Czy dieta roślinna wpływa na rozwój astmy?

Niektóre dowody naukowe sugerują, że diety w których kładzie się nacisk na spożywanie pokarmów roślinnych, mogą chronić przed rozwojem astmy i łagodzić jej objawy poprzez ich wpływ na ogólnoustrojowy stan zapalny, utlenianie i skład drobnoustrojów. Czy wyniki tych analiz są jednoznaczne? Jak oceniają je członkowie stowarzyszeń, które zajmują się problemem astmy i innymi chorobami, które dotykają układu oddechowego?

Według niektórych wyników badań spożywanie większej ilości owoców i warzyw przy jednocześnie mniejszej ilości jedzonego nabiału może pomóc w zapobieganiu astmie i łagodzeniu jej objawów. Czy to prawda i właśnie odkryto złoty standard w terapii tej przykrej choroby autoimmunologicznej?

Wpływ diety na astmę – przegląd badań z ostatnich kilkudziesięciu lat

W magazynie Nutrition Reviews autorzy artykuły przeglądowego wskazują, że dieta roślinna może zmniejszyć ryzyko rozwoju astmy oraz pomóc kontrolować jej objawy. Podkreślają także, że produkty mleczne zwiększają to ryzyko i zaostrzają objawy choroby. Badacze dokonali przeglądu  kilku badań, w których przeanalizowano związki między astmą a spożywaniem owoców, warzyw, nabiału, jaj i tłuszczów nasyconych.

Według jednego z badań z 1985 roku, w którym wzięło udział trzydziestu pięciu pacjentów z astmą, analizowano wpływ diety wegańskiej na rozwój astmy. Uczestnicy eksperymentu przeszli na ten sposób odżywiania, wykluczając zupełnie produkty pochodzenia zwierzęcego przez okres jednego roku. W wyniku tego schematu postępowania odnotowano m.in. znaczącą poprawę pojemności życiowej płuc (VC, ang. Vital Capacity) – miara maksymalnej objętości powietrza, jaką dana osoba może wydmuchać z płuc po wykonaniu maksymalnego wdechu.

W kolejnych badaniach, bardziej aktualnych – z 2015 roku, wzięto pod uwagę 678 dzieci z Portoryko. Okazało się, że ci pacjenci, którzy spożywali najwięcej produktów mlecznych, częściej chorowali na astmę. Trudność tej analizy polegała na tym, że badanie to miało charakter przekrojowy – obserwacyjny, czyli skoncentrowany na określonym punkcie w czasie, a nie na badaniu w wyniku interwencji – wdrożenia lub zakazania wykonywania danej, np. czynności czy sposobu leczenia. Jest to czynnik, który utrudnia naukowcom rozróżnienie przyczyn i skutków w ich wynikach.

Analiza badania pilotażowego z 2004 roku polegała z kolei na przebadaniu 13 dzieci z astmą, które stosowały dietę beznabiałową i bezjajeczną oraz 9 dzieci, które spożywały dietę bez wykluczeń. Okazało się, że szczytowe natężenie przepływu wydechowego — miara tego, jak szybko osoba może wydychać zgromadzone w płucach powietrze — poprawiło się średnio o około 20% u dzieci, które nie jadły mleka ani jajek, ale nie uległo znaczącej zmianie w grupie kontrolnej (jedzącej wszystko).

Potrzeba dalszych badań nad wpływem diety na astmę

Naukowcy z amerykańskiego Komitetu Lekarzy ds. Odpowiedzialnej Medycyny, którzy opowiadają się m.in. za dietami roślinnymi, przeprowadzili niedawno opublikowany przegląd diety i jej wpływu na rozwój astmy. Swoje badania postanowili konkludować w następujący, ostrożny  sposób:

Czy taki artykuł przeglądowy jest wiarygodny?

Należy zdecydowanie pokreślić, że nowy artykuł nie był przeglądem systematycznym, który jest złotym standardem dla rygorystycznej, bezstronnej oceny najlepszych dostępnych dowodów klinicznych leczenia danej choroby. Jego odkrycia nie znajdują również odzwierciedlenia w głównych poradach medycznych dla osób z astmą. Krajowe organizacje opieki zdrowotnej, w tym American Lung Association, National Health Service (NHS) i Asthma UK w Wielkiej Brytanii, nie zalecają, aby ludzie ograniczali spożycie nabiału lub stosowali dietę wegańską podczas leczenia astmy. Zwraca się uwagę na potrzebę dokonania szerokiej, złożonej metaanalizy przypadków klinicznych, aby podjąć się stworzenia jednolitych zaleceń związanych z terapią astmy, w tym także tych wskazówek związanych z dietą.

Czytanie artykułów naukowych, które pojawiają się w wielu źródłach, takich jak magazyny popularnonaukowe czy publikacje internetowe, zawsze najlepiej dokładniej zgłębić, nie ograniczając się jedynie do przyswojenia wstępu i wniosków końcowych. Warto także skonfrontować wyniki pochodzące z wielu źródeł, dzięki czemu obraz dotyczący danego tematu będzie z pewnością pełniejszy. Jak widać na tym przykładzie, część z nich traktuje tematy nieco powierzchownie.