Katar u niemowlaka – przyczyny i domowe sposoby
Katarzyna Makos

Katar u niemowlaka – przyczyny i domowe sposoby

Katar u niemowlaka może mieć różne przyczyny, najczęstszą z nich są niegroźne infekcje wirusowe. Duża ilość zalegającej wydzieliny powoduje trudności z oddychaniem, a to z kolei wywołuje rozdrażnienie dziecka, uniemożliwia spokojny sen, utrudnia karmienie. Wśród sposobów walki z katarem u niemowlęcia znajdują się m.in. stosowanie wody morskiej do nosa, kropli do nosa, plastrów do aromaterapii czy inhalacje. 

Katar u niemowlaka – przyczyny

Najczęstszą etiologię kataru u niemowląt stanowią łagodne infekcje górnych dróg oddechowych o podłożu wirusowym. Dochodzi wtedy do obrzęku i przekrwienia błony śluzowej, zwiększenia produkcji wydzieliny, co prowadzi do blokady nosa i upośledzenia przepływu powietrza. Znacznie rzadziej w tym wieku przyczyną kataru jest alergia – u dzieci do 2.-3. roku życia częściej występuje alergia pokarmowa niż wziewna. 

Podłożem niealergicznego nieżytu nosa mogą być zaburzenia hormonalne (akromegalia, niedoczynność tarczycy) oraz działanie niektórych leków. W przypadku utrzymującej się sapki niemowlęcej i blokady nosa warto rozważyć takie przyczyny, jak: wady rozwojowe nozdrzy tylnych i przewodów nosowych, występowanie w obrębie nosa zmian naczyniowych, torbieli dermoidalnych, przerost migdałka gardłowego. W przypadku przewlekłego, gęstego kataru z dużą ilością wydzieliny warto wziąć pod uwagę diagnostykę w kierunku mukowiscydozy czy pierwotnej dyskinezy rzęsek. U małych dzieci, szczególnie w przypadku jednostronnego wycieku z nosa, należy także wykluczyć obecność ciała obcego, np. małego klocka.

Katar u niemowlaka – objawy towarzyszące 

W trakcie tzw. infekcji kataralnej dziecko może mieć podwyższoną temperaturę, być rozdrażnione, gorzej sypiać. Kolor i charakter wydzieliny nie pozwalają na zróżnicowanie, czy jest to katar bakteryjny czy wirusowy – w obu przypadkach wydzielina z nosa może mieć zabarwienie żółte czy żółto-zielone.

Niepokojący może być natomiast nieprzyjemny zapach wydzieliny – może on świadczyć wtedy o nadkażeniu bakteryjnym. Przy katarze u niemowląt naturalnie może występować sapka (charakterystyczny charczący, furczący dźwięk w trakcie oddychania przez nos). Nadmierne przekrwienie i obrzęk błon śluzowych sprzyja uszkodzeniom naczynek krwionośnych w nosie. 

Obrzęk błony śluzowej nosa upośledza drożność kanalików łzowych – objawia się to u dzieci nadmiernym łzawieniem, białą wydzieliną widoczną w wewnętrznych kącikach oczu. Małe dzieci oddychają głównie przez nos – jego obturacja wymusza u nich oddychanie przez usta, co może prowadzić do przesuszania błony śluzowej gardła i wywoływanie uczucia drapania w gardle. Towarzyszący kaszel wcale nie musi świadczyć o zajęciu przez infekcję niższych partii dróg oddechowych – pokasływanie może być spowodowane drażnieniem receptorów kaszlowych przez spływającą wydzieliną z nosa po tylnej ścianie gardła. W przypadku tła alergicznego może występować kichanie, świąd nosa i oczu, łzawienie, zapalenie spojówek. 

Ze względu na fakt, że niemowlęta oddychają głównie przez nos, to w trakcie kataru mogą występować problemy z karmieniem – dziecko szybciej się męczy w trakcie jedzenia, je częściej, ale mniejsze porcje. W przypadku wysokiej gorączki i obrzęku oczodołów należy zgłosić się pilnie do lekarza, może to świadczyć o zapaleniu zatok sitowych. Wizyty u lekarza wymaga także współwystępowanie duszności u dziecka (wciąganie międzyżebrzy, dołka jarzmowego, znaczne zasinienie wokół ust).

Katar u niemowlaka – jak sobie z nim radzić?

Katar u niemowlaka – inhalacje

Aby rozrzedzić gęstą wydzielinę i ułatwić jej ewakuację z nosa, warto stosować inhalacje z soli fizjologicznej (dostępne są także z kwasem hialuronowym). Dodatkowo takie zabiegi nawilżają drogi oddechowe niemowląt. 

Do inhalacji małych dzieci nie powinno się w warunkach domowych stosować roztworów soli hipertonicznej (≥3%). Nie wolno także wykonywać inhalacji z olejków eterycznych itp. – mogą one powodować silny skurcz oskrzeli zagrażający życiu dziecka! 

Można natomiast zastosować maść majerankową pod nosek. Warto pamiętać o odpowiednim nawilżeniu powietrza w pomieszczeniu (optymalnie 60% wilgotności powietrza), stosując nawilżacze powietrza lub rozwieszając wilgotne tkaniny na grzejniku. Dobrze działa także chłodniejsze powietrze – zalecane są spacery na świeżym powietrzu, temperatura w pokoju powinna wynosić 18-21st. C. W trakcie snu można podłożyć klin po materacyk, zapewniając wyższe ułożenie głowy dziecka.

Katar u niemowlaka – odciąganie kataru aspiratorem

Niemowlęta wymagają pomocy ze strony rodzica, jeśli chodzi o ewakuację gromadzącej się wydzieliny w nosie. Przed aspiracją, w przypadku gęstego kataru, warto rozrzedzić go, zakraplając wcześniej sól morską lub fizjologiczną do noska bądź wykonując wspomnianą wyżej inhalację. Służą do tego aspiratory elektryczne, podłączane do odkurzacza, aspiratory ręczne („na wdech”) i gruszki (ostatnia metoda jest obecnie rzadziej stosowana niż usuwanie wydzieliny z nosa przy pomocy aspiratorów). Należy pamiętać przy tym o odpowiedniej higienie – myciu aspiratora oraz nawilżaniu błony śluzowej nosa po zabiegu (zapobieganie przesuszeniu błony śluzowej i jej uszkodzeniu). 

Katar u niemowlaka – sól morska i krople dla niemowląt

Na rynku dostępnych jest wiele preparatów zawierających sól morską, jest to tzw. woda morska do nosa. Dzięki zwiększonemu stężeniu soli, woda osmotycznie przenika do światła przewodów nosowych, rozrzedzając wydzielinę. Wśród leków obkurczających błonę śluzową nosa zarejestrowanych powyżej >3. miesiąca życia jest oksymetazolina w stężeniu 0,01%, wyższe stężenie – 0,025% zarezerwowane jest dla dzieci w wieku >2. roku życia. Lek też można stosować maksymalnie 3-5 dni. 

W aptekach znajdziemy również plastry aromatyczne oraz żele do aromaterapii, większość z nich można stosować od 1. dnia życia dziecka. Zawierają one olejki eteryczne (np. olejek eukaliptusowy, miętowy, sosnowy, rozmarynowy), które zmniejszają produkcję kataru i ułatwiają oddychanie.

Katar u niemowlaka – powikłania

Katar u niemowląt rzadko wiąże się z groźnymi powikłaniami. Jednym z najczęstszych są podrażnienia skóry w okolicy nozdrzy, na skutek działania mokrej wydzieliny i jej wycierania. Warto wtedy zastosować zewnętrznie maść rumiankową, żel z arniką lub alantoiną. Innym częstym powikłaniem są podrażnienia i krwawienia błony śluzowej na skutek odsysania kataru przez rodziców – należy zawsze pamiętać o zachowaniu ostrożności przy toalecie nosa dziecka.

Ze względu na niedojrzały układ immunologiczny niemowlęta są bardziej narażone na dalszy rozwój infekcji obejmujący gardło, ucho środkowe, zatoki – dlatego w przypadku pojawienia się gorączki, dużego niepokoju dziecka, a także obrzęku w okolicy oczodołu warto skonsultować się z lekarzem. 

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Ciemiączko u dziecka – gdzie się znajduje i kiedy zarasta? Jak o nie dbać?

    Ciemiączka są fizjologicznymi strukturami w obrębie czaszki noworodka i niemowlęcia. Ich głównym zadaniem jest zmniejszenie obwodu główki podczas przechodzenia przez kanał rodny w tracie porodu. Jakie są rodzaje ciemiączek u noworodków? Gdzie się znajdują i kiedy powinny się zrastać? Jak dbać o ciemiączko u noworodków? Podpowiadamy.

  • Złamanie zielonej gałązki – przyczyny, objawy, rozpoznanie, leczenie złamania podkostnowego u dzieci

    Złamanie zielonej gałązki jest charakterystyczne dla wieku dziecięcego, dotyczy niemowląt, małych dzieci oraz nastolatków. Jest to złamanie zamknięte, podkostnowe – bez przerwania ciągłości okostnej. Kość przypomina wtedy ułamaną, młodą gałązkę drzewa, stąd nazwa tego urazu. Złamania typu zielona gałązka nie są skomplikowane, nie wymagają nastawiania ani operacji, a kość zazwyczaj szybko się zrasta. Jak wygląda leczenie i rehabilitacja złamania typu torus?

  • Ukąszenia owadów u dzieci – objawy i pierwsza pomoc. Co stosować na ugryzione miejsca?

    Ukąszenia owadów, zwłaszcza w sezonie letnim, przysparzają sporo problemów, gdyż mogą wywoływać silny świąd, obrzęk w miejscu ukłucia lub nawet prowadzić do zagrażającego życiu wstrząsu anafilaktycznego u osób uczulonych na jad insektów. Jak postępować w przypadku ukąszeń owadów u dzieci? 

  • Stulejka u dziecka – jak rozpoznać stulejkę i jak wygląda jej leczenie?

    Stulejkę definiuje się jako niezdolność do odsunięcia napletka pokrywającego żołądź prącia. Jest to niewielka wada anatomiczna występująca najczęściej u chłopców (do 3.-4. roku życia stan ten dotyczy ok. 90% dzieci płci męskiej i jest on fizjologiczny). U starszych dzieci w przypadku stulejki zaleca się zabiegi polegające na delikatnym odsuwaniu napletka i stosowaniu maści sterydowej. Stulejka patologiczna, która wymaga interwencji chirurgicznej, powstaje przeważnie na skutek stanów zapalnych bądź urazów.

  • Dyspraksja (syndrom niezdarnego dziecka) – przyczyny i objawy dyspraksji rozwojowej

    Dyspraksja, nazywana również syndromem dziecka niezdarnego, to dysfunkcja percepcyjno-motoryczna przejawiająca się zaburzeniami koordynacji rozwojowej. Dzieci dyspraktyczne mają trudności z planowaniem i wykonywaniem czynności zarówno w zakresie motoryki małej (np. z rysowaniem, pisaniem, zapinaniem guzików), jak i w zakresie motoryki dużej (np. gra w piłkę, jazda na rowerze). Dyspraksja objawia się także opóźnionym rozwojem mowy, trudnościami ze skupieniem i z nauką czy zaburzeniami równowagi. Nie wpływa ona jednak na inteligencję. Aby pomóc dziecku, warto udać się do specjalistów, m.in. terapeuty SI, logopedy, pedagoga, aby dobrać odpowiednią terapię.

  • Kołdra obciążeniowa – działanie i wskazania do stosowania kołdry sensorycznej

    Kołdra obciążeniowa jest wykorzystywana w zaburzeniach propriocepcji, które pojawiają się m.in. u osób z autyzmem, ADHD czy zaburzeniami przetwarzania sensorycznego. Często jest także zalecana przy bezsenności, depresji, zespołach lękowych. Kołderka sensoryczna stymuluje czucie głębokie, "wyciszając" układ nerwowy. Jej stosowanie rozluźnia, relaksuje, poprawia jakość snu, redukuje napięcie. Wyjaśniamy, jak prawidłowo używać kołdrę obciążającą oraz jak dobrać jej wagę i rozmiar do potrzeb użytkownika. 

  • Perły Epsteina – przyczyny i leczenie torbieli dziąsłowych u dziecka

    Perły Epsteina to rodzaj torbieli dziąsłowych. Są to niewielkie zmiany o charakterze cyst wypełnione keratyną, które pojawiają się u niemowląt. Lokalizują się na podniebieniu i nie powodują żadnych dolegliwości. Perły Epsteina nie są groźne, jednak łatwo je pomylić z pleśniawkami czy aftami, dlatego też każde zmiany w jamie ustnej dziecka należy skonsultować z pediatrą. 

  • Koślawość kolan – przyczyny i leczenie koślawych kolan u dzieci i dorosłych. Ćwiczenia na koślawe kolana

    Koślawość kolan to deformacja kończyn dolnych dotycząca przede wszystkim dzieci, choć może występować także u osób dorosłych. Do 6. roku życia koślawe kolana u dziecka są stanem fizjologicznym, jeśli natomiast nieprawidłowa budowa kolan utrzymuje się dłużej, należy udać się do ortopedy oraz fizjoterapeuty. Jak przebiega terapia koślawości kolan?

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij