Sylimaryna – czym jest? Działanie, efekty, wskazania i środki ostrożności
Joanna Orzeł

Sylimaryna – czym jest? Działanie, efekty, wskazania i środki ostrożności

Sylimaryna to najczęściej na świecie używana substancja (a konkretnie: kompleks związków pochodzenia roślinnego) do leczenia chorób wątroby. Ostropest plamisty, z którego sylimaryna jest pozyskiwana, to najlepiej poznana roślina w kontekście wspomagania funkcji wątroby, a jego właściwości zdrowotne opisano już ponad 2300 lat temu. Z czego wynika ta popularność? Poznajmy sylimarynę i jej działanie. 

Terapeutyki pochodzenia roślinnego cieszą się coraz większą popularnością, gdyż często charakteryzują się mniejszą ilością efektów ubocznych i niższymi kosztami produkcji w porównaniu do opatentowanych leków syntetycznych. Dzięki procesowi standaryzacji ujednolicona zostaje zawartość związków aktywnych w jednostce dawkowania, co zapewnia bezpieczeństwo stosowania fitoterapeutyków, doskonałą jakość produktu i skuteczność działania. Takim preparatom warto zaufać i powierzyć im swoje zdrowie. 

Sylimaryna – czym jest? Jakie są jej właściwości? 

Sylimaryna (ang. silymarin) to aktywny kompleks flawonolignanów pozyskiwany z łupin nasiennych ostropestu plamistego (Silybum marianum). W skład kompleksu wchodzą przede wszystkim: sylibina, izosylibina, sylidianina i sylikrystyna. Zawartość sylimaryny w surowcu mieści się w zakresie od 1,5 do 3,05%. Sylimaryna jest nierozpuszczalna w wodzie, co zmniejsza jej biodostępność. W jelicie wchłania się 23–47% podanej dawki. Wydalana jest głównie z żółcią, a w niewielkich ilościach także przez nerki. 

Jak działa sylimaryna? 

Sylimaryna jest przede wszystkim znana ze swojego działania hepatoprotekcyjnego: działa ochronnie i regenerująco na komórki wątroby. Dzieje się tak m.in. dzięki stabilizacji i uszczelnieniu błon hepatocytów, co zabezpiecza je przed wnikaniem toksyn do ich wnętrza. Dodatkowo sylimaryna ma silne właściwości antyoksydacyjne, czyli zmniejsza ilość wolnych rodników tlenowych i utrzymuje w komórkach wątroby wysokie stężenie glutationu. Ponieważ wpływa na syntezę RNA i DNA, zapewnia regenerację wątroby dzięki zwiększaniu tempa biosyntezy białek w jej komórkach. Sylimaryna ma właściwości przeciwzapalne oraz wpływa na spowolnienie procesu włóknienia wątroby. 

Powiązane produkty

Sylimaryna w kosmetyce 

Sylimaryna, ze względu na swoje wielokierunkowe działanie, znajduje również zastosowanie w kosmetyce, kosmetologii i dermatologii. Dzięki właściwościom przeciwzapalnym może być aplikowana w formie maści na skórę dotkniętą świądem, łuszczycą, nadmiernym wysuszeniem, oparzeniami czy odmrożeniami. 

Sylimaryna stosowana miejscowo może być również skutecznym, bezpiecznym, nieinwazyjnym, pozbawionym działań niepożądanych środkiem do walki z zaburzeniami hiperpigmentacyjnymi skóry. Po pierwsze, oprócz wspomnianego już działania przeciwzapalnego i antyoksydacyjnego, ma zdolność niwelowania szkodliwych skutków promieniowania UV, zmniejsza ewentualne reakcje alergiczne (obrzęki, rumień) powstałe na skutek tego promieniowania, zmniejsza uszkodzenie DNA i hamuje indukcję apoptozy (śmierć komórki). Po drugie, sylimaryna wyraźnie zmniejsza produkcję melaniny

Wskazania i przeciwwskazania do stosowania sylimaryny 

Podstawowym wskazaniem do stosowania sylimaryny jest ochrona wątroby, regeneracja jej komórek i utrzymanie jej prawidłowego funkcjonowania. Chroni hepatocyty przed szkodliwym wpływem wielu czynników: etanolu, toksyn muchomora sromotnikowego (Amanita phalloides), niektórych leków (np. paracetamolu, antybiotyków), czterochlorku węgla, przeładowania żelazem, niedotlenienia.

Działanie lecznicze rozciąga się też na wirusowe zapalenie wątroby typu C, choroby wątroby wywołane alkoholem (w tym marskość) i niealkoholową stłuszczeniową chorobę wątroby (NAFLD). Zastosowanie sylimaryny u pacjentów z alkoholową marskością wątroby może znacząco poprawić stan ich hepatocytów, jednak leczenie to nie wpływa na śmiertelność. U chorych z NAFLD po 6 miesiącach kuracji sylimaryną zaobserwowano obniżenie poziomu enzymów wątrobowych (ALAT, ASPAT), redukcję masy ciała, regenerację hepatocytów. 

Coraz częściej pojawiają się doniesienia o potencjalnych zastosowaniach sylimaryny w wielu innych schorzeniach, niezwiązanych z wątrobą. Kompleks flawonolignanów ma potwierdzone działanie ochronne na nerki, płuca i trzustkę. Sylimaryna, regenerując komórki trzustki, równocześnie obniża poziom cukru we krwi, stąd może mieć zastosowanie w leczeniu cukrzycy. Może być również pomocna w leczeniu chorób neurodegeneracyjnych (np. choroby Alzheimera) oraz w leczeniu nowotworów (np. płuc, trzustki, nerek, skóry). Prawdopodobnie zapobiega zachorowaniu na raka piersi, prostaty, jelita grubego, pęcherza moczowego, jajnika. Ze względu na działanie przeciwdrobnoustrojowe na patogeny jamy ustnej może być odpowiednim lekiem do zwalczania próchnicy zębów oraz innych infekcji endodontycznych. 

Jedynym przeciwskazaniem do stosowania sylimaryny jest nadwrażliwość na którąkolwiek z substancji czynnych występujących w ostropeście plamistym lub w innych roślinach z rodziny astrowatych (Asteraceae). 

Sylimaryna – skutki uboczne 

Preparaty sylimaryny wykazują się wysokim profilem bezpieczeństwa stosowania i na ogół są bardzo dobrze tolerowane. Zanotowane działania niepożądane obejmowały łagodne reakcje żołądkowo-jelitowe (biegunkę, bóle brzucha, dyskomfort w nadbrzuszu, zgagę), łagodne objawy dermatologiczne (wysypkę, świąd skóry), bóle głowy i stawów. 

Sylimaryna – gdzie kupić, jakie preparaty? 

W aptekach bez recepty dostępne są preparaty na wątrobę do stosowania doustnego z wyciągiem z owoców ostropestu plamistego standaryzowane na zawartość sylimaryny. Do wyboru są produkty jedno- lub wieloskładnikowe (np. z karczochem, z kurkumą) w postaci tabletek lub kapsułek. Można też kupić preparaty do stosowania zewnętrznego, do stosowania na skórę podrażnioną np. po naświetlaniu promieniami UV. 

Przed użyciem zawsze należy zapoznać się z ulotką preparatu, a ewentualne wątpliwości skonsultować z lekarzem lub farmaceutą. 
  1. R. Nurzyńska-Wierdak, J. Dyduch, A. Sawicka, H. Łabuda, H. Buczkowska, Ostropest plamisty (Silybum marianum [L .] Gaertn.) – fitochemia i efekty terapeutyczne, "Annales Horticulturae", nr 28 (4) 2018. 
  2. A. Liebert, E. Kałużna, M. Kłopocka, Profilaktyka zaburzeń układu pokarmowego podczas terapii antybiotykami makrolidowymi, "Forum Zakażeń",  nr 4 (3) 2013. 
  3. M. Engler-Jastrzębska, C. Musiał, A. Kamm, Metody niwelowania hiperpigmentacji skóry w świetle nowych doniesień naukowych, "Kosmetologia Estetyczna", nr 5 2019. 
  4. F. Fraschini, G. Demartini, D. Esposti, Pharmacology of Silymarin, "Clinical Drug Investigation", nr 22 (1) 2002. 
  5. M. Jarosz, Suplementy diety a zdrowie, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2008. 

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Lukrecja – co to za roślina? Właściwości, działanie, przeciwwskazania

    Któż z nas chociaż jeden raz w życiu nie zetknął się z niezwykłymi, czarnymi cukierkami o ślimakowatym kształcie? Ponoć albo się je kocha, albo nienawidzi. Charakterystyczny kolor i smak słodycze te zawdzięczają zawartości ekstraktu z lukrecji – rośliny, nad której bogactwem zastosowań warto się pochylić. Czym zatem jest lukrecja, jakie ma właściwości i jaki może mieć wpływ na nasze zdrowie?

  • Filtry w okularach przeciwsłonecznych. Jak działają i dlaczego powinny być dobrej jakości?

    Są nieodłącznym atrybutem każdego słonecznego dnia. Najczęściej sięgamy po nie latem, jednak w ciągu całego roku powinniśmy mieć je przy sobie, aby chronić nasze oczy przed działaniem promieni słonecznych. Mowa oczywiście o okularach przeciwsłonecznych, które – oprócz pełnienia funkcji dodatku do stylizacji – stanowią barierę chroniącą jeden z naszych zmysłów: wzrok. Podobnie jak przy zakupie ubrań, butów, żywności czy kosmetyków zwracamy uwagę na ich jakość, tak i w przypadku wyboru okularów słonecznych powinniśmy dobrać takie, które będą odpowiednie do naszych potrzeb nie tylko pod względem wizualnym, ale przede wszystkim jakościowym.

  • Kwas hialuronowy – charakterystyka, właściwości i zastosowanie

    Kwas hialuronowy to jedna z najbardziej znanych makrocząsteczek na świecie. Występuje nie tylko w ustroju człowieka, ale również w innych organizmach zwierzęcych, a takie rozpowszechnienie przekłada się na jego szerokie zastosowanie w medycynie i farmacji. Z czego wynika ta popularność? Jakie właściwości ma hialuronian? Oto garść informacji na jego temat.

  • Kolagen – właściwości i zastosowanie. Jaki ma wpływ na zdrowie?

    Kolagen to główne białko budulcowe każdego organizmu zwierzęcego – w tym również ludzkiego. Pełni funkcje strukturalne praktycznie we wszystkich tkankach, stanowiąc tym samym około 1/3 ogółu białek organizmu. Przyjrzyjmy się bliżej jego budowie, funkcjom i zastosowaniu.

  • Kreatyna – właściwości, działanie, efekty. Jak ją dawkować?

    Kreatyna – jakie pełni funkcje? Czy ma potencjał, aby stać się suplementem kojarzonym nie tylko z odżywkami dla sportowców? Czym różnią się jej formy? Odpowiedzi na te i wiele innych pytań znajdziecie w poniższym artykule.

  • Niacynamid i jego właściwości – czym jest i na co pomoże?

    Niacynamid, znany również jako nikotynamid, to substancja będąca składową witaminy B3 (niacyny). Charakteryzuje się niezwykle szerokim spektrum działania. Czym dokładnie jest, jakie ma działanie i jak wykorzystać jego właściwości dla swoich korzyści zdrowotnych? O tym piszemy poniżej.

  • Silikony w kosmetykach – czy są bezpieczne?

    Silikony to składniki zaliczające się do tych niesłusznie uznawanych za niebezpieczne. Przybliżamy fakty i obalamy mity z nimi związane. Podpowiadamy: jakie właściwości mają silikony? W których kosmetykach znajdziemy silikony? Czy są bezpieczne? Dla kogo kosmetyki z silikonami są wskazane, a kto powinien od nich stronić?

  • Kolagen na stawy dla sportowców – jak wybrać najlepszy?

    Kolagen to białko budulcowe organizmu. Odgrywa ważną rolę w kontekście zdrowia naszych stawów. Sportowcy odbywający regularne i nierzadko niezwykle intensywne treningi powinni dbać o odpowiednią suplementację wspierającą regenerację organizmu. Kolagen jest jednym ze składników, które warto włączyć do regularnego spożycia. Jak działa kolagen na stawy? Ile kolagenu przyjmować, by wzmocnić stawy? Po jakim czasie suplementacji sportowcy zauważają wymierne efekty? Odpowiadamy!

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij