. Jest więc to problem społeczny, który wymaga większej świadomości  i profilaktyki w zakresie wykrywania oraz możliwości wczesnego leczenia.

Jak prawidłowo zbadać ciśnienie?

Pomiar ciśnienia tętniczego powinien być wykonywany po kilku minutowym spoczynku,  w pozycji siedzącej. Aby wynik był wiarygodny, należy dokonać 2 pomiarów z zachowaniem co najmniej dwuminutowej przerwy pomiędzy pomiarami, a jako wynik pomiaru zapisuje się wartość średniej arytmetycznej z obu pomiarów.

U niektórych osób stwierdza się zawyżone wyniki pomiaru ciśnienia wykonywanego przez personel medyczny, co może niesłusznie prowadzić do  rozpoznania nadciśnienia. W takich przypadkach  bardzo ważna jest samokontrola ciśnienie tętniczego. Samokontrola ciśnienia pozwala na uniknięcie "efektu białego fartucha" (podniesienie ciśnienia przy kontakcie z lekarzem).

Jeżeli pomiar wykonywany jest w warunkach domowych, zalecane jest wykonywanie 2 odczytów rano i wieczorem, przez co najmniej 3 dni w tygodniu.  Średnie ciśnienie z kilku pomiarów, mniejsze niż 135/85 mmHg przyjmuje się w tej metodzie za normę.

W szczególnych okolicznościach wskazane może być 24-godzinne stałe monitorowanie ciśnienia. 

Kiedy mówimy o nadciśnieniu?

O nadciśnieniu tętniczym mówimy wtedy kiedy średnia arytmetyczna z dwóch niezależnych pomiarów wykonanych w odstępstwie czasu,  wynosi więcej niż 140/90 mmHg. Przyjmuje się również, że wartości pomiędzy 120-139 mmHg ciśnienia skurczowego oraz 80-89 mmHg rozkurczowego są sygnałem poprzedzającym rozwój nadciśnienia. Osoby z takimi wynikami należy traktować jako należące do grupy ryzyka. Dodatkowo efekt pogłębiający mogą wywoływać predyspozycje genetyczne oraz czynniki środowiskowe, np. choroby krążenia , otyłość, zaburzenia gospodarki cholesterolu czy zaburzenia na tle cukrzycowym.

Do najczęstszych objawów nadciśnienia  należą bóle z tyłu głowy, często powracające powinny być sygnałem do profilaktycznego zbadania ciśnienia tętniczego. 
Do innych symptomów wskazujących na nieprawidłową wartość ciśnienia tętniczego możemy zaliczyć: zawroty głowy, pocenie się, występujące fale gorąca,  nudności, wymioty, zaburzenia ostrość wzroku, przyspieszone bicie serca.

Nadciśnienie pierwotne i wtórne

Nadciśnienie dzielone jest na pierwotne i wtórne. W większości przypadków ma ono pierwotny charakter.  Rozwój tej formy ma miejsce u osób między 30 a 50 rokiem życia.. Może ona rozwijać się przez wiele lat bezobjawowo, a wykrywana jest najczęściej zupełnie przypadkowo podczas  pomiaru ciśnienia. Wtórne postaci mają dużo cięższy przebieg i związane są z dysfunkcją nerek, chorobami tarczycy, zaburzeniami hormonalnymi czy terapią w innym zakresie (leczenie immunosupresyjne). Dlatego też w przypadku zdiagnozowania nadciśnienia szczególnie ważne jest ustalenie przyczyny oraz związanego z nią charakteru choroby.

Leczenie nadciśnienia

Podstawą oraz warunkiem osiągnięcia poprawy w leczeniu nadciśnienia jest zmiana stylu życia oraz nawyków (sposób funkcjonowania, dieta, używki) przez pacjenta. Żadna terapia farmakologiczna bez zmiany funkcjonowania we wskazanych obszarach nie przynosi rezultatu. W przypadku zdiagnozowania umiarkowanego nadciśnienia, zalecane jest stosowanie leczenia niefarmakologicznego oraz kontrola wyników pomiaru ciśnienia przez 6 miesięcy. Jeżeli nie ma poprawy, stosowane są leki obniżające ciśnienie (hipotensyjne).

U wielu osób z długo trwającym nadciśnieniem, wcześniej nie leczonych lub leczonych bez efektu, w tym osób starszych, w początkowej fazie leczenia moją się pojawić objawy takie jak senność, osłabienie organizmu, odczuwanie przemęczenia. Wraz z czasem trwania leczenia dolegliwości te ustępują. 

Jeśli obniżaniu ciśnienia towarzyszą niepokojące symptomy w postaci zawrotów głowy, ogólnego osłabienia czy znacznego obniżenia komfortu życia, fakt ten należy opisać podczas wizyty u lekarza. Może być to oznaka zbyt szybkiego obniżania ciśnienia. Lekarz powinien dokonać wtedy korekty terapii, tak aby spowolnić tempo spadku ciśnienia tętniczego.  

Powikłania powodowane nadciśnieniem

Nadciśnienie jest jednym z najważniejszych czynników ryzyka rozwoju powikłań układu krwionośnego. Wczesne rozpoznanie i prawidłowe, skuteczne leczenie pozwala zapobiegać powikłaniom!  Do najgroźniejszych powikłań należą – przerost lewej komory serca, rozwój miażdżycy w naczyniach, szczególnie szyjnych, wieńcowych, nerkowych oraz związane z tym ryzyko wystąpienia udaru mózgu, zawału mięśnia sercowego czy niewydolność serca i nerek.

Co to jest niedociśnienie?

Osobnym problemem związanym z ciśnieniem tętniczym jest niedociśnienie. Nazywane inaczej hipotonią lub podciśnieniem. Jest to trwały stan obniżonego ciśnienia skurczowego, które nie przekracza wartości ok. 90-100 mmHg i ciśnienia rozkurczowego wynoszącego poniżej 60 mmHg. W warunkach prawidłowych, przyjęcie przez człowieka pozycji pionowej wywołuje bardzo szybkie odruchy nerwowe, mające na celu zapewnienie właściwego ciśnienia i odpowiedniego przepływu krwi przez mózg, serce oraz nerki. Upośledzenie adaptacji do pozycji pionowej objawia się w postaci niedociśnienia lub inaczej hipotonii ortostatycznej. 

Niedociśnienie wtórne i pierwotne

Hipotonia dzieli się na wtórną (inaczej objawową) i pierwotną (samoistną). Hipotonia ortostatyczna pierwotna jest zespołem o nie wyjaśnionej przyczynie,  prawdopodobnie związana jest z predyspozycjami osobniczymi. Hipotonia ortostatyczna wtórna rozwija się w wyniku występowania innych schorzeń, np.: chorób ośrodkowego układu nerwowego, zaburzeń hormonalnych (niewydolność kory nadnerczy, niedoczynność tarczycy, niewydolność przysadki), zmian nowotworowych oraz zaburzeń czynności układu krążenia. Istotną rolę w rozwoju niedociśnienia może wywoływać nadużycie leków moczopędnych (zmniejszających objętość krwi - azotany, blokery kanału wapniowego, inhibitory angiotensyny, alfa-blokery), rozszerzających naczynia krwionośne, leków  przeciwdepresyjnych, psychotropowych, przeciwparkinsonowskich.

Innymi czynnikami mogącymi wpłynąć na rozwój niedociśnienia są np. nadużywanie alkoholu czy długotrwałe przebywanie w pozycji leżącej (np. rekonwalescencja), dochodzi wówczas do obniżenia napięcia naczyń krwionośnych. Niedociśnienie może również pojawić się w czasie obfitych wymiotów, biegunek, nadmiernego pocenia się czy krwawienia.

Hipotonia ortostatyczna pojawia się dość często u osób w podeszłym wieku, z uwagi na osłabienie układu regulacji oraz mniejszą elastyczność naczyń krwionośnych (zwapnienie). Najczęściej obserwowanym  objawem hipotonii jest znaczny spadek ciśnienia tętniczego krwi w pozycji wertykalnej, brak reakcji adaptacyjnej układu nerwowego, powodującego upośledzenia przepływu mózgowego. U części osób obserwowany jest niewielki wzrost dolegliwości. Inni pacjenci skarżą się na znużenie umysłowe, zmęczenie, zawroty, bóle głowy, dezorientację i nieostre widzenie, utratę apetytu oraz problemy z wypróżnianiem. 

Symptomy niedociśnienia

Efektem hipotonii mogą być omdlenia lub drgawki. Jeśli objawy te nasilają się pod wpływem wysiłku fizycznego, po posiłku, podczas upałów lub dużych spadków ciśnienia atmosferycznego należy zasięgnąć porady lekarskiej. Wnikliwie zebrany wywiad chorobowy, dokładne badanie wydolności oraz badania dodatkowe umożliwiają postawienie precyzyjnej diagnozy.  Rozpoznanie niedociśnienia można potwierdzić, gdy przyjęcie pozycji pionowej wywołuje objawy wskazujące na hipotonię, natomiast wynik pomiaru ciśnienia tętniczego wskazuje na znaczne obniżenie jego wartości. Znamienne jest, że objawy te ustępują po zajęciu przez chorego pozycji leżącej. 

Leczenie niedociśnienia

Leczenie niedociśnienia uzależnione jest od zdiagnozowanej przyczyny. W leczeniu hipotonii ortostatycznej stosowane jest leczenie farmakologiczne skojarzone, jednak najlepsze wyniki przynosi leczenie niefarmakologiczne. Hipotonię spowodowaną utratą płynów w wyniku wymiotówi, biegunki, krwawienia czy nadmiernego pocenia, wyrównuje się poprzez intensywne nawadnianie. W przypadku niedociśnieniu związanego z przedłużającym się leżeniem w łóżku, warto przeciwdziałać (o ile to możliwe) zmianą pozycji (nawet przez zajmowanie pozycji siedzącej).

Należy też pilnować, aby osoby w podeszłym wieku wypijały odpowiednią dla nich ilość płynów. Przedawkowanie leków (np. leki moczopędne)  łatwo może opanować lekarz poprzez zmianę dawkowania. Warto zwrócić uwagę, by pozycję ciała zmieniać stopniowo, dzięki czemu unikniemy gwałtownego spadku ciśnienia krwi. Osobom z niedociśnieniem zaleca się noszenie specjalnych pończoch lub rajstop uciskowych, zwiększających dopływ krwi żylnej do serca.  Dla hipotoników korzystna jest dieta bogata w sól kuchenną, sód zwiększa bowiem objętość krwi krążącej. Gdy objawy hipotonii bardzo dokuczają można doraźnie zażyć 15-20 kropli nasercowych dostępnych bez recepty. Niektórym osobom pomaga wypicie czarnej kawy. Należy jednak pamiętać, że częste picie kawy powoduje przyzwyczajenie i efekt jest coraz mniejszy. Zwiększanie ilości wypijanej kawy grozi wtórnie wywołaniem objawów niepożądanych z nadmiaru kofeiny (która ma właściwości odwadniające). 

Na koniec warto powtórzyć, że najlepsze efekty przynosi profilaktyka oraz zmiana stylu życia. Jeżeli należymy do grupy ryzyka (np. w rodzinie występują choroby układu krążenia), warto zatroszczyć się o stan naszego zdrowia i odpowiednią dawkę ćwiczeń fizycznych. Zdrowy tryb życia to bezwzględny rozbrat z paleniem tytoniu oraz ograniczenie spożycia alkoholu. 
 


Podziel się:

Wasze komentarze


Informacje / opinie publikowane w komentarzach stanowią subiektywną ocenę użytkownika i nie mogą być traktowane jako porada dotycząca leczenia / stosowania leków . W przypadku wątpliwości prosimy o konsultacje z Farmaceutą Dbam o Zdrowie.

komentarze wspierane przez Disqus