Jak rozpoznać opryszczkowe zapalenie jamy ustnej? Przyczyny, objawy, leczenie opryszczki w jamie ustnej

Ostre opryszczkowe zapalenie jamy ustnej najczęściej występuje u dzieci, jeśli pojawia się u dorosłych ma zazwyczaj łagodny przebieg. Opryszczkowe zapalenie jamy ustnej, dziąseł i gardła to postać pierwotnego zakażenia wirusem HSV typu 1 (łac. herpes simplex virus), rozpoczyna się nagle, zazwyczaj od wysokiej gorączki, następnie na błonie śluzowej jamy ustnej pojawiają się bolesne pęcherzyki, które pękają, tworząc owrzodzenia. Jak leczy się ostre opryszczkowe zapalenie jamy ustnej?

1. Czym jest opryszczkowe zapalenie jamy ustnej, dziąseł i gardła?
2. Przyczyny opryszczkowego zapalenia jamy ustnej, dziąseł i gardła
3. Objawy opryszczkowego zapalenia jamy ustnej, dziąseł i gardła
4. Leczenie opryszczkowego zapalenia jamy ustnej, dziąseł i gardła

Czym jest opryszczkowe zapalenie jamy ustnej, dziąseł i gardła?

Opryszczkowe zapalenie błony śluzowej jamy ustnej, dziąseł i gardła (łac. gingivostomatitis et pharyngitis herpetica) jest zakażeniem spowodowanym przez wirus HSV (łac. herpes simplex virus), czyli przez wirus opryszczki zwykłej typu 1. Opryszczka błony śluzowej jamy ustnej, a także skóry okolicy okołowargowej jest najczęstszą postacią kliniczną zakażenia wirusem HSV. 

Natomiast dane literaturowe zwracają również uwagę na fakt, iż sama dolegliwość gingivostomatitis herpetica, czyli zapalenie błony śluzowej jamy ustnej i dziąseł, należy do najczęstszych objawów klinicznych pierwotnego zakażenia wirusem HSV typu 1 (zmiany chorobowe mogą rozprzestrzeniać się również na gardło). Choroba dotyka najczęściej dzieci w wieku do około 5 lat, lecz także może wystąpić u osób dorosłych (ma ona wówczas przeważnie lżejszy przebieg).

Przyczyny opryszczkowego zapalenia jamy ustnej, dziąseł i gardła

Przyczyną opryszczkowego zapalenia jamy ustnej, dziąseł i gardła jest wirus HSV-1, czyli wirus opryszczki zwykłej typu 1. Występuje również typ 2 wirusa opryszczki, który powoduje głównie infekcje w okolicy okołogenitalnej oraz zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych.

Zakażenie wirusem HSV-1 może nastąpić w wyniku kontaktu z osobą zakażoną (lub osobą, która jest nosicielem wirusa), na przykład poprzez ślinę, łzy, przez używanie i dotykanie tych samych przedmiotów. Natomiast zakażenie wirusem HSV-2 może nastąpić w wyniku kontaktów seksualnych. 

Wirusy opryszczki posiadają właściwości neurotropowe – wirus HSV-1 po wniknięciu do organizmu przedostaje się do komórek nerwowych zwoju trójdzielnego, a wirus opryszczki typu 2, czyli HSV-2, podąża do zwoju lędźwiowo-krzyżowego. 

Objawy opryszczkowego zapalenia jamy ustnej, dziąseł i gardła

Choroba u dzieci rozpoczyna się nagle. Do charakterystycznych objawów opryszczkowego zapalenia jamy ustnej należą:

• bolesne zmiany w postaci pęcherzyków (z czerwoną obwódką) wypełnione płynem surowiczym, zlokalizowane na błonie śluzowej policzków, a także przedsionka jamy ustnej, podniebienia i języka;
• niekiedy zaczerwienienie i obrzęk dziąseł, również ślinotok;
• wysoka gorączka w granicach 39–40 st. C, złe samopoczucie, rozdrażnienie, brak apetytu oraz osłabienie organizmu;
• powiększenie okolicznych węzłów chłonnych (szyjnych i podżuchwowych). 

Zmiany pęcherzykowe mogą przenosić się na wargi, również na skórę twarzy, a także na gardło. Powstające pęcherzyki mogą pękać, co w konsekwencji może generować powstanie rozlanych nadżerek oraz owrzodzeń.

Ile trwa opryszczkowe zapalenie jamy ustnej?

Stan zdrowia u dzieci dotkniętych tą chorobą zwykle poprawia się w ciągu 5–7 dni, a powstałe zmiany chorobowe goją się powoli. W pierwszej kolejności ustępują objawy ogólne, z kolei w drugiej kolejności ustępują objawy miejscowe w jamie ustnej. Niekiedy objawy są na tyle poważne, iż chory wymaga hospitalizacji.

U osób dorosłych zapalenie opryszczkowe jamy ustnej najczęściej ma przebieg łagodniejszy niż u dzieci. Rzadko bywają sytuacje, iż pierwotne zakażenie u osób dorosłych ma ciężki przebieg.

Leczenie opryszczkowego zapalenia jamy ustnej, dziąseł i gardła

W leczeniu opryszczkowego zapalenia jamy ustnej, dziąseł i gardła stosuje się leki z grupy leków przeciwbólowych oraz przeciwgorączkowych. Podczas terapii należy zwracać uwagę na nawadnianie organizmu oraz stosowanie odpowiedniej diety. Przyjmowane posiłki nie powinny powodować podrażnień (zaleca się pokarmy obojętne w smaku i papkowate), posiłki również nie powinny być gorące. 

W leczeniu opryszczkowego zapalenia błony śluzowej jamy ustnej stosuje się z powodzeniem acyklowir. Lek stosuje się doustnie w ostrych i nasilonych stanach zapalnych. U niemowląt acyklowir podaje się dożylnie. Leczenie dzieci powinno odbywać się pod kontrolą lekarza.