Badanie poziomu selenu – normy, przygotowanie, objawy niedoboru - portal DOZ.pl
Pielęgniarka pobiera pacjentce krew do badnia z prawego zgięcia łokciowego
Barbara Sitek

Badanie poziomu selenu – normy, przygotowanie, cena badania

Badanie poziomu selenu we krwi wykonuje się najczęściej przed planowaną suplementacją tego pierwiastka, a także w przypadku prowadzenia procesów diagnostycznych schorzeń o podłożu neurologicznym, hormonalnym, kardiologicznym lub psychicznym. Jakie są normy poziomu selenu w organizmie, ile kosztuje badanie i jak się do niego właściwie przygotować?

Selen jest to jeden z mikroelementów, które w ilościach śladowych są niezbędne do prawidłowej pracy ludzkiego organizmu. Zarówno niedobór, jak i nadmiar selenu jest niebezpieczny dla zdrowia. Obniżony poziom tego pierwiastka zwiększa ryzyko wystąpienia nowotworów, niedoborów odporności, dysfunkcji natury sercowo-naczyniowej oraz zaburzeń nastroju. Podwyższone stężenie selenu również może prowadzić do rozwoju guzów złośliwych, szczególnie u osób z grupy ryzyka, np. kobiet obciążonych dziedziczną mutacją genów BRCA1 lub BRCA2. Ze względu na to, że zakres prawidłowych stężeń selenu we krwi jest bardzo wąski, wszystkie osoby planujące suplementację tego pierwiastka powinny sprawdzić, jak wygląda fizjologiczny poziom selenu we krwi przed jej rozpoczęciem.

Jaką rolę selen pełni w organizmie człowieka?

Selen należy do grupy tzw. pierwiastków śladowych, co oznacza, że choć zapotrzebowanie na ten mikroelement i jego stężenie jest w organizmie człowieka niewielkie, tak jednak bez tej niedużej ilości nie jest on w stanie prawidłowo funkcjonować. Selen jest elementem budującym aminokwasy, które są kluczowymi enzymami dla wielu przemian metabolicznych organizmu oraz katalizujących reakcje utleniania i redukcji, dzięki czemu wykazuje działanie antyoksydacyjne i chroni organizm przed wolnymi rodnikami. Oprócz tego pierwiastek ten uczestniczy w rozwoju i regeneracji tkanki mięśniowej oraz w produkcji plemników (spermatogeneza), działa ochronnie na pracę neuronów, układu odpornościowego i serca, bierze udział w syntezie DNA i wytwarzaniu hormonów tarczycy. Dzięki hamowaniu podziałów komórek nowotworowych, zmiataniu reaktywnych form tlenu, tworzeniu nieaktywnych (neutralizujących) kompleksów z metalami ciężkimi – kadmem, rtęcią czy ołowiem (pierwiastkami o potwierdzonym działaniu rakotwórczym), selen jest uznawany za pierwiastek o działaniu przeciwnowotworowym, zmniejszającym ryzyko wystąpienia niektórych typów nowotworów. U osób, które już zachorowały na nowotwór lub są narażone na podwyższone ryzyko tej choroby, np. ze względu na predyspozycje genetyczne, kontrolowana suplementacja, której celem jest uzyskanie ściśle określonego stężenia selenu we krwi, może być jednym z elementów profilaktyki antynowotworowej.

Czym jest ilościowe badanie selenu?

Ze względu na to, że selen wykazuje swoje pozytywne działanie jedynie wtedy, gdy znajduje się w ściśle określonym zakresie stężeń, bardzo ważne jest, aby każda decyzja o rozpoczęciu suplementacji tego pierwiastka była poprzedzona określeniem jego stężenia we krwi. Dzięki ilościowemu oznaczeniu stężenia selenu możliwe jest sprawdzenie, czy poziom pierwiastka znajduje się w zakresie normy, czy konieczne jest jego uzupełnienie. Ilościowe badanie selenu powinny również wykonać osoby, które zaobserwowały u siebie objawy mogące wskazywać na nieprawidłowe stężenie tego pierwiastka, mężczyźni leczeni z powodu niepłodności oraz pacjenci chorujący na depresję, choroby sercowo-naczyniowe, zapalenie trzustki, astmę lub reumatoidalne zapalenie stawów (RZS), ponieważ choroby te często prowadzą do niedoborów selenu.

U osób zdrowych optymalne stężenie selenu zależy od wieku oraz płci. U mężczyzn poniżej 60. roku życia powinno mieścić się w przedziale 75–85 µg/l, u mężczyzn starszych  w zakresie 110–120 µg/l. U kobiet, bez względu na wiek, rekomendowany poziom selenu wynosi od 98 do 108 µg/l.

Warto pamiętać, że zarówno niedobór, jak i nadmiar selenu nie jest korzystny dla organizmu i może prowadzić do poważnych zaburzeń. Jest to szczególnie istotne u pacjentów onkologicznych lub osób zagrożonych wystąpieniem choroby nowotworowej. W takich przypadkach optymalne zakresy stężeń selenu oraz innych mikroelementów, np. cynku mogą znacznie różnić się od tych podanych wyżej, a decyzja o rozpoczęciu ewentualnej suplementacji i stosowanych dawkach powinna być podejmowana wyłącznie po konsultacji z lekarzem.

Polecane dla Ciebie

Objawy nadmiaru i niedoboru selenu

Niedobory selenu prowadzą do zwiększonego ryzyka chorób sercowo-naczyniowych oraz nowotworów i mogą objawiać się m.in. w postaci zaburzeń nastroju, problemów skórnych, obniżenia odporności, niepłodności i obniżonej liczby plemników u mężczyzn, problemów z funkcjonowaniem tarczycy (np. autoimmunologicznym zapaleniem tarczycy) albo wątroby. Długotrwały, obniżony poziom selenu może prowadzić do rozwoju chorób wywołanych jego niedoborem: choroby Keshan (kardiomiopatii rozstrzeniowej) i choroby Keshin-Beck (związanej z zaburzeniami wzrostu u dzieci).

Podwyższony poziom selenu może natomiast objawiać się m.in.: wypadaniem włosów, odbarwieniem i łamliwością paznokci, stanami zapalnymi skóry, bólami stawów, rozdrażnieniem, zmęczeniem i innymi symptomami ze strony układu nerwowego oraz prowadzić do zaburzeń żołądkowo-jelitowych, takich jak wymioty, biegunki czy mdłości. Należy pamiętać, że nadmiar selenu jest dla organizmu toksyczny, a jednorazowe spożycie dużej dawki pierwiastka może prowadzić do zatrucia, którego konsekwencją będzie marskość wątroby, obrzęk płuc, a nawet śmierć.

Przyczyny nadmiaru i niedoboru selenu?

Niedobory selenu są wśród Polaków powszechne. Wynika to zarówno z niskiej zawartości tego pierwiastka w glebie, jak i z nieprawidłowych nawyków żywieniowych i źle zbilansowanej diety. Do grup podwyższonego ryzyka należą szczególnie te osoby, u których występuje upośledzone wchłanianie jelitowe, np. na skutek chorób zapalnych jelit lub też nowotwór, niewydolność nerek albo wątroby. Niższe poziomy selenu występują również często u palaczy tytoniu, osób starszych i pacjentów z obniżoną odpornością, chorobami serca, tarczycy, reumatoidalnym zapaleniem stawów albo depresją.

Sprawdź, jakie najlepsze tabletki z selenem znajdziesz na DOZ.pl

Do podwyższenia poziomu selenu we krwi dochodzi najczęściej w wyniku spożywania zbyt dużej ilości suplementów diety lub na skutek zatrucia, związanego np. z narażeniem zawodowym (u osób pracujących w górnictwie lub hutnictwie szkła i stali).

Badanie selenu – jak się przygotować?

Badanie stężenia selenu przebiega podobnie do większości standardowych testów laboratoryjnych. Od pacjenta pobierana jest próbka krwi żylnej, w której oznaczany jest poziom pierwiastka. Do laboratorium, punktu pobrań lub innego diagnostycznej placówki należy zgłosić się, będąc na czczo, czyli zachowując około 12-godzinną przerwę od ostatniego posiłku.

Badanie ilościowe selenu – cena/refundacja i skierowanie

Skierowanie na badanie selenu w ramach NFZ może zostać wystawione przez lekarza specjalistę – endokrynologa. Jeśli jednak decydujemy się na wykonanie testu na własną rękę, należy przygotować się na poniesienie kosztu ok. 120–160 zł. Oznaczenie poziomu selenu warto jednak wykonać w pakiecie, wraz z oznaczeniem stężenia innych kluczowych mikroelementów, takich jak cynk lub miedź, który nie różni się znacząco ceną, a pozwala na kompleksową ocenę stanu organizmu. Dodatkowo stężenie tych pierwiastków również wpływa na ryzyko wystąpienia chorób nowotworowych. Na wynik badania czeka się najczęściej około 10 dni roboczych.

  1. Klecha B., Bukowska B., Selen w organizmie człowieka – charakterystyka pierwiastka i potencjalne zastosowanie terapeutyczne.,  BROMAT. CHEM. TOKSYKOL. – nr XLIX, 2016.
  2. Książek I., Molekularne aspekty aktywności biologicznej selenu., Postępy biologii komórki. Tom 42, nr 1, 2015.
  3. Gámez C., Ruiz-López D., Artacho R., Navarro M., Puerta A., López C., Serum Selenium in Institutionalized Elderly Subjects and Relation to Other Nutritional Markers, Clinical Chemistry, Vol. 43/ 4, 1997/
  4. Diagnostyka poziomu selenu.,[online],https://diag.pl/lekarz/diagnostyka-poziomu-selenu/  [ostatni dostęp]: 04. 05. 2022

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Kortyzol - norma, badanie, objawy podwyższonego i obniżonego kortyzolu

    Kortyzol (hydrokortyzon) jest naturalnym hormonem steroidowym produkowanym w organizmie przez korę nadnerczy. Nazywany jest hormonem stresu. Wywiera bardzo duży wpływ na metabolizm, w tym na stężenie glukozy we krwi, w reakcji na stres podnosząc jej poziom. Stężenie kortyzolu jest zależne od pory dnia – w godzinach porannych jest najwyższe, a w godzinach wieczornych najniższe. Tę zależność należy wziąć pod uwagę podczas interpretacji wyników badania. Czy można zbadać poziom stresu, wykonując oznaczenie poziomu kortyzolu? Odpowiedź w artykule.

  • CBCT (tomografia stożkowa) – przebieg badania, wskazania, wady i zalety

    CBCT (tomografia wiązki stożkowej) jest badaniem płatnym i wykonywanym na podstawie skierowania lekarskiego. Wykorzystywane jest najczęściej podczas leczenia stomatologicznego lub laryngologicznego. Pozwala na zobrazowanie zmian, które są niewidoczne na klasycznym prześwietleniu struktur zębowych. Ile kosztuje badanie tomografii stożkowej, jak wygląda CBCT i jakie są wskazania do prześwietlenia z wykorzystaniem tej metody? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Estrogen – badanie, normy, niedobór, nadmiar, interpretacja wyników badania krwi

    Badanie poziomu estrogenów jest jednym z głównych parametrów, który jest analizowany, kiedy lekarz specjalista (endokrynolog, ginekolog czy dermatolog) próbuje ustalić przyczynę długotrwałego braku miesiączki, zaburzeń dojrzewania płciowego, funkcji jajników, niekontrolowanych zmian masy ciała, a także niepokojących objawów natury dermatologicznej, takich jak np. trądzik. Poziom estrogenów kobiety w ciąży różni się od zakresów referencyjnych dla nieciężarnych pacjentek. Jak należy się przygotować do pobrania krwi, jakie są objawy nadmiaru i niedoboru estrogenów i czy badanie poziomu tych hormonów jest refundowane? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Estradiol (E2) – normy. Kiedy badać, jak zwiększyć poziom hormonu? Interpretacja wyników

    Badanie poziomu estradiolu (E2) często wykonuje się u kobiet, które mają problemy z zajściem w ciążę lub z jej utrzymaniem, a także uskarżają się na nieregularny cykl miesiączkowy. U mężczyzn zaburzenia stężenia estradiolu we krwi objawiają się w postaci rozregulowanego popędu płciowego, ogólnych problemów związanych z płodnością lub w przypadku ginekomastii i nowotworu jądra. Na pobranie krwi należy zgłosić się na czczo, informując lekarza interpretującego wyniki badania krwi o tym, że jest się w ciąży oraz o zażywaniu wszelkich leków (np. antykoncepcji hormonalnej) i suplementów diety (np. biotyna). Jakie są pozostałe przyczyny i objawy obniżonego, a także za wysokiego poziomu estradiolu w organizmie, ile kosztuje badanie E2 wykonywane prywatnie i oznaczenie których współczynników hormonalnych należy wykonać wraz z analizą stężenia E2? Odpowiedzi na te i inne pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Kariotyp – czym jest, ile kosztuje i jak interpretować wyniki?

    Badanie kariotypu wykonuje się w wielu przypadkach zarówno wśród kobiet, jak i mężczyzn. Do najczęstszych powodów należą podejrzenia związane z chorobą genetyczną lub niepowodzenia rozrodu, np. kolejnym poronieniem ciąży.  Cennik badań kariotypu jest zmienny i zależy od metody, jaka została wykorzystana do przeprowadzenia analizy. Na uzyskanie wyniku badania także należy poczekać nawet kilka tygodni. Do badania kariotypu najczęściej wykorzystuje się krew z żyły obwodowej (konkretnie limfocyty) lub szpik kostny, ślinę, płyn owodniowy lub kosmówkę. Na czym polega badanie kariotypu, dlaczego wykonuje się je tylko raz w życiu i co na wyniku analizy oznaczają skróty „t, del, inv, +"? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Testosteron – badanie, normy, za wysoki, za niski. Jak podnieść poziom androgenu?

    Jedno z najczęściej wpisywanych zapytań w wyszukiwarki internetowe to „jak podnieść poziom testosteronu?". Zainteresowanie tym tematem jest wysokie zarówno wśród mężczyzn, jak i kobiet. Panowie poziomem testosteronu interesuję się zazwyczaj o okresie po 40. roku życia lub wówczas, kiedy chcą szybko osiągnąć swój cel wiązany z budowaniem masy mięśniowej i redukcją tkanki tłuszczowej. Panie badają stężenie testosteronu, kiedy zauważają zaburzenia miesiączkowania, uporczywy trądzik lub owłosienie w nietypowych miejscach na ciele. Jakie są inne objawy zaburzeń gospodarki testosteronowej, jakie są normy testosteronu we krwi dla mężczyzn i kobiet?

  • Badanie ACTH (kortykotropina) – normy, wskazania, cena

    Kortykotropina, czyli ACTH to hormon, którego poziom rośnie, kiedy spada stężenie hormonu stresu, czyli kortyzolu. Przez wzgląd na zależność występującą między tymi dwoma hormonami, często wskazania do badania poziomu ACTH są analogiczne do wskazań stosowanych przy zlecaniu badania poziomu kortyzolu. Poziom kortykotropiny charakteryzuje się dobową zmiennością, dlatego nie bez znaczenia jest pora dnia, o której oddaje się krew do analizy. Jakie są normy ACTH, ile kosztuje badanie i czy należy je wykonać, będąc na czczo?

  • Jak rozpoznać toczeń rumieniowaty układowy?

    Toczeń rumieniowaty układowy, podobnie jak inne choroby układowe tkanki łącznej, jest przewlekłą chorobą nieuleczalną, którą można zdiagnozować m.in. dzięki badaniu przeciwciał ANA. Nie można nigdy samodzielnie interpretować wyników analiz, polegać na informacjach i zdjęciach zamieszczanych na internetowych forach oraz bagatelizować objawów. Diagnostyka tocznia jest bardzo złożonym procesem, który wymaga wyjątkowo indywidualnego podejścia do każdego pacjenta.

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij