Przeciwcukrzycowe właściwości antocyjanów

Antocyjany (antocyjaniny), czyli barwniki o barwie od czerwonopomarańczowej do niebieskofioletowej zawarte w owocach, warzywach i roślinach bulwiastych, wykazują działanie antycukrzycowe. Jakie jeszcze mają właściwości prozdrowotne?

Antocyjany mogą zmniejszać ryzyko cukrzycy

Antocyjany „wędrują” przez nasz organizm z górnego odcinka przewodu pokarmowego do okrężnicy, gdzie są metabolizowane przez mikrobiotę jelitową. We wchłanianie antocyjanów zaangażowane są transportery glukozy – różne z nich są odpowiedzialne za wchłanianie odpowiednio acylowanych i nieacylowanych antocyjanów. Te dwie grupy związków mają również różny wpływ na enzymy biorące udział w metabolizmie. Acylowane antocyjany mają lepszą zdolność antyoksydacyjną w porównaniu z nieacylowanymi antocyjanami oraz hamują powstawanie i wzrost szkodliwych bakterii. Mogą też poprawiać barierę jelitową i skład mikrobioty, tłumić szlaki prozapalne oraz modulować metabolizm glukozy i lipidów.

Nowy artykuł przeglądowy porównuje wyniki badań dotyczące aktywności biologicznej acylowanych i nieacylowanych antocyjanów w cukrzycy na podstawie obecnej literatury. Wyciąganie jednoznacznych wniosków na ten temat jest jednak trudne. Dostępne badania różnią się konstrukcją i metodami analitycznymi, a przede wszystkim niewystarczającą ilością danych z porównawczych badań in vivo pomiędzy dwoma rodzajami antocyjanów. Potrzebne są dalsze analizy, aby porównać efekty różnych strukturalnie antocyjanów. Obecne dowody sugerują, że acylowane antocyjany mogą mieć większy potencjalny wpływ modulacyjny na metabolizm energetyczny, stan zapalny i mikrobiotę jelitową w porównaniu z nieacylowanymi antocyjanami.

Inne właściwości prozdrowotne antocyjanów

Zaledwie w ciągu ostatnich kilkunastu lat zaczęły się dociekania nad możliwościami leczniczymi pojedynczych wyodrębnionych antocyjanów. Na podstawie tych prac wykazano, że stosowanie diety bogatej w związek z grupy antocyjanów – 3-O-β-D-glukozyd cyjanidyny – pozwala przeciwdziałać rozwojowi otyłości i cukrzycy. Dowiedziono też między innymi, że antocyjany występujące w kwiatach hibiskusa mają zapobiegawczy wpływ na różne schorzenia wątroby. Ponadto udowodniono, że antocyjany znajdujące się w borówce kanadyjskiej chronią przed rozwojem zaburzeń sercowo-naczyniowych. Istnieją także relacje informujące o pozytywnym wpływie antocyjanów na ostrość wzroku – wybrane prace podkreślają pozytywny efekt działania ekstraktu antocyjanów z owoców czarnej porzeczki na ostrość widzenia, a zbliżony efekt odnotowano w badaniach wykonanych przy użyciu owoców czarnej borówki.

Wyraźna zależność między udziałem antocyjanów w pożywieniu a zdrowiem człowieka doprowadziła do istotnego zwiększenia zainteresowania ich właściwościami. Bardzo możliwe zatem, że w niedalekiej przyszłości będą ukazywać się kolejne publikacje na temat ich wpływu na stan naszego zdrowia.

Źródła antocyjanów

Antocyjany to substancje znajdujące się w wielu częściach roślin, przede wszystkim w kwiatach, owocach i bulwach. Największa ilość antocyjanów występuje w świeżych i mrożonych owocach, które przez dłuższy czas dojrzewały na słońcu. Antocyjany, występujące w owocach i warzywach w dużej ilości, to w kolejności: cyjanidyna, delficyna, pelargonidyna, peonidyna, malwidyna i petunidyna.

Najwięcej antocyjanów zawierają przede wszystkim:

• ciemne winogrona (300-7500 mg/kg),
• wiśnie (około 4000 mg/kg),
• czarne porzeczki (1300-4000 mg/kg),
• czerwone porzeczki (800-4200 mg/kg),
• żurawina (600-2000 mg/kg),
• aronia (5000-10000 mg/kg),
• owoce czarnego bzu (2000-10000 mg/kg),
• jeżyny (około 1200 mg/kg),
• borówka amerykańska (około 1000 mg/kg),
• maliny (100-600 mg/kg).

Wśród warzyw najwięcej antocyjanów znajdziemy w:

• bakłażanie (około 7000 mg/kg),
• rabarbarze (około 2000 mg/kg),
• czerwonej fasoli (około 2000 mg/kg),
• pomidorach (150-4700 mg/kg).

Należy pamiętać, że antocyjany są też stosowane pod postacią dodatku do produktów spożywczych (oznaczone symbolem E-163) lub są zażywane w większych dawkach w postaci suplementów diety.