soda oczyszczona w proszku
Joanna Orzeł

Soda oczyszczona – właściwości, zastosowanie, bezpieczeństwo

Soda oczyszczona jest obecna niemal w każdym domu. Wykorzystuje się ją w środkach czyszczących, kosmetykach, żywności i lekach. Czy soda oczyszczona rzeczywiście pomaga na odciski, twarde piety, grzybicę, problemy żołądkowe, nieświeży oddech? Jak zrobić pastę do czyszczenia z sody? Co powstaje, gdy zmieszamy sodę z octem? Czy maseczka z sody oczyszczonej to dobry wybór? Dowiedz się wszystkiego o sodzie oczyszczonej z poniższego artykułu.

Soda oczyszczona to jedna z substancji, którą znajdziemy w większości gospodarstw domowych. Znajduje wszechstronne zastosowanie od kuchni, przez czyszczenie powierzchni, po domową pielęgnację i domowe praktyki lecznicze. Soda oczyszczona bywa wykorzystywana w produkcji żywności, leków z grupy OTC (dostępnych bez recepty), kosmetyków, a także w terapii klinicznej. Według praktyki ludowej może być remedium na wiele schorzeń od problemów skórnych po raka.

Soda oczyszczona – co to za związek? W jakich produktach można ją znaleźć?

Soda oczyszczona to zwyczajowa nazwa substancji chemicznej o nazwie wodorowęglan sodu i wzorze sumarycznym NaHCO3. Inna popularna nazwa tego związku chemicznego to kwaśny węglan sodu. Wodorowęglan sodu jest małocząsteczkowym związkiem nieorganicznym. Jego podstawowe składniki to kationu sodu i anionu wodorowęglanowy.

Soda oczyszczona jest składnikiem wykorzystywanym do otrzymywania wielu produktów. Znajdziemy ją w składzie żywności, w której używana jest jako spulchniacz, stabilizator czy regulator kwasowości. Stanowi także główny składnik proszku do pieczenia (obok sody w jego składzie znajdują się często regulatory kwasowości i skrobia ziemniaczana). Soda oczyszczona jest dodawana do szerokiej gamy produktów od wyrobów piekarniczych, przez lody, dżemy, sery, po żywność dla niemowląt. Na sklepowych pułkach znajdziemy ją również w postaci czystej. W przemyśle spożywczym soda oczyszczona kodowana jest pod symbolem E500 lub E500(II).

Przemysł kosmetyczny to kolejna gałąź, w której soda oczyszczona znajduje zastosowanie. Używa się jej przykładowo w produkcji musujących specyfików do kąpieli (kul, tabletek czy bomb). W nomenklaturze INCI zapisywana jest jako Sodium Bicarbonate. Produkcja detergentów również odbywa się z użyciem sody oczyszczonej. Jest składnikiem proszków do prania i tabletek do zmywarek. Wykorzystuje się ją w produkcji mydła.

Efekt musowania wywołany przez reakcję sody z kwasem sprawia, że producenci leków i suplementów diety także chętnie korzystają z sody oczyszczonej.

Właściwości sody oczyszczonej

Wodorowęglan sodu jest w postaci czystej białą bezwonną substancją, która dobrze rozpuszcza się w wodzie. W wodzie ulega dwóm reakcjom chemicznym: dysocjacji i hydrolizie, w wyniku których roztwór przyjmuje słabo zasadowe pH. Soda oczyszczona wykazuje słabe działanie przeciwgrzybiczne oraz przeciwbakteryjne.

Soda połączona z kwasem ulega reakcji, w której wydzielany jest gaz. Z chemicznego punktu widzenia przykładowa reakcja sody z octem (roztworem kwasu octowego) daje octan sodu oraz kwas węglowy samorzutnie rozkładający się na wodę i gaz – dwutlenek węgla – odpowiedzialny za efekt gazowania. Czysta soda i ocet zmieszane ze sobą będą się więc spektakularnie pienić. Taką prostą i bezpieczną reakcję chemiczną możemy samodzielnie przeprowadzić w domu, jednak pamiętajmy o zabezpieczeniu otoczenia przed efektami eksperymentu.

Soda oczyszczona podgrzana do 60℃ ulega termicznemu rozkładowi, w wyniku którego powstają gazowe produkty (to właśnie one odpowiedzialne są za spulchnienie ciasta w trakcie wypieku).

Soda oczyszczona dodana do wody soda powoduje jej zmiękczenie, dzięki czemu możliwe jest używanie mniejszej ilości detergentów. Substancja ta jest również higroskopijna – pochłania wilgoć z powietrza oraz jest dobrym adsorbentem dla substancji lotnych – pochłania zapachy.

Powiązane produkty

Na co pomoże soda oczyszczona?

Soda oczyszczona jest z chęcią stosowana przez wiele osób w celach leczniczych. Jest składnikiem używanym od wieków do łagodzenia objawów wybranych schorzeń. Stosowana jest w postaci okładów, płukanek czy roztworów przyjmowanych doustnie. Działanie sody oczyszczonej na niektóre schorzenia zostało potwierdzone badaniami, jednak nadal większość pozostaje w sferze praktyk tzw. medycyny ludowej o niepotwierdzonej skuteczności.

Soda oczyszczona a problemy skóry

W Internecie można znaleźć wiele obietnic związanych ze zastosowaniem sody oczyszczonej do pielęgnacji cery. Można natknąć się na informacje jakoby soda oczyszczona pomagała na łojotokowe zapalenie skóry, łuszczycę, gradówkę, rany, trądzik lub pryszcze, czyraki, zastrzał czy w leczeniu grzybicy, zarówno paznokci, jak i jamy ustnej. Wiele jest przepisów na maseczki na twarz lub na włosy mające przynieść satysfakcjonujące efekty.

Aplikację remediów na bazie sody oczyszczonej należy jednak gruntownie przemyśleć.

Skóra naszego ciała ma pH kwaśne (w granicach 4–6 jednostek, w zależności od miejsca, wieku czy rasy). Soda oczyszczona jest substancją, która w roztworach przyjmuje pH zasadowe. Jej aplikacja na powierzchnię skóry będzie zatem skutkowała zaburzeniem naturalnego niskiego pH i naruszeniem naturalnej warstwy ochronnej naszego największego organu.

Okłady z pasty z sody oczyszczonej i wody mogą przynieść ulgę osobom, które zostały pogryzione. Ta sama pasta może być skuteczna w walce z wypryskami, jednak w obydwu przypadkach należy stosować ją punktowo, nie na większe powierzchnie skóry. Mieszanie wodorowęglanu sodu ze składnikami natłuszczającymi jest polecane na forach internatowych związanych z problemem łuszczycy. Efektem aplikacji takiego specyfiku ma być usuniecie łuski z problematycznych obszarów ciała. Jednak badania naukowe przeprowadzone w tym kierunku nie wspierają tych obietnic. Co więcej, sami użytkownicy twierdzą, że jest to rozwiązanie doraźne i nie powoduje wyleczenia zmienionego obszaru skóry.

Podsumowując, owszem wodorowęglan sodu wykazuje pewne właściwości (przeciwbakteryjne, przeciwgrzybicze, przeciwzapalne), które mogą wspomóc terapie wyżej wymienionych schorzeń. Jednak często stosowanie sody oczyszczonej na własną rękę zamiast konsultacji z przeszkolonym personelem medycznym może przynieść efekt odwrotny do zamierzonego.

Soda oczyszczona przy problemach układu pokarmowego

Soda oczyszczona ma właściwości alkalizujące. Z tego powodu jest stosowana do zobojętnienia kwasu żołądkowego powodującego objawy refluksu, zgagi czy nadkwasoty. Można ją stosować w postaci samodzielnie przygotowanego roztworu lub użyć gotowego preparatu zawierającego ją w swoim składzie.  

Co ciekawe, wodorowęglan sodu może pomóc z dolegliwościami pojawiającymi się podczas jedzenia strączków jak nadmierna produkcja gazów, między innymi prowadząca do wzdęć. Dodatek sody oczyszczonej do namaczania lub gotowania roślin strączkowych jak fasola czy ciecierzyca spowoduje zmniejszenie ilości sacharydów powodujących dyskomfort.
Sprawdź na DOZ.pl: Leki na zgagę i refluks.

Soda oczyszczona a jama ustna

Soda oczyszczona znajduje zastosowanie w pielęgnacji jamy ustnej. Jest stosowana do mycia zębów zarówno w postaci pasty z wodą, jak i czystego proszku, a także po wymieszaniu z gotowym produktem służącym higienie tej części ciała. Stosowana w ten sposób działa wybielająco na zęby, a także przyczynia się do likwidacji bakterii zasiedlających usta. Podobne działanie będzie miała płukanka z sody oczyszczonej rozpuszczonej w wodzie, stosowana podobnie jak komercyjnie dostępne płyny do płukania ust. Taka aplikacja dodatkowo odświeży nasz oddech.

Picie sody oczyszczonej – czy jest zdrowe?

Picie roztworu sody oczyszczonej jest praktyką stosowaną przykładowo w celu uśmierzenia dolegliwości związanych z refluksem, zgagą czy nadkwasotą. Połączenie sody oczyszczonej z sokiem z cytryny bywa polecane na forach internetowych jako kuracja na odchudzanie. Jednak ta teoria nie ma odzwierciedlenia w wynikach rzetelnych badań naukowych. Trudno znaleźć przesłanki naukowe potwierdzające jakoby regularne picie sody oczyszczonej było rozwiązaniem przynoszącym efekty prozdrowotne.

Czy soda ma inne prozdrowotne właściwości?

Poszukując informacji o zastosowaniu wodorowęglanu sodu, możemy natknąć się na przesłanki jakoby inhalacje z sody były skuteczne przy schorzeniach układu oddechowego. Badania z 2021 roku wykazują nawet, że w odpowiednim stężeniu taki zabieg może pomagać w wyleczeniu infekcji spowodowanej przez wirusa SARS-CoV-2 (i potencjalnie innych drobnoustrojów). Należy jednak zwrócić uwagę na to, że roztwór sody był podawany pod kontrolą lekarzy w formie nebulizacji. Dodanie sody oczyszczonej do gorącej wody raczej nie będzie miało podobnego efektu terapeutycznego.

Inne źródła sugerują, że soda oczyszczona może być remedium na raka. Zwolennicy tej teorii twierdzą, że soda pomaga w utrzymaniu odpowiedniego pH, które zapobiega rozwojowi nowotworu. Niestety, nie jest to prawdą.

Soda oczyszczona w kosmetyce

Soda oczyszczona jest składnikiem używanym w produkcji kosmetyków. Stosowana jest jako komponent wywołujący musowanie produktu. Bywa używana jako substancja ścierna w peelingach. Jako dodatek do kąpieli przynosi ulgę i zmiękcza skórę, co bywa wykorzystywane w gotowych i domowych preparatach na twarde pięty, na łagodzenie świądu wywołanego przez pogryzienia czy na ukojenie pieczenia będącego efektem poparzeń słonecznych. Dodana do twardej wody zmiękcza ją, co powoduje, że stosowane do mycia włosów lub ciała kosmetyki możemy używać w mniejszej ilości.

W internetowych poradnikach możemy również znaleźć przepisy na maseczki z sody oczyszczonej. Specjaliści raczej odradzają tego typu zabiegi i zalecają stosowanie sody punktowo.

Warto pamiętać, że skóra, na którą naniesiemy sodę oczyszczoną, czy to w postaci pasty, czy jako płukankę, okładu czy w wyniku kąpieli, będzie miała zaburzone pH. Dlatego po aplikacji sody zadbajmy o jej tonizację i kolejne etapy pielęgnacji.

Soda oczyszczona w gospodarstwie domowym

Soda oczyszczona powinna znaleźć się w domu każdego, kto choć w niewielkim stopniu chce zrezygnować z gotowych środków do czyszczenia domu. Wymieszana z wodą lub z octem pomoże usunąć liczne zanieczyszczenia jak osad z mydła, rdzę czy plamy na ubraniach z tłuszczu, krwi czy ziemi. Dodana do prania zadziała jak łagodny środek wybielający.

Obok usuwania różnorodnych zanieczyszczeń soda oczyszczona znajduje w gospodarstwie domowym zastosowanie w kuchni. Jej podstawowe użycie to środek spulchniający używany do wszelkiego rodzaju wypieków czy pankejków. Dodatek niewielkiej ilości sody do gotowania strączków nie tylko zimniejsza ilość substancji wywołujących gazy. Zasadowe środowisko ułatwia rozkład pektyn, a przez to zmiękcza skórkę i przyspiesza proces namaczania zwłaszcza suchych ziaren. Co więcej, czas gotowania jest skrócony, a strączki maja bardziej kremową strukturę. Soda może zatem okazać się tajnym składnikiem przy produkcji np. domowego humusu o jedwabistej konsystencji.

Soda oczyszczona będzie przydatna, jeżeli chcemy pozbyć się nieprzyjemnych zapachów i/lub wilgoci. Wsypana do woreczka i wsadzona do butów pochłonie zapachy lub wilgoć, co może być przydatne, zwłaszcza jeżeli walczymy z nadmierną potliwością stóp. Jeżeli umieścimy ją w niewielkim pojemniku w lodówce, zniweluje nieprzyjemną woń.

Wodorowęglan sodu bywa pomocny w pielęgnacji roślin, które zostały zaatakowane przez pasożyty jak mszyce czy mączniaki. W calu usunięcia owadów lub grzybów należy spryskiwać lub przemywać liście roztworem sody.

Soda oczyszczona – przeciwwskazania, skutki uboczne

Soda oczyszczona wydaje się być substancją o wszechstronnym zastosowaniu. Jednak mimo iż jest uznawana za bezpieczną substancję, nie powinniśmy używać jej w nadmiarze. W swoim składzie zwiera sód, który odgrywa ważną rolę w prawidłowym funkcjonowaniu naszego organizmu. Nadmierna ilość sody oczyszczonej może powodować biegunkę, wymioty, skurcze żołądka, zawroty głowy, a nawet choroby nerek i wątroby.

Doustne przyjmowanie sody może również spowodować interakcję z różnorodnymi lekami, zarówno przyspieszając ich rozkład w organizmie (np. aspiryna), jak i spowalniając ich wchłanianie (np. pseudoefedryna). Możliwe jest również zaburzenie gospodarki elektrolitowej organizmu np. obniżenie poziomu potasu na skutek interakcji wodorowęglanu sodu z wybranymi lekami lub zwiększenie ilości sodu.

Przeciwwskazania do stosowania wewnętrznie sody oczyszczonej to głównie używanie leków, z którymi wchodzi ona w interakcję, stosowanie diety ubogiej w sód, cukrzyca i choroby serca oraz ciąża i okres laktacji. Zewnętrzne stosowanie sody oczyszczonej nie jest wskazane przy otwartych ranach lub dużych zainfekowanych powierzchniach skóry.

Warto wspomnieć, że użycie sody oczyszczonej w wyrobach piekarniczych jest bezpieczne, gdyż w podwyższonej temperaturze ulega ona rozkładowi i trafia do naszego organizmu pod zupełnie inną postacią.
  1. Karta charakterystyki substancji chemicznej – sodu wodorowęglan, „chempur.pl” [online], http://chempur.pl/pliki/karty_charakterystyk/sodu_wodoroweglan.pdf,[dostęp:] 5.06.2022.
  2. V. Mazzarello, i in., Efficacy of a Topical Formulation of Sodium Bicarbonate in Mild to Moderate Stable Plaque Psoriasis: a Randomized, Blinded, Intrapatient, Controlled Study, Dermatology and Therapy, nr 9 2019.
  3. K. Mody, Effect of 8.4% Soda-Bicarbonate Steam Inhalation on the Course of Disease in Mild to Moderate Cases of Covid-19, Acta Scientific Orthopedics, nr 4 (4) 2021.
  4. J. Siech, Czy warto pić wodę z cytryną i sodą oczyszczoną?, „ncez.pzh.gov.pl” [online], https://ncez.pzh.gov.pl/abc-zywienia/czy-warto-pic-wode-z-cytryna-i-soda-oczyszczona/, [dostęp:] 5.06.2022.
  5. Sodium Bicarbonate - Uses, Side Effects, and More, „webmd.com” [online], https://www.webmd.com/vitamins/ai/ingredientmono-1470/sodium-bicarbonate, [dostęp:] 5.06.2022.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Błonnik pokarmowy – gdzie i czym jest? Jak wpływa na zdrowie?

    Błonnik pokarmowy, zwany włóknem pokarmowym, to grupa substancji, która odgrywa ważną rolę w funkcjonowaniu układu pokarmowego człowieka. Wyróżnia się dwie frakcje błonnika pokarmowego: rozpuszczalną i nierozpuszczalną w wodzie. Każda wywiera określony wpływ na organizm. W jakich produktach można znaleźć błonnik pokarmowy i jakie są jego właściwości?

  • Dynia – wartości odżywcze i właściwości lecznicze. Dietetyczne przepisy z dynią

    Dynia jest warzywem bogatym w witaminy i minerały – m.in. w magnez, selen, potas i cynk. Stanowi także źródło białka i błonnika pokarmowego. Kto powinien włączyć ją do swojej diety? Jakie właściwości mają pestki z dyni i olej z dyni? Czy to warzywo będzie odpowiednie dla cukrzyków?

  • Mleko kokosowe – wartości odżywcze, właściwości, zastosowanie. Jak zrobić je w domu?

    Mleko kokosowe stanowi smaczną alternatywę dla mleka krowiego, dzięki czemu może znaleźć miejsce m.in. w diecie osób chorujących na celiakię, cukrzycę czy nietolerancję laktozy. Jakie właściwości i zastosowanie ma mleko kokosowe? Jak w łatwy sposób przygotować je samodzielnie w domu?

  • Gruszka – właściwości, wartości odżywcze, przepisy

    Jej dodatek do diety może pomóc przy uciążliwych zaparciach. Świetnie sprawdzi się jako element maseczki na przetłuszczającą się cerę. W dodatku pysznie smakuje zarówno w daniach na słodko, jak i na wytrawnie. Gruszka – jakimi wartościami odżywczymi się charakteryzuje? Czy jedzenie jej może zaszkodzić? Co dobrego przygotować z gruszek?

  • Czym jest układ odpornościowy i jak skutecznie go wspierać?

    Po z natury ciepłym lecie przychodzi sezon jesienny, który wystawia na ciężką próbę nie tylko nasz nastrój, ale również układ odpornościowy, który w tym czasie jest wyjątkowo obciążony. Jest to okres infekcji, często nawracających lub przewlekłych. Istnieją jednak sposoby, aby sobie skutecznie pomóc i zniwelować ryzyko uciążliwych i osłabiających przeziębień, na tle których mogą rozwinąć się dużo poważniejsze choroby, jak zapalenie płuc czy oskrzeli. Spośród czynników mających wpływ na prawidłowo funkcjonujący układ immunologiczny, niewątpliwie ogromne znaczenie ma zdrowa dieta.

  • Kapary – smak, właściwości i zastosowanie w kuchni

    Kapary to roślina krzewiasta naturalnie występująca w strefie tropikalnej i w basenie Morza Śródziemnego. Pąki kwiatowe kaparów są znane już od wielu lat ze względu na swój charakterystyczny smak oraz działanie wspomagające trawienie i leczenie infekcji górnych dróg oddechowych. Kapary są ważnym źródłem wielu różnych biologicznie aktywnych substancji chemicznych, których właściwości terapeutyczne były już dobrze znane i cenione przez starożytnych Rzymian.

  • Blue Monday – co to jest? Kiedy wypada? Czy Blue Monday to mit?

    Blue Monday to termin określający rzekomo najbardziej depresyjny dzień w roku. Według wyliczeń twórcy tej teorii przypada on na trzeci poniedziałek stycznia. To właśnie w tym dniu we wszystkich mediach słyszymy o niebieskim poniedziałku. Wiele osób zastanawia się wówczas, ile jest prawdy w teorii Blue Monday.

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij