×
DOZ.PL Darmowa
aplikacja
DOZ.pl
Zainstaluj

Zajady u dziecka – jak powstają i jak je leczyć?

Zajady u dziecka to zmiany zapalne, które pojawiają się tylko w jednym kąciku ust lub w obu kątach warg. Zajady przybierają formę bolesnych nadżerek, które czasem pękają i krwawią. Co je wywołuje i w jaki sposób można pozbyć się zajadów u dziecka? Które domowe sposoby będą pomocne w walce z zapaleniem kącików ust?

Zajady, fachowo nazywane zapaleniem kącików ust, są zmianami zapalnymi występującymi w obrębie kątów ust. Najczęściej są wywoływane przez bakterie lub grzyby. Do częstych przyczyn powstawania zajadów u dzieci zaliczamy: nieprawidłową higienę jamy ustnej, anemię z niedoboru żelaza, niedobory witamin (głównie z grupy B i C), przemęczenie i zmniejszona odporność. Leczenie zajadów u dzieci polega na stosowaniu substancji przeciwbakteryjnych, przeciwzapalnych i przeciwgrzybicznych, a także na eliminowaniu przyczyn pojawiania się zapalenia kącików ust. 

Zajady u dzieci – czym są?

Zapalenie kącików ust u dzieci, czyli zajady, jest ograniczonym stanem zapalnym błony śluzowej. Najczęściej jest spowodowane miejscową infekcją bakteryjną lub grzybiczą. Kątowe zapalenie ust może być jedno- lub obustronne i głównie pojawia się w sezonie jesienno-zimowym. Sezonowe występowanie zajadów u dzieci związane jest ze spadkiem odporności, a także częstszym w tym okresie stosowaniem antybiotyków, które zaburzają prawidłową florę bakteryjną bytującą na skórze i błonach śluzowych.

Do rozwoju zajadów u dzieci przyczyniają się także: nieprawidłowa higiena jamy ustnej, niedobory witamin i składników odżywczych oraz przebywanie w pomieszczeniach ogrzewanych kaloryferami, gdzie jest powietrze o małej wilgotności. 

Objawy zajadów u dziecka rozpoczynają się od zaczerwienienia oraz bólu w jednym kąciku lub dwóch kątach warg. Następnie powstaje nadżerka oraz liczne, drobne i bolesne pęknięcia, które utrudniają otwieranie ust. Symptomy zazwyczaj utrzymują się przez kilka dni. Zajady u dzieci często są mylone z opryszczką wargową, która jest wywoływana przez wirus Herpes simplex i ma postać pęcherzyków wypełnionych przejrzystym płynem. W przypadku infekcji o podłożu grzybiczym, może się pojawić białawo-szary, swędzący nalot, a następnie żywoczerwona nadżerka. Jeśli dojdzie do zakażenia gronkowcem złocistym, uwagę zwraca obecność miodowych strupów oraz złuszczanie się naskórka. Po skutecznym leczeniu zmiany ustępują zazwyczaj bez pozostawiania blizn. 

Zajady u dzieci – co oznaczają? 

U dzieci częstą przyczyną występowania zajadów jest nadmierna ekspozycja na ślinę np. w przypadku ząbkowania, ssania smoczka lub nawykowego oblizywania ust. Wilgotne środowisko sprzyja namnażaniu się bakterii i grzybów zwłaszcza Candida albicans, co może powodować powstanie stanu zapalnego kątów ust.

Występowaniu zajadów u dzieci sprzyja także nieodpowiednia higiena jamy ustnej np. zbyt rzadkie wymienianie szczoteczki do zębów, na której rozwijają się patogeny, branie nieumytych rąk lub brudnych przedmiotów do ust przez dziecko.  

Jeśli zajady występują u dziecka dłużej niż przez kilka dni lub nawracają, można podejrzewać niedobór żelaza powodujący anemię, niedobory witamin z grupy B (zwłaszcza B2, B6, B12), kwasu foliowego i witaminy C. Kolejną przyczyną rozwoju zajadów u dzieci mogą być alergie kontaktowe np. na nikiel w aparatach ortodontycznych czy sztućcach. Zapalenie kątów ust występuje częściej u dzieci z atopowym lub łojotokowym zapaleniem skóry, niedoborami odporności, a także leczonych wziewnymi glikokortykosteroidami lub izotretynoiną z powodu trądziku. 

Zajady, które pojawiają się u dzieci mogą być także objawem nadmiernego zmęczenia, stresu lub niedoboru odporności. 

Leczenie zajadów u dzieci

Rozpoznanie zapalenia kątów ust u dzieci stawia się na podstawie występowania typowych objawów. W przypadku zajadów rozpoznanie zawsze trzeba różnicować z opryszczką wargową, gdyż stosuje się odmienne leczenie. Opryszczka wargowa ma postać pęcherzyków z przejrzystym płynem, które są bolesne i niekiedy powodują świąd. 

Leczenie zajadów u dziecka powinno opierać się na działaniu objawowym oraz przyczynowym. Postępowanie objawowe polega na łagodzeniu stanu zapalnego i stosowaniu środków przeciwbakteryjnych przeciwgrzybicznych (maści z antybiotykiem lub sterydem, produkty przeciwgrzybiczne np. klotrimazol). Natomiast działanie przyczynowe polega na leczeniu przyczyny powstawania zajadów, czyli np. suplementacja żelaza w przypadku anemii, suplementacja witaminami z grupy B lub C w przypadku ich niedoborów, prawidłowa higiena jamy ustnej.

W przypadku ciężko gojących się zmian, lekarz może zalecić wykonanie wymazu oraz posiewu, aby określić patogen wywołujący zapalenie kątów ust oraz zalecić odpowiednie leczenie celowane.  

Domowe sposoby na zajady u dziecka

Do domowych sposobów radzenia sobie z zajadami u dziecka można zaliczyć:

  • dietę bogatą w witaminy z grupy B (mięso, rośliny strączkowe, szpinak, sałata, kapusta) oraz produkty bogate w witaminę C (cytrusy, kiszona kapusta, papryka),
  • w przypadku anemii – dietę bogatą w żelazo (mięso, ryby, podroby, warzywa),
  • ograniczenie ilości słodyczy, gdyż stanowią one pożywkę dla rozwijających się patogenów,
  • prawidłową higienę jamy ustnej – szczotkowanie zębów, płukanie jamy ustnej płynami do tego przeznaczonymi, częsta zmiana szczoteczki do mycia zębów oraz smoczków dla dzieci,
  • pielęgnację ust pomadkami i kremami ochronnymi z witaminami,
  • okłady z rozkruszonej tabletki z witaminą B2 – można zmieszać z kremem, ma intensywnie żółty kolor,
  • okłady ze świeżych drożdży zmieszanych w wodą lub mlekiem – drożdże są bogatym źródłem witamin z grupy B,
  • okłady z aloesu lub ogórka – mają działanie regenerujące i przeciwzapalne,
  • miód – ma właściwości przeciwzapalne,
  • olejek z drzewa herbacianego lub olejek lawendowy – mają właściwości bakteriobójcze, przeciwzapalne i przeciwbólowe,
  • maść cynkowa,
  • spożywanie jogurtów i kiszonek, zawierają bakterie probiotyczne, które zapobiegają nadmiernemu rozwojowi patogenów na błonach śluzowych,
  • częste mycie rąk,
  • należy pamiętać, aby dziecku z zajadami nie podawać potraw pikantnych, gorących gdyż mogą nasilać ból.

Bibliografia  zwiń/rozwiń

  1. U. Papierz i.in., Zapalenie kątów ust  jak nie popełnić błędu?, „Dermatologia po Dyplomie”, nr 05 2018.
  2. S. B. Marchbein, R. Hunt, Angular Cheilitis, "dermatologyadvisor.com" [online], https://dermatologyadvisor.com/home/decision-support-in-medicine/dermatology/angular-cheilitis-perleche-angular-stomatitis-cheilosis/, [dostęp:] 13.03.2020.
  3. B. Zielnik-Jurkiewicz, Zapalenia jamy ustnej, „Otolaryngologia Dziecięca”, Bielsko-Biała 2007.

Podziel się: