Soda oczyszczona – właściwości, zastosowanie, bezpieczeństwo

Soda oczyszczona jest obecna niemal w każdym domu. Wykorzystuje się ją w środkach czyszczących, kosmetykach, żywności i lekach. Czy soda oczyszczona rzeczywiście pomaga na odciski, twarde pięty, grzybicę, problemy żołądkowe, nieświeży oddech? Jak zrobić pastę do czyszczenia z sody? Co powstaje, gdy zmieszamy sodę z octem? Czy maseczka z sody oczyszczonej to dobry wybór? Dowiedz się wszystkiego o sodzie oczyszczonej z poniższego artykułu.

1. Soda oczyszczona – co to za związek? W jakich produktach można ją znaleźć?
2. Właściwości sody oczyszczonej
3. Na co pomoże soda oczyszczona?
4. Picie sody oczyszczonej – czy jest zdrowe?
5. Czy soda ma inne prozdrowotne właściwości?
6. Soda oczyszczona w kosmetyce
7. Soda oczyszczona w gospodarstwie domowym
8. Soda oczyszczona – przeciwwskazania, skutki uboczne

Soda oczyszczona to jedna z substancji, którą znajdziemy w większości gospodarstw domowych. Znajduje wszechstronne zastosowanie: od kuchni, przez czyszczenie powierzchni, po domową pielęgnację i domowe praktyki lecznicze. Soda oczyszczona bywa wykorzystywana w produkcji żywności, leków z grupy OTC (dostępnych bez recepty), kosmetyków, a także w terapii klinicznej. 

Soda oczyszczona – co to za związek? W jakich produktach można ją znaleźć?

Soda oczyszczona to zwyczajowa nazwa substancji chemicznej o nazwie wodorowęglan sodu i wzorze sumarycznym NaHCO₃. Inna popularna nazwa tego związku chemicznego to kwaśny węglan sodu. Wodorowęglan sodu jest małocząsteczkowym związkiem nieorganicznym. Jego podstawowe składniki to kation sodu i anion wodorowęglanowy.

Soda oczyszczona jest składnikiem wykorzystywanym do otrzymywania wielu produktów. Znajdziemy ją w składzie żywności, w której używana jest jako spulchniacz, stabilizator czy regulator kwasowości. Stanowi także główny składnik proszku do pieczenia (obok sody znajdują się w nim często regulatory kwasowości i skrobia ziemniaczana). Soda oczyszczona jest dodawana do szerokiej gamy produktów od wyrobów piekarniczych, przez lody, dżemy, sery, po żywność dla niemowląt. Na sklepowych półkach znajdziemy ją również w postaci czystej. W przemyśle spożywczym soda oczyszczona kodowana jest pod symbolem E500 lub E500(II).

Przemysł kosmetyczny to kolejna gałąź, w której soda oczyszczona znajduje zastosowanie. Używa się jej przykładowo w produkcji musujących specyfików do kąpieli (kul, tabletek czy bomb). W nomenklaturze INCI zapisywana jest jako Sodium Bicarbonate. Produkcja detergentów również odbywa się z użyciem sody oczyszczonej. Jest składnikiem proszków do prania i tabletek do zmywarek. Wykorzystuje się ją w produkcji mydła.

Efekt musowania wywołany przez reakcję sody z kwasem sprawia, że producenci leków i suplementów diety także chętnie korzystają z sody oczyszczonej.

Właściwości sody oczyszczonej

W postaci czystej wodorowęglan sodu jest białą bezwonną substancją, która dobrze rozpuszcza się w wodzie. W wodzie ulega dwóm reakcjom chemicznym: dysocjacji i hydrolizie, w wyniku których roztwór przyjmuje słabo zasadowe pH. Soda oczyszczona wykazuje słabe działanie przeciwgrzybiczne oraz przeciwbakteryjne.

Soda oczyszczona podgrzana do 60 stopni Celsjusza ulega termicznemu rozkładowi, w wyniku którego powstają gazowe produkty (to właśnie one odpowiedzialne są za spulchnienie ciasta w trakcie wypieku).

Soda oczyszczona dodana do wody powoduje jej zmiękczenie, dzięki czemu możliwe jest używanie mniejszej ilości detergentów. Substancja ta jest również higroskopijna – pochłania wilgoć z powietrza – oraz jest dobrym adsorbentem dla substancji lotnych – pochłania zapachy.

Na co pomoże soda oczyszczona?

Soda oczyszczona jest stosowana przez wiele osób w celach leczniczych. Jest składnikiem używanym od wieków do łagodzenia objawów wybranych schorzeń. Stosowana jest w postaci okładów, płukanek czy roztworów przyjmowanych doustnie. Działanie sody oczyszczonej na niektóre schorzenia zostało potwierdzone badaniami, jednak nadal większość pozostaje w sferze praktyk tzw. medycyny ludowej o niepotwierdzonej skuteczności.

Soda oczyszczona a problemy skóry

W Internecie można znaleźć wiele obietnic związanych ze zastosowaniem sody oczyszczonej do pielęgnacji cery. Można natknąć się na informacje, jakoby soda oczyszczona pomagała na łojotokowe zapalenie skóry, łuszczycę, gradówkę, rany, trądzik lub pryszcze, czyraki, zastrzał czy w leczeniu grzybicy, zarówno paznokci, jak i jamy ustnej. Jest wiele przepisów na maseczki na twarz lub na włosy mające przynieść satysfakcjonujące efekty.

Aplikację remediów na bazie sody oczyszczonej należy jednak gruntownie przemyśleć.

Okłady z pasty z sody oczyszczonej i wody mogą przynieść ulgę osobom, które zostały pogryzione. Ta sama pasta może być skuteczna w walce z wypryskami, jednak w obydwu przypadkach należy stosować ją punktowo, nie na większe powierzchnie skóry. Mieszanie wodorowęglanu sodu ze składnikami natłuszczającymi jest polecane na forach internetowych związanych z problemem łuszczycy. Efektem aplikacji takiego specyfiku ma być usunięcie łuski z problematycznych obszarów ciała. Jednak badania naukowe przeprowadzone w tym kierunku nie wspierają tych obietnic. Co więcej, sami użytkownicy twierdzą, że jest to rozwiązanie doraźne i nie powoduje wyleczenia zmienionego obszaru skóry.

Soda oczyszczona przy problemach układu pokarmowego

Soda oczyszczona ma właściwości alkalizujące. Z tego powodu jest stosowana do zobojętnienia kwasu żołądkowego powodującego objawy refluksu, zgagi czy nadkwasoty. Można ją przyjmować w postaci samodzielnie przygotowanego roztworu lub użyć gotowego preparatu zawierającego ją w swoim składzie.  

Soda oczyszczona a jama ustna

Soda oczyszczona znajduje zastosowanie w pielęgnacji jamy ustnej. Jest stosowana do mycia zębów zarówno w postaci pasty z wodą, jak i czystego proszku, a także po wymieszaniu z gotowym produktem służącym higienie. Stosowana w ten sposób działa wybielająco na zęby, a także przyczynia się do likwidacji bakterii zasiedlających usta. Podobne działanie będzie miała płukanka z sody oczyszczonej rozpuszczonej w wodzie, stosowana podobnie jak komercyjnie dostępne płyny do płukania ust. Taka aplikacja dodatkowo odświeży nasz oddech.

Picie sody oczyszczonej – czy jest zdrowe?

Picie roztworu sody oczyszczonej jest praktyką stosowaną przykładowo w celu uśmierzenia dolegliwości związanych z refluksem, zgagą czy nadkwasotą. Połączenie sody oczyszczonej z sokiem z cytryny bywa polecane na forach internetowych jako kuracja na odchudzanie. Jednak ta teoria nie ma odzwierciedlenia w wynikach rzetelnych badań naukowych. Trudno znaleźć przesłanki naukowe potwierdzające, jakoby regularne picie sody oczyszczonej było rozwiązaniem przynoszącym efekty prozdrowotne.

Czy soda ma inne prozdrowotne właściwości?

Poszukując informacji o zastosowaniu wodorowęglanu sodu, możemy natknąć się na przesłankil, jakoby inhalacje z sody były skuteczne przy schorzeniach układu oddechowego. Badania z 2021 roku wykazują nawet, że w odpowiednim stężeniu taki zabieg może pomagać w wyleczeniu infekcji spowodowanej przez wirusa SARS-CoV-2 (i potencjalnie innych drobnoustrojów). Należy jednak zwrócić uwagę na to, że roztwór sody był podawany pod kontrolą lekarzy w formie nebulizacji. Dodanie sody oczyszczonej do gorącej wody raczej nie będzie miało podobnego efektu terapeutycznego.

Soda oczyszczona w kosmetyce

Soda oczyszczona jest składnikiem używanym w produkcji kosmetyków. Stosowana jest jako komponent wywołujący musowanie produktu. Bywa używana jako substancja ścierna w peelingach. Jako dodatek do kąpieli przynosi ulgę i zmiękcza skórę, co bywa wykorzystywane w gotowych i domowych preparatach na twarde pięty, na łagodzenie świądu wywołanego przez pogryzienia czy na ukojenie pieczenia będącego efektem poparzeń słonecznych. Dodana do twardej wody zmiękcza ją, co powoduje, że kosmetyki stosowane do mycia włosów lub ciała możemy używać w mniejszej ilości.

Warto pamiętać, że skóra, na którą naniesiemy sodę oczyszczoną, czy to w postaci pasty, czy jako płukankę, okład czy w wyniku kąpieli, będzie miała zaburzone pH. Dlatego po aplikacji sody zadbajmy o jej tonizację i kolejne etapy pielęgnacji.

Soda oczyszczona w gospodarstwie domowym

Soda oczyszczona powinna znaleźć się w domu każdego, kto choć w niewielkim stopniu chce zrezygnować z gotowych środków do czyszczenia domu. Wymieszana z wodą lub z octem pomoże usunąć liczne zanieczyszczenia jak osad z mydła, rdzę czy plamy na ubraniach z tłuszczu, krwi czy ziemi. Dodana do prania zadziała jak łagodny środek wybielający.

Obok usuwania różnorodnych zanieczyszczeń soda oczyszczona znajduje w gospodarstwie domowym zastosowanie w kuchni. Jej podstawowe użycie to środek spulchniający używany do wszelkiego rodzaju wypieków czy pankejków. Dodatek niewielkiej ilości sody do gotowania strączków nie tylko zmniejsza ilość substancji wywołujących gazy. Zasadowe środowisko ułatwia rozkład pektyn, a przez to zmiękcza skórkę i przyspiesza proces namaczania zwłaszcza suchych ziaren. Co więcej, czas gotowania jest skrócony, a strączki maja bardziej kremową strukturę. Soda może zatem okazać się tajnym składnikiem przy produkcji np. domowego hummusu o jedwabistej konsystencji.

Wodorowęglan sodu bywa pomocny w pielęgnacji roślin, które zostały zaatakowane przez pasożyty, takie jak mszyce czy mączniaki. W celu usunięcia owadów lub grzybów należy spryskiwać lub przemywać liście roztworem sody.

Soda oczyszczona – przeciwwskazania, skutki uboczne

Soda oczyszczona wydaje się substancją o wszechstronnym zastosowaniu. Jednak mimo że jest uznawana za bezpieczną, nie powinniśmy używać jej w nadmiarze. W swoim składzie zwiera sód, który odgrywa ważną rolę w prawidłowym funkcjonowaniu naszego organizmu. Nadmierna ilość sody oczyszczonej może powodować biegunkę, wymioty, skurcze żołądka, zawroty głowy, a nawet choroby nerek i wątroby.

Przeciwwskazania do stosowania wewnętrznie sody oczyszczonej to głównie używanie leków, z którymi wchodzi ona w interakcję, stosowanie diety ubogiej w sód, cukrzyca i choroby serca oraz ciąża i okres laktacji. Zewnętrzne stosowanie sody oczyszczonej nie jest wskazane przy otwartych ranach lub dużych zainfekowanych powierzchniach skóry.