eGFR - jak wygląda badanie i jak odczytywać wyniki współczynnika?

Nerka jest parzystym narządem leżącym w jamie brzusznej w przestrzeni zaotrzewnowej. Jest to narząd, który spełnia przede wszystkim funkcję wydalniczą, jest zatem odpowiedzialny za usuwanie z moczem szkodliwych produktów przemiany materii. Ponadto nerki zatrzymują też składniki niezbędne dla organizmu, które ulegają resorpcji w kanalikach nerkowych, a dodatkowo nerki regulują też ciśnienie tętnicze krwi, wypływają na równowagę kwasowo-zasadową, regulują objętość płynów ustrojowych, produkują aktywne postacie witaminy D oraz wpływają na prawidłową erytropoezę.

Nerki zlokalizowane są po obu stronach kręgosłupa, zwykle znajdują się one na wysokości dwóch ostatnich kręgów piersiowych i trzech pierwszych kręgów lędźwiowych. Do ich górnej powierzchni przylegają nadnercza będące gruczołami wydzielania wewnętrznego. Zdarzają się sytuacje, w których nerki zaczynają "działać" w nieprawidłowy sposób. Mogą do tego przyczyniać się różne przewlekłe schorzenia nerek. 

W jaki sposób można sprawdzić czy nerki pracują prawidłowo? Jakie można wykonać badania, aby zobaczyć czy z nerkami nie dzieje się nic niepokojącego?

Bardzo często, kiedy lekarz podejrzewa na podstawie szczegółowo zebranego od pacjenta wywiadu oraz na podstawie oceny stanu klinicznego pacjenta, że nerki pacjenta zaczynają działać w nieprawidłowy sposób, zlecane są różne badania obrazowe oraz badania laboratoryjne. Jednym z badań laboratoryjnych służących do oceny pracy nerek jest parametr o nazwie eGFR.

Czym jest badanie eGFR? 

eGFR to szacunkowy współczynnik filtracji kłębuszkowej. Obecnie przyjmuje się, że ten współczynnik jest najdokładniejszy badaniem, które umożliwia wykrywanie zaburzenia w prawidłowym funkcjonowaniu nerek. 

W jaki sposób wylicza sie eGFR czyli szacunkowy współczynnik przesączania kłębuszkowego?

Szacunkowy współczynnik przesączania kłębuszkowego jest wyliczany ze specjalnego wzoru, w którym uwzględnia się przede wszystkim stężenie kreatyniny w surowicy krwi pacjenta, jak również bierze się pod uwagę inne parametry, należą do nich miedzy innymi płeć, wiek, masa ciała badanego pacjenta.

W jakich przypadkach oznacza się współczynnik eGFR? Kiedy lekarz zleca pacjentowi to badanie?

Lekarz zleca pacjentowi badanie oznaczenia współczynnika eGFR w sytuacji, kiedy podejrzewa u niego chorobę nerek. Jakie objawy mogą zatem sugerować chorobę nerek? Przede wszystkim pacjent, u którego podejrzewane jest zaburzenie czynności nerek, może cierpieć z powodu obrzęków. Ponadto, może dojść do zmniejszenia ilości wydalanego przez pacjenta moczu, jak również mocz może być pienisty, może też zawierać domieszkę krwi lub być po prostu krwisty, może mieć też on kolor kawy. Zdarza się, że pacjent skarży się również na problemy z oddawaniem moczu, może bowiem pojawić się częstsze oddawanie moczu zdecydowanie mniejszymi porcjami (czasami mocz oddawany jest ”po kropelce”), ponadto może też być obecne pieczenie podczas oddawania moczu oraz może zmienić się częstotliwość oddawania moczu, zwłaszcza dotyczy to godzin nocnych. Objawem chorób nerek może też być czasami nadciśnienie tętnicze, jak równie dolegliwości  bólowe w okolicy lędźwiowej kręgosłupa, ból może czasami promieniować na boki, do pachwiny czy narządów płciowych. Jeśli choroba nerek postępuje, to wraz z jej zaawansowaniem może również pojawić się znaczne zmęczenie i osłabienie, jak również problem z koncentracją uwagi. Dodatkowo, pacjent może też cierpieć z powodu nudności, wymiotów oraz zmniejszenia lub też zupełnej utraty łaknienia. Czasami zdarza się też, że obecny jest uogólniony świąd skóry oraz jej ciemnienie, jak również skurcze mięśni, które często bywają bardzo uporczywe. 

W jaki sposób odczytuje się wynik współczynnika przesączania kłębuszkowego?

Zazwyczaj przyjmuje się, że wartości prawidłowe dla współczynnika filtracji kłębuszkowej wynoszą 90-120 ml/min. Jeśli współczynnik filtracji kłębuszkowej mieści się w tym przedziale, to oznacza to, że nerki pacjenta pracują w jak najbardziej prawidłowy sposób i nie ma żadnego powodu do niepokoju.

Problem natomiast pojawia się, jeśli wartość przesączania kłębuszkowego spada poniżej 60 ml/min. Oznacza to, ze na pewno doszło do uszkodzenia funkcji nerek, które przestają pracować w prawidłowy sposób. 

Jakie choroby nerek mogą doprowadzić do upośledzenia ich funkcji i tym samym do nieprawidłowych wartości współczynnika filtracji kłębuszkowej? 

Do upośledzenia funkcjonowania nerek i zaburzenia ich czynności mogą przyczynić się miedzy innymi śródmiąższowe zapalenia nerek i różnego rodzaju tubulopatie, jak również kłębuszkowe zapalenia nerek, czyli glomerulopatie. Wszystkie te choroby mogą niestety doprowadzić do przewlekłej choroby nerek, czyli przewlekłej niewydolności nerek. O przewlekłej niewydolności nerek można mówić, kiedy nieprawidłowości budowy lub czynności nerek mające znaczenie dla zdrowia utrzymują się dłużej niż trzy miesiące. W przebiegu przewlekłej niewydolności nerek obserwuje się ogólne zmęczenie, utratę apetytu oraz obniżoną odporność na zakażenia, poza tym skóra staje się blada, sucha, czasami ziemistobrunatna. Typowe jest dłuższe krwawienie z ran oraz większa zdolność do powstawania siniaków oraz świąd skóry i tzw. szron mocznicowy (wytrącanie się mocznika na skórze). Poza tym często pojawia się nadciśnienie tętnicze, zaburzenia rytmu serca oraz mocznicowe zapalenia osierdzia. Może pojawić się też oddech kwasiczy, mocznicowe zapalenie opłucnej oraz obrzęk płuc, poza tym obecne bywa też zapalenie błony śluzowej żołądka, krwawienia z przewodu pokarmowego, osłabienie siły mięśniowej, upośledzenie koncentracji i pamięci, bóle głowy oraz problemy ze snem. U kobiet obecne bywają zaburzenia miesiączkowania, u mężczyzn pojawiają się problemy z potencją, może pojawić się niepłodność. Typowe są też zaburzenia metabolizmu wapnia i fosforu. Leczenie przewlekłej niewydolności nerek obejmuje leczenie choroby podstawowej, stosuje się też właściwą dietę, wyrównuje się wszelkiego rodzaju zaburzenia wodno-elektrolitowe, czasami niestety konieczne są również dializy, czyli leczenie nerkozastępcze.


Podziel się: