Czy redukcja kalorii spowalnia starzenie się?

Nowe badanie wykazało, że zmniejszenie spożycia kalorii może spowolnić tempo starzenia się. Uczestnicy badania, którzy zredukowali ilość zjadanych kcal, korzystając ze starannie opracowanego i monitorowanego programu dietetycznego, spowolnili tempo starzenia się o 2–3% po dwóch latach, o czym świadczą tzw. biomarkery epigenetyczne. Podobne efekty wykazano wcześniej w niektórych badaniach na zwierzętach.

Badacze z Columbia University sprawdzili, czy redukcja kalorii może być sposobem na spowolnienie starzenia. W pierwszym w swoim rodzaju randomizowanym i kontrolowanym badaniu z udziałem ludzi naukowcy przyjrzeli się pojedynczemu biomarkerowi, aby wykazać, że zmniejszenie kalorii może spowodować spowolnienie tempa starzenia się. Autorzy eksperymentu sugerują, iż spowolnienie lub odwrócenie zmian genetycznych związanych ze starzeniem może wydłużyć życie człowieka i pomóc uniknąć poważnych chorób przewlekłych. Badanie zostało opublikowane w magazynie „Nature Aging”.

Jak wyglądało badanie?

Naukowcy, którzy są autorami niniejszego badania, zastosowali precyzyjny system redukcji i oceny kalorii o nazwie „CALERIE”. CALERIE to skrót od „Kompleksowej oceny długoterminowych skutków zmniejszenia spożycia energii” (ang. Comprehensive Assessment of Long-Term Effects of Reducing Intake of Energy). System ten bardzo różni się od tego, co można znaleźć w diecie odchudzającej – redukcyjnej opartej na ograniczaniu spożycia kalorii.

Autorzy podkreślają, że redukcja kalorii w badaniu została starannie zaprojektowana po to, aby obniżyć spożycie energii bez pozbawiania uczestników niezbędnych składników odżywczych. Zespoły dietetyków pracowały z uczestnikami eksperymentu w celu zaprojektowania skutecznych diet, a lekarze monitorowali stan zdrowia pacjentów w celu zapewnienia im bezpieczeństwa. Badania odbywały się w trzech ośrodkach i początkowo obejmowały 220 zdrowych mężczyzn i kobiet. Mężczyźni byli w wieku 21–50 lat, a kobiety (przed menopauzą) w wieku 21–47 lat. Przez dwa lata 145 uczestników otrzymało zadanie osiągnięcia 25% redukcji kalorii w programie CALERIE w porównaniu do ich wyjściowego poziomu spożycia kalorii. 45 osób stanowiło grupę kontrolną.

Pomiar 3 biomarkerów starzenia

Aby zmierzyć efekty CALERIE, naukowcy polegali na trzech biomarkerach wieku lub „zegarach starzenia”:

• PhenoAge,
• GrimAge,
• DunedinPACE.

Zarówno PhenoAge, jak i GrimAge szacują wiek chronologiczny osoby na podstawie jej aktualnej biologii. DunedInPace mierzy tempo, w jakim dana osoba się starzeje.

Wszystkie opierają się na metylacji DNA, którą można zmierzyć w próbkach krwi. Metylacja DNA jest ważnym mechanizmem w organizmie człowieka – reguluje i wpływa m.in na ekspresję genów, różnicowanie komórek oraz indywidualny rozwój organizmu. Jej zaburzenia mogą prowadzić do poważnych dysfunkcji neurologicznych, nowotworów, a także innych chorób.

Zbyt mało wiarygodne dowody

Badanie dostarczyło dowodów na to, że ograniczenie kaloryczne może modyfikować aspekty biologicznego starzenia się ludzi, podobnie jak było to obserwowane u zwierząt laboratoryjnych. W testach na zwierzętach wyniki były nierówne. Zmniejszenie spożycia kalorii o 25% raczej nie będzie miało dużego wpływu na starzenie biologiczne, chyba że zostanie wprowadzone przez wiele lat, co prawdopodobnie nie jest rozsądne dla większości ludzi. Tak twierdzi dr Matt Kaeberlein – profesor i dyrektor Instytutu Badań nad zdrowym starzeniem się i długowiecznością na Uniwersytecie Medycznym w Waszyngtonie.