Pulsoksymetr
Barbara Bukowska

Czym jest perfuzja?

Perfuzja określa przepływ płynu ustrojowego (najczęściej krwi) przez tkankę lub narząd. Prawidłowa wartość tego parametru ma ogromne znaczenie dla kondycji organizmu. Zbyt niska perfuzja może świadczyć o hipoksji, czyli niedostatecznym stężeniu tlenu w tkankach. W wyniku hipoksji mogą rozwinąć się: niedotlenienie mózgu, zaburzenia pracy serca i problemy z oddychaniem, a więc sytuacje bezpośrednio zagrażające zdrowiu i życiu człowieka.

Co to jest perfuzja?

Perfuzja krwi to współczynnik informujący o tym, czy krew w organizmie przepływa prawidłowo. Pojęcie perfuzji może odnosić się zarówno do tkanek obwodowych, jak i poszczególnych narządów.

Perfuzja obwodowa dotyczy tkanek uznawanych za mniej kluczowe dla życia: skóry czy tkanki podskórnej. Z klinicznego punktu widzenia perfuzja obwodowa jest jednak bardzo istotna. Po pierwsze, gdy parametr ten osiągnie wartość poniżej normy, jest to pierwszy sygnał mówiący o niedotlenieniu narządów kluczowych dla przeżycia (serca, mózgu, nerek). Po drugie, jej pomiar jest nieinwazyjny i prosty do przeprowadzenia, dzięki czemu możliwe jest wczesne podjęcie leczenia.

Perfuzję obwodową mierzy się najczęściej za pomocą pulsoksymetru. Jest to proste urządzenie elektroniczne nakładane na palec. Zamontowane w nim diody emitują światło o określonej długości fali, które przechodząc przez tkanki, jest pochłaniane przez hemoglobinę. Stopień absorpcji emitowanego promieniowania zależy od tego, czy hemoglobina transportuje tlen, czy też jest go pozbawiona. Na podstawie tych różnic możliwe jest obliczenie stopnia wysycenia krwi tlenem. Perfuzję obwodową można oceniać również na podstawie ocieplenia oraz kolorytu skóry, jednak są to metody bardzo subiektywne, obarczone dużą niedokładnością.

Perfuzja może również dotyczyć przepływu krwi przez konkretne narządy. Jej ocena jest ważnym elementem diagnostycznym. Perfuzję mięśnia sercowego ocenia się w przypadku podejrzenia choroby wieńcowej, po przebytym zawale, a także przed niektórymi zabiegami. Perfuzję mózgu analizuje się w przypadku podejrzenia chorób o podłożu niedokrwiennym, w celu oceny uszkodzeń pourazowych oraz jako element stwierdzenia śmierci mózgowej. Perfuzję płuc bada się przed planowanymi zabiegami operacyjnymi, a także u pacjentów z przewlekłymi chorobami układu oddechowego, które mogą prowadzić do trwałego uszkodzenia miąższu płuc.

Zaburzenia perfuzji nerek i wątroby mogą prowadzić do niewydolności tych narządów, a więc do upośledzenia ich funkcji wydalniczych. Perfuzja tarczycy oceniana jest w procesie diagnozowania chorób o podłożu zapalnym lub nowotworowym. Tarczyca jest jedynym narządem, w przypadku którego objawem budzącym niepokój jest zwiększona perfuzja krwi.

Perfuzję narządową ocenia się z zastosowaniem metod obrazowania: tomografii komputerowej, rezonansu magnetycznego czy scyntygrafii.

Jaki powinien być wskaźnik perfuzji? Normy perfuzji

Prawidłowy poziom wysycenia krwi tlenem, zarówno dla dorosłych, jak i dzieci, waha się w granicach 95–99%. U osób starszych, a także palących papierosy, za dolną granicę normy uznaje się poziom 94%.

Jak postępować, jeśli perfuzja obwodowa, oceniana na podstawie pomiaru pulsoksymetrem, da wynik nieprawidłowy? Po pierwsze, pomiar należy powtórzyć. Gdy kolejna ocena również wskaże na zbyt niską saturację, konieczne jest pilne zgłoszenie się do lekarza. Szczególnie niebezpieczny jest spadek wysycenia krwi tlenem poniżej 90%, ponieważ może wskazywać na poważne niedotlenienie organizmu.

Wartość wskaźnika perfuzji krwi w poszczególnych narządach wyrażana jest jako PI%, czyli procent pojemności minutowej serca (pojemność krwi wytłoczonej przez jedną z komór serca w czasie jednej minuty). Wartość PI% zależy nie tylko od pojemności minutowej serca, ale również od innych czynników, m.in.:

  • zapotrzebowania danego organu na tlen i substancje odżywcze;
  • stanu naczyń krwionośnych;
  • pojemności minutowej danego narządu;
  • właściwości krwi (głównie jej lepkości);
  • ciśnienia tętniczego.
Dlatego też nie ma norm perfuzji krwi przyjętych dla ogółu społeczeństwa. Prawidłową wartość perfuzji tkanek ustala się indywidualnie dla danego pacjenta, z uwzględnieniem wymienionych wyżej czynników oraz ogólnego stanu klinicznego chorego.

Polecane dla Ciebie

Zaburzenia perfuzji

Nieprawidłowy wynik perfuzji obwodowej jest pierwszym sygnałem wskazującym na możliwe zaburzenia perfuzji narządowej, a w konsekwencji – ich niewydolność. Zbyt niska perfuzja świadczy o tym, że przez organ przepływa niewystarczająca ilość krwi, a więc również tlenu i substancji odżywczych. Zaburzenia ukrwienia mogą być spowodowane wieloma czynnikami:

  • niedrożnością naczyń krwionośnych i zaburzoną pracą układu krążenia;
  • chorobami przewlekłymi, trwale uszkadzającymi miąższ narządu;
  • zmniejszeniem objętości krwi krążącej (np. w wyniku krwotoku);
  • nadmierną lepkością krwi.

Niedostateczna perfuzja tkanek może stanowić bezpośrednie zagrożenie dla zdrowia i życia pacjenta. W zależności od organu objętego hipoksją zaburzenia perfuzji mogą skutkować:

  • niedotlenieniem mózgu (na skutek obumierania neuronów dochodzi do zaburzeń neurologicznych, utraty przytomności, śpiączki, a w niektórych przypadkach śmierci chorego);
  • niewydolnością nerek (produkcja niedostatecznej ilości moczu, pogorszenie funkcji wydalniczej i gromadzenie się w organizmie szkodliwych substancji przemiany materii);
  • niewydolnością wątroby (rozwój żółtaczki i wodobrzusza);
  • niedokrwieniem mięśnia sercowego, a w konsekwencji zawałem serca;
  • zaburzeniami pracy układu oddechowego, objawiającymi się przede wszystkim dusznością.
Nieprawidłowa perfuzja może również dotyczyć tarczycy i skutkować rozregulowaniem gospodarki hormonalnej organizmu, choć jest to jedyny narząd, w którym mamy do czynienia ze wzmożoną perfuzją.

Zaburzenia perfuzji powinny zostać niezwłocznie skonsultowane z lekarzem. Szczególnie w przypadku podejrzenia niedotlenienia organów kluczowych dla życia konieczna jest natychmiastowa reakcja. Jeśli pomoc nadejdzie zbyt późno, skutki niedotlenienia tkanek mogą być nieodwracalne.

  1. G. H. Jahng, K. L. Li, L. Ostergaard, F. Calamante, Perfusion magnetic resonance imaging: a comprehensive update on principles and techniques. Korean J Radiol 15(5), 2014.
  2. A. Lima, J. Bakker, Noninvasive monitoring of peripheral perfusion, Springer Link [online], https://link.springer.com/chapter/10.1007/978-3-642-28233-1_4, dostęp: 17.08.2022.
  3. R. Rosenberger, P. Wojtek, M. Konopka i in., Kliniczne zastosowanie obrazowania perfuzyjnego metodą tomografii komputerowej oraz obrazowania dyfuzyjnego i perfuzyjnego metodą rezonansu magnetycznego w wykrywaniu wczesnych zmian w udarze niedokrwiennym mózgu. Udar Mózgu 6, 2004.
  4. A. Teresińska, Ł. Małek, A. Klisiewicz, Jak oceniać niedokrwienie i żywotność mięśnia sercowego – przydatność rezonansu magnetycznego, echokardiografii obciążeniowej i badań z zakresu medycyny nuklearnej. Kardiologia Po Dyplomie 11(4), 2012.
  5. C. E. Thorn, A. C. Shore, The role of perfusion in the oxygen extraction capability of skin and skeletal muscle. Am J Physiol Heart Circ Physiol 310(10), 2016.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Zespół Barlowa – przyczyny, objawy i leczenie

    Bóle w klatce piersiowej, kołatania serca i omdlenia to objawy mogące świadczyć o chorobie serca. Jedną z przyczyn takich symptomów są zaburzenia pracy zastawek serca – błoniastych przegród oddzielających komory serca od przedsionków i dużych naczyń. Ich nieprawidłowe funkcjonowanie może prowadzić do opisanych objawów, które nazwane zostały zespołem Barlowa.

  • Dogoterapia (kynoterapia) – na czym polega, skuteczność

    Mówi się, że pies jest najlepszym przyjacielem człowieka. Okazuje się, że kontakt ze zwierzęciem może mieć prozdrowotny wpływ na człowieka. W Polsce już od przeszło ćwierćwiecza psy odgrywają rolę terapeutów, a dogoterapia jest integralnym elementem procesu rehabilitacji pacjentów w każdym wieku.

  • Zespół Ehlersa-Danlosa (EDS) – objawy i leczenie

    Kolagen jest białkiem, które występuje niemal w każdym układzie organizmu ludzkiego i nadaje tkankom odporność na rozciąganie. Mutacje genetyczne prowadzące do defektu tego białka mogą powodować zespół Ehlersa-Danlosa (EDS), który objawia się najczęściej nadmierną wiotkością stawów ze współistnieniem zaburzeń w obrębie innych narządów (skóry, oczu, ścian naczyń krwionośnych).

  • Schistosomatoza (bilharcjoza) – przyczny, objawy, leczenie

    Schistosomatoza (zwana również bilharcjozą) to choroba zakaźna, która jest wywoływana przez pasożyty z rodzaju Schistosoma. Choroba ta jest powszechna w krajach tropikalnych oraz subtropikalnych i może prowadzić do poważnych powikłań, takich jak zapalenie płuc, zapalenie wątroby i choroba nerek. Obok malarii, bilharcjoza jest najpoważniejszym w skali światowej pasożytniczym problemem zdrowotnym. Czym jest schistosomatoza? Jak ją rozpoznać?

  • Synestezja – na czym polega? Jak wyleczyć?

    Czy można widzieć dźwięki? Jaki kolor ma cisza? Czy mogę słyszeć obraz? Na to pytanie mogą odpowiedzieć osoby na co dzień doświadczający synestezji – czyli wielu wrażeń zmysłowych generowanych przez określony dźwięk czy obraz. Ta wyjątkowa zdolność postrzegania otoczenia jest opisywana od lat, zarówno w muzyce, jak i sztuce. Synestetykami jest wielu artystów, również współczesnych – Lady Gaga, Pharell Williams czy Stevie Wonder.

  • Jet lag – czym jest? Czy każdy ma jet lag?

    Dobrze znaną podróżnikom i obieżyświatom konsekwencją nagłej zmiany strefy czasowej jest wystąpienie tzw. zespołu długu czasowego, czyli jet lag’u. Planując więc daleką podróż, warto również zaplanować czas na adaptację organizmu do zmienionych godzin snu i czuwania.

  • Choroba Sanfilippo – objawy, przyczyny, leczenie

    Choroba Sanfilippo to bardzo rzadka choroba genetyczna, określana jako mukopolisacharydoza typu 3 (MPS III). Nazwa choroby pochodzi od nazwiska lekarza, który w 1963 roku po raz pierwszy opisał ten typ mukopolisacharydozy – dr Sylvestra Sanfilippo.

  • Choroba Wilsona – objawy, leczenie i przewidywana długość życia

    Choroba Wilsona to schorzenie prowadzące do nadmiernego gromadzenia się miedzi w organizmie. Przyczyną jest mutacja genetyczna, wskutek której dochodzi do defektu białka odpowiadającego za transport miedzi w organizmie. W konsekwencji miedź nie jest wydalana z organizmu, tylko gromadzi się w narządach, prowadząc do ich uszkodzenia.

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij