Jak zadbać o zmęczone oczy

Zmęczone, piekące oczy to nieustanny dyskomfort. Nasze narządy wzroku są wykończone, bo wymagamy od nich zbyt dużo. Jak im pomóc?

Godzinami siedzimy przed komputerem (często przy zbyt jaskrawym albo za słabym świetle), a po pracy wpatrujemy się w ekran smartfona i telewizora. Przebywamy w ogrzewanych oraz klimatyzowanych pomieszczeniach, a gdy z nich wyjdziemy, jesteśmy narażeni na kurz czy smog. Zdarza się, nawet jeśli sami nie palimy, że mamy kontakt z dymem papierosowym. Efekt? Oczy, niezwykle delikatny narząd, okazują dyskomfort na wszelkie możliwe sposoby: są zaczerwienione, pieką, szczypią, bolą, łzawią, swędzą bądź wysychają na wiór. Problem zmęczonych, przepracowanych oczu to niezwykle powszechne zjawisko nazwane „syndromem oka biurowego” (office eye syndrome).

Zespół suchego oka

Jedną z najczęściej spotykanych dolegliwości związanych ze zmęczeniem oczu jest tzw. zespół suchego oka (może być spowodowany także różnymi chorobami). Jak piszą autorzy książki Kliniczna farmakologia okulistyczna, zespół suchego oka to „zespół objawów prowadzących do zaburzeń na powierzchni gałki ocznej, związanych z nieprawidłowym nawilżeniem oka przez film łzowy”.

Sprawa nie należy do błahych, bo – jak ostrzegają autorzy – gdy film łzowy nie działa, jak powinien, łez jest za mało albo mają nieprawidłowy skład, nabłonek rogówki i spojówki złuszcza się, co prowadzi do zaburzenia bariery immunologicznej, a w konsekwencji do rozwoju zakażeń oraz procesów zapalnych.

Co ma zmęczenie do zespołu suchego oka? Kiedy pracujemy na komputerze, napinamy mięśnie akomodacyjne oka i mrugamy o wiele (nawet o 60 proc.) rzadziej, co sprawia, że nie nawilżamy go w naturalny sposób. Tworzony przez łzy film łzowy, którego zadaniem jest również odżywianie i ochrona gałki ocznej, niszczy się przez niedostateczną wilgotność powietrza w pomieszczeniach, gdzie pracujemy oraz odpoczywamy.

Na ratunek zmęczonym oczom

Co możesz zrobić, by nie czuć nieustannego dyskomfortu spowodowanego zmęczeniem oczu?

  • Staraj się wysypiać. Jeśli śpisz zbyt mało, objawy zmęczenia oczu będą towarzyszyć Ci nieustannie, nawet jeśli nie spędzisz przy komputerze ani minuty.
  • Zadbaj o siebie w pracy. Pracuj przy odpowiednim oświetleniu, z monitorem ustawionym na linii wzroku (górna krawędź ekranu powinna być ustawiona na poziomie oczu) i w taki sposób, by nie oślepiało Cię odbijające się w nim światło. Regularnie rób przerwy w pracy. Rozejrzyj się wokół siebie i jeśli to możliwe, skieruj wzrok na coś, co jest daleko (np. drzewa za oknem), by dać odpocząć malutkim mięśniom, które nadmiernie forsujesz, patrząc, na to, co jest blisko.
  • Nie nadwyrężaj wzroku, starając się odczytać zbyt małe litery, po prostu powiększ czcionkę.     
  • Nie korzystaj z klimatyzacji, jeśli nie jest to konieczne. Często wietrz, także zimą. Zadbaj o to, by otaczała Cię zieleń – jest nie tylko ukojeniem dla zmęczonych oczu, ale i pomaga utrzymywać prawidłową wilgotność powietrza.
  • Pozwól oczom odpocząć. Po całym dniu ślęczenia przy komputerze Twoje oczy będą wdzięczne, jeśli zafundujesz im chwilę relaksu, na przykład zamkniesz je i posłuchasz muzyki, zamiast pisać SMS-y albo sprawdzać, co nowego na Facebooku. Zmęczony wzrok odpoczywa także wówczas, gdy patrzymy na zieleń.
  • Sięgnij po krople do zmęczonych oczu, tzw. sztuczne łzy – preparaty w płynie lub żelu nawilżają oko, łagodzą podrażnienia i przynoszą natychmiastową ulgę. Są skuteczniejsze niż sól fizjologiczna, ponieważ zawierają substancje wiążące wodę, dzięki temu na powierzchni oka powstaje chroniący przed wysuszeniem śliski film ochronny. Korzystając z takich produktów leczniczych, postępuj zgodnie z instrukcją na opakowaniu. Jeśli mowa w niej o tym, że do każdego oka trzeba wkropić jedną lub dwie krople, to znaczy, że nie powinno się przekraczać dawki. Szczelnie zamykaj pojemnik z kroplami i nigdy nie stosuj leku po upływie terminu ważności. Jeśli nosisz soczewki kontaktowe, upewnij się, że preparat, którego masz zamiar użyć, można stosować wraz z nimi.
  • Badaj wzrok. Jeśli masz nieskorygowaną (albo skorygowaną niewystarczająco) wadę wzroku, Twoje oczy męczą się jeszcze bardziej, bo zmuszasz je do pracy ponad siły. Dlatego nie odkładaj w nieskończoność wizyt kontrolnych u okulisty i koryguj wzrok zgodnie z aktualnymi potrzebami. Jeśli wzrok pogarsza się w związku z wiekiem, korzystaj z okularów do czytania.
  • Więcej pij i jedz pokarmy bogate w kwasy omega-3 (znajdziesz je w rybach, olejach i orzechach). Jak ostrzega Józef Kotwas w artykule Składniki pokarmowe wpływające na stan narządu wzroku, niedobory pokarmów uwadniających i nawilżających przyczyniają się do przedwczesnego pojawiania się lub pogłębiania dyskomfortu towarzyszącego zespołowi suchego oka.
  • Idź do lekarza.

Za piekące, zaczerwienione oczy nie zawsze odpowiada wyłącznie zmęczenie. Przekrwiona, pełna czerwonych żyłek twardówka może być także objawem wielu chorób oka i nie tylko, np. zapalenia spojówek, chorób rogówki, tęczówki, twardówki czy zespołu Sjögrena (choroby autoimmunologicznej nazywanej także zespołem suchości) – ostrzega dr n. med. Jolanta Markuszewska-Żelbromska z Wrocławskiego Centrum Okulistycznego.

Jeśli więc odpoczynek nie pomaga, jak najszybciej umów się na wizytę u okulisty. W razie potrzeby skieruje Cię do lekarza innej specjalności. Koniecznie idź do specjalisty także wówczas, jeśli do objawów zmęczenia dołączają kłopoty z widzeniem, np. przed oczami pojawiają się tęczowe kręgi albo widzisz jak przez mgłę.

Bibliografia  zwiń/rozwiń

  1. J. Kotwas, Składniki pokarmowe wpływające na stan narządu wzroku, „Ophtha Therapy”, nr 2(14), 2017.
  2. Kliniczna farmakologia okulistyczna, pod red. M. E. Prost, R. Jachowicz, J. Z. Nowak, Wrocław 2016, s. 468.

 


Podziel się: