Olej kokosowy - właściwości, zastosowanie i wartości odżywcze

Podobno miałby odchudzać, zwalczać wszy i chronić przed cukrzycą. Według specjalistów urody – nawilża włosy i skórę, świetnie sprawdza się w wielu kosmetykach. Koszt słoiczka to jednak sprawa nie najtańsza, dlatego warto zastanowić się i sprawdzić, czy aby na pewno wszystkie właściwości oleju kokosowego kreowane w mediach są prawdziwe.

Olej kokosowy i potencjalne zastosowanie

Według specjalistów, olej kokosowy jest panaceum na wszystkie dolegliwości i choroby - dosłownie. Na stronach internetowych, w programach śniadaniowych i audycjach słyszymy, że odchudza – dzięki ujemnym kaloriom i braku tendencji do odkładania się na biodrach; poprawia odporność, pamięć i koncentrację, zapobiega próchnicy zębów i działa przeciwwirusowo. Ponadto, rzekomo stanowi cenne źródło witamin i składników mineralnych, dzięki czemu zapobiega chorobom sercowo-naczyniowym, chorobom nowotworowym, chorobom autoimmunologicznym (w tym chorobie Hashimoto), a nawet – poprawia stan pacjentów cierpiących na chorobę Leśniowskiego-Crohna i z wirusem HIV! Słysząc takie rewelacje naprawdę rozsądnym wydaje się zasięgnięcie opinii naukowej – według tych doniesień olej kokosowy jest bowiem niezbędnym i niezastąpionym składnikiem diety. Jak jest naprawdę?

Według zwolenników wykorzystania w diecie oleju kokosowego, produkt ten korzystnie wpływa na nasz układ nerwowy, zapobiega chorobom sercowo-naczyniowym, próchnicy oraz cukrzycy, odznacza się pozytywnym działaniem w przypadku choroby Crohna oraz nowotworów. W Polsce stał się popularny m.in. ze względu na pogląd, że jest źródłem łatwo dostępnej energii i sprzyja odchudzaniu.

Wartość odżywcza oleju kokosowego

1 łyżka oleju kokosowego to ok. 88 kcal – podobnie jak w przypadku wszystkich innych olejów. Z całą więc pewnością dietetyczny (w sensie redukcyjnym) to on na pewno nie jest. Według tabel wartości odżywczych produktów i potraw, nie posiada też w swoim składzie ani ułamka witamin i składników mineralnych o których mowa w reklamach – nie ma więc wapnia, żelaza, potasu, sodu, witaminy C czy witaminy A. Jest za to źródłem nasyconych kwasów tłuszczowych, które zdaniem naukowców wywierają niekorzystny wpływ na nasz organizm.

Olej kokosowy, wbrew przesłankom, nie zawiera wcale składników mineralnych takich jak wapń, żelazo, potas czy sód; ani witamin – witaminy C czy witaminy A. 

Wysoka zawartość nasyconych kwasów tłuszczowych w oleju kokosowym

Olej kokosowy charakteryzuje się wysoką zawartością nasyconych kwasów tłuszczowych – jest to aż 92% jego składu! Wśród tych kwasów, przeważającą część stanowią kwasy: laurynowy (ok. 48,3%) i mirystynowy (ok. 18,8%), które cechują bardzo silne właściwości hipercholesterolemiczne. Przegląd badań interwencyjnych opublikowany w 2016 dotyczący właściwości zdrowotnych tego oleju nie tylko nie wykazał korzystnego działania na ludzki organizm, ale i potwierdził, że jego wysokie spożycie wiąże się ze znamiennie wyższymi stężeniami cholesterolu całkowitego oraz tzw. „złego” cholesterolu w surowicy w porównaniu do diety zawierającej oleje z kwasami nienasyconymi cis. Według specjalistów, nadmierne stosowanie oleju kokosowego w codziennej diecie, w połączeniu z typową dietą zachodnią, będzie wywierać podobne działanie jak w przypadku innych nasyconych tłuszczów – czyli niekoniecznie pozytywne. 

Według badań, olej kokosowy może negatywnie wpłynąć na nasz profil lipidowy – poprzez podniesienie w surowicy poziomu cholesterolu całkowitego oraz frakcji LDL, tzw. „złego” cholesterolu.

Właściwości oleju kokosowego 

Niestety, choć według obiegowej opinii olej kokosowy miałby wspomagać profilaktykę i leczenie m.in. schorzeń sercowo-naczyniowych, faktyczna sytuacja będzie dokładnie odwrotna. Przegląd literatury nie dostarcza żadnego dowodu na to, że spożywanie oleju kokosowego zamiast olejów roślinnych jest dla nas korzystniejsze. Brak też wystarczających dowodów w odniesieniu do innych chorób czy schorzeń, takich jak: choroby nowotworowe czy choroby o podłożu autoimmunologicznych (np. choroba Hashimoto).

Dietary Guidelines for Americans 2015-2020 traktuje oleje tropikalne takie jak olej kokosowy i olej palmowy na równi z tłuszczami zwierzęcymi. W zaleceniach, rekomenduje się więc ich ograniczenie, poprzez zastępowanie olejami roślinnymi bogatymi w kwasy tłuszczowe nienasycowe, które zawierają względnie niewielkie ilości nasyconych kwasów tłuszczowych.

Czy bać się oleju kokosowego?

Z pewnością nie jest to trucizna, dlatego nie należy też popadać w skrajność. Jeśli olej kokosowy wykorzystujemy w swojej kuchni jako sporadyczny dodatek do np. wypieku ciast, nie będzie to wcale nic gorszego niż użycie tradycyjnego masła. Natomiast w kwestii wykorzystania go do pielęgnacji urody, nieznane są nam opinie naukowe, stąd odsyłamy w tym wypadku do specjalistów dziedziny kosmetologii. Jak zawsze jednak zalecany jest rozsądek i umiar w tym co wybieramy i stosujemy. Warto też pamiętać, że podstawą naszej wiedzy żywieniowej powinna być nauka i samoobserwacja – nie reklama w telewizji czy dobrze napisany na celebryckim blogu wpis sponsorowany.

Źródła
Tekst powstał na podstawie wystąpienia dr Doroty Szostak-Węgierek na XXXI Międzynarodowej Konferencji Naukowo-Szkoleniowej Polskiego Towarzystwa Żywienia Pozajelitowego, Dojelitowego i Metabolizmu, Jachranka 2017
Oceny składu oleju kokosowego dokonano przy użyciu Kalkulatora dietetycznego Aliant


Podziel się: