Jakie są szanse, że rak prostaty nie wróci po operacji?

Kondycja pacjenta po operacji raka prostaty może być różna – u niektórych mężczyzn rak nigdy nie powraca, podczas gdy u innych daje wznowę. Lekarze próbują ocenić prawdopodobieństwo nawrotu, sprawdzając pewne rodzaje danych klinicznych. Na przykład jeśli wyniki biopsji ujawnią wysoce agresywnego raka, nawrót jest bardziej prawdopodobny. Co istotne, bardzo wysoki lub szybko rosnący poziom antygenu specyficznego dla prostaty (tPSA) przed operacją również wiąże się z gorszymi wynikami.

Naukowcy ciężko pracują nad tym, aby opracować jeszcze lepsze narzędzia do identyfikacji mężczyzn, którzy mogliby wykorzystać korzyści wynikające z dodatkowej terapii lub dokładniejszego monitorowania ich stanu w przypadku raka prostaty. Brane są pod uwagę wyniki testów genetycznych i nowe rodzaje badań obrazowych.

Najnowsze badania naukowców z Uniwersytetu Stanforda

Podejście to opiera się na minimalnie radioaktywnym znaczniku, który przemieszcza się po ciele w poszukiwaniu komórek rakowych. Nadano mu mało zapamiętywalną nazwę – 68 Ga-PSMA-11 – i podaje się go dożylnie. Znacznik wiąże się wyłącznie z białkiem zwanym antygenem błonowym specyficznym dla prostaty (PSMA, ang. Prostate-Specific Membrane Antigen). Komórki raka prostaty zawierają znacznie więcej tego białka na swojej powierzchni niż normalne komórki prostaty. Guzy oznaczone przez 68 Ga-PSMA-11 pojawiają się na skanie obrazowym i świecą „jak zapałki w ciemnym pokoju”. Lekarze używają już skanów PSMA do diagnozowania raka z wczesnymi przerzutami, a znacznik może być również wykorzystywany do dostarczania leków bezpośrednio do nowotworów złośliwych.

Metodologia badań i wyniki

W ramach badań zespół z Uniwersytetu Stanforda chciał sprawdzić, czy technologia skanowania pozwoli przewidzieć nawrót raka prostaty po wstępnym leczeniu. Naukowcy wzięli pod uwagę 73 mężczyzn, wśród których zdiagnozowano cechy pośredniego lub wysokiego ryzyka do biopsji guza, podając każdemu z nich dawkę 68 Ga-PSMA-11. Następnie zmierzyli, ile znacznika zostało pochłonięte przez prostatę, a także wszelkie fragmenty raka, które potencjalnie rozprzestrzeniały się w organizmie. Potem mężczyznom usunięto prostaty.

Stan pacjentów był monitorowany przez kolejne trzy lata. Zgodnie z ostatecznymi wynikami mężczyźni z niższymi wartościami wychwytu znacznika 68 Ga-PSMA-11 przed operacją radzili sobie lepiej niż mężczyźni, którzy mieli wyższe wartości. Pacjenci z niższymi wartościami unikali niewydolności biochemicznej przez co najmniej dwa lata po operacji. I odwrotnie – mężczyźni z najwyższymi wartościami wychwytu znacznika i/lub przerzutami wykrytymi przez PSMA przed operacją byli bardziej narażeni na niepowodzenie biochemiczne w okresie badania.

Badanie to zwiększa nadzieje związane ze skanami PSMA i tym, jak można je wykorzystać do przewidywania wyników raka prostaty. Wiele ulepszeń wprowadzonych przez PSMA pozytywnie wpływa na leczenie raka prostaty i na obserwację pacjentów po ich zdiagnozowaniu i leczeniu, a badanie to dodatkowo ilustruje wartość tej ważnej technologii.