Struktura piersi a rak – „gęste” piersi zwiększają ryzyko nowotworu

Termin „gęste piersi” oznacza, że są one w przeważającej części zbudowane z tkanki gruczołowej – kobiety o takiej strukturze piersi mają większe ryzyko zachorowania na raka piersi (z czego zdecydowana większość pacjentek nie zdaje sobie sprawy, jak pokazują najnowsze badania). Ponadto złoty standard w diagnostyce tego typu nowotworu, czyli mammografia, ma w przypadku gęstych piersi niską czułość.

Gęstość piersi jako czynnik ryzyka raka

Strukturę piersi tworzą określone rodzaje tkanek. Należą do nich: tkanka włóknista, tłuszczowa oraz gruczołowa. Aby wyjaśnić termin „gęste piersi”, należałoby przeanalizować ich budowę pod kątem procentowego udziału każdego rodzaju tkanek. Specjaliści wyróżniają cztery typy budowy piersi – A, B, C, D. Pierwszy z wymienionych to piersi zbudowane głównie z tkanki tłuszczowej. W typie B również przeważa tkanka tłuszczowa, jednak wyraźnie są już zarysowane powierzchnie tkanki gruczołowej. Typ C posiada natomiast rozległe strefy tkanki gruczołowej z zachowaniem bazowej tkanki tłuszczowej. Typem D określa się z kolei „pierś gęstą”, czyli pierś o dominującej zawartości tkanki gruczołowej (w praktyce niemal cały gruczoł jest zbudowany z tego rodzaju tkanki).

Znikomy odsetek kobiet posiada wiedzę, iż ryzyko zachorowania na raka piersi może być wyższe w przypadku piersi o większej gęstości. W Stanach Zjednoczonych przeprowadzono badanie na populacji kobiet między 40. a 67. rokiem życia, aby określić, czy pacjentki mają świadomość, że ryzyko zachorowania na nowotwór piersi ma związek z gęstością gruczołów oraz czy mogą wpłynąć na zmniejszenie tego ryzyka. Większość badanych uznała uwarunkowania genetyczne i liczbę zachorowań wśród najbliższej rodziny jako czynniki determinujące ryzyko wystąpienia u nich samych podobnej przypadłości. W dużej mierze możliwość zachorowania na nowotwór piersi została też przypisana mało zdrowemu stylowi życia i zaniechaniu badań profilaktycznych. Niewiele kobiet zidentyfikowało sposoby, dzięki którym mogłyby zmniejszyć swoje ryzyko zachorowania na raka piersi. Wyniki tych badań opublikowano w czasopiśmie „JAMA” („Journal of the American Medical Association”).

Jakie badania przesiewowe powinna wykonywać kobieta o „gęstych” piersiach?

W badaniu mammograficznym tkanka gruczołowa jest biała, natomiast tkanka tłuszczowa – czarna („gęsta” tkanka o wiele gorzej przepuszcza promienie rentgenowskie). Wszelkie zmiany niepożądane są natomiast jasne, zatem w piersi o przewadze tkanki tłuszczowej radiolog łatwiej może znaleźć nieprawidłowości. Mammografia pozwala zdiagnozować guzki (bądź inne zmiany) u kobiet z tłuszczową budową piersi, jeśli zaś chodzi o pacjentki z „gęstymi” piersiami (w których zawartość tkanek gruczołowo-włóknistych jest wyższa niż tkanki tłuszczowej), odznacza się ona niższą dokładnością diagnostyczną – badanie może dawać fałszywie ujemny wynik.

Szacuje się, że „gęste” piersi może mieć nawet połowa kobiet na świecie. Częściej obserwuje się je u pacjentek poniżej 40. roku życia oraz szczupłych. W ich przypadku wspomniana mammografia nie umożliwia precyzyjnego odróżnienia tkanek nowotworowych od zdrowych. Zaleca się więc wykonanie dodatkowych badań. Wśród nich znajdują się USG piersi oraz rezonans magnetyczny (tzw. mammografia MR). Drugie z wymienionych badań jest droższe niż ultrasonografia, jednak ma ono zdecydowanie wyższą czułość.

Inne czynniki ryzyka raka piersi

Zachowania pozwalające zmniejszyć ryzyko zachorowania na raka to m.in. stosowanie zdrowej diety, wyeliminowanie używek w postaci alkoholu i tytoniu czy wprowadzenie aktywności fizycznej do planu dnia. Niestety istnieją uwarunkowania, na które nie mamy większego wpływu:

• Jednym z najistotniejszych czynników ryzyka rozwoju raka piersi jest płeć żeńska – mężczyźni również chorują na raka piersi, jednak mniej niż 1% wszystkich nowych przypadków nowotworu piersi dotyczy panów.
• Podobnie jak w przypadku wielu innych schorzeń, ryzyko zachorowania na raka piersi wzrasta wraz z wiekiem – szacuje się, że dwa na trzy inwazyjne nowotwory piersi występują u kobiet w wieku 55 lat lub starszych.
• Ponadto kobiety, u których w rodzinie postawiono diagnozę raka piersi, są w strefie podwyższonego ryzyka zachorowania. Jeśli u jednej z krewnych pierwszego stopnia (siostry, matki, córki) zdiagnozowano raka piersi, możliwość zachorowania wzrasta dwukrotnie. Określa się, że około 5% do 10% chorób nowotworowych piersi jest dziedzicznych, spowodowanych przez dysfunkcyjne geny przekazywane z rodzica na dziecko.