źródła cynku
Alicja Świątek

Cynk – suplementacja, niedobory i nadmiar. Czy tabletki z cynkiem pomoga odzyskać węch i smak?

Prawidłowy poziom cynku wynosi u osób dorosłych 11–18 µmol/l (70–120 µg/dl), natomiast u dzieci 11–24 µmol/l (70–160 µg/dl). Jego odpowiednia ilość pomaga zachować piękny wygląd skóry, włosów i paznokci. Cynk pełni bardzo istotne funkcje w metabolizmie komórkowym, wpływa na funkcjonowanie układu odpornościowego oraz działanie zmysłów smaku i węchu. Jakie jeszcze właściwości ma cynk, czy utrata powonienia przy COVID-19  to powód, dla którego warto go suplementować oraz czym jest cynk chelat aminokwasowy? Odpowiedzi na te i inne pytania znajdują się w niniejszym artykule.

Cynk (Zn) jest zaliczany do kluczowych  mikroelementów. W organizmie ludzkim pełni wiele istotnych funkcji, uczestnicząc w szeregu procesów biochemicznych. Jest elementem enzymów (m.in. polimerazy DNA i RNA), bierze udział w tworzeniu białek, hormonów i krwinek czerwonych, a także warunkuje prawidłową stabilizację błon komórkowych. Cynk to kluczowy pierwiastek dla prawidłowego odczuwania zmysłów smaku i zapachu.

Jakie są właściwości cynku?

Cynk jest pierwiastkiem śladowym – składnikiem występującym w minimalnych, śladowych ilościach w organizmie. Zapotrzebowanie na mikroelementy jest mniejsze w porównaniu z makroelementami. Objawy niedoborów najczęściej rozwijają się stopniowo. Cynk pełni ważne funkcje w metabolizmie komórkowym, syntezie kwasów nukleinowych, enzymów, białek i węglowodanów. Pierwiastek ten hamuje zanik grasicy, wpływa na funkcjonowanie układu odpornościowego i narządu wzroku. Warunkuje zachowanie właściwego poziomu witaminy A, hormonu wzrostu i hormonów płciowych. Jest kluczowy w procesach wzrostu i rozmnażania. Pierwiastek ten jest niezbędny do metabolizmu kolagenu, a tym samym zachowania zdrowej skóry. Wpływa na wzrost i kondycję włosów i paznokci. Ponadto wspomaga proces gojenia i regeneracji uszkodzonych tkanek. Bierze udział w procesie powstawania prostaglandyn, które wpływają na aktywność wydzielniczą skóry, a jego niedobór obniża aktywność układu immunologicznego w obrębie skóry, co może być przyczyną dermatoz i alergii. Cynk obecny jest w komórkach beta trzustki, gdzie odgrywa ważną role w procesie powstawania insuliny. Jony cynku umożliwiają uwalnianie i magazynowanie insuliny oraz przedłużenie czasu jej działania. Znaczne ilości cynku znajdują się w nasieniu oraz prostacie. Ponadto jest on bardzo ważny dla prawidłowego przebiegu procesu spermatogenezy, rozwoju jąder oraz budowy i ilości plemników. Niedobór cynku może prowadzić do obniżenia poziomu testosteronu i ilości nasienia, żywotności plemników, a tym samym zaburzeń płodności. Cynk wykazuje również działanie ochronne przed procesami oksydacyjnymi oraz działaniem wolnych rodników.  Jony cynku wchodzą również w interakcje ze związkami lotnymi odpowiedzialnymi za powstawanie nieprzyjemnych zapachów w jamie ustnej, dlatego są składnikiem tabletek do ssania wspomagających przywrócenie świeżego oddechu, stosowanymi w przypadku halitozy.

Niedobory cynku – przyczyny i objawy

Do niedoboru cynku w organizmie może doprowadzić dieta – nieprawidłowa i uboga w pokarmy będące źródłem tego pierwiastka. Przyczyną obniżonego poziomu cynku mogą być także zaburzenia wchłaniania, związane z chorobami układu pokarmowego, takie jak celiakia, stany zapalne jelit i trzustki. Niski poziom tego pierwiastka zaobserwowano również u osób starszych oraz ze znacznymi oparzeniami.

Bardzo istotne jest pamiętać, że przyswajalność cynku ulega obniżeniu na skutek spożywania zbyt dużej ilości pokarmów bogatych w  kwas foliowy, żelazo, miedź, wapń, fityniany. Z tego powodu należy pamiętac, że suplementując wszystkie te minerały i witaminy, trzeba zachować odstęp czasowy między jednym a kolejnym preparatem. Z zażywania cynku należy też zrezygnować podczas stosowania ibuprofenu bądź aspiryny.

Niedobory cynku objawiają się poprzez rozległe stany zapalne skóry, obniżoną odporność, zaburzenia zmysłów smaku i węchu oraz utrudniony proces gojenia ran. Znaczące obniżenie poziomu cynku w organizmie może przyczynić się do  zaburzeń neurologicznych, karłowatości, niedorozwoju narządów płciowych,  zaburzenia płodności, zahamowania wzrostu oraz wypadania włosów.  

Powiązane produkty

Nadmiar cynku – przyczyny i objawy

Podczas dostarczania cynku wyłącznie w postaci źródeł pokarmowych nie obserwuje się objawów jego nadmiernego poziomu. Nadmiar tego pierwiastka stwierdza się natomiast przy niewłaściwej suplementacji. Skutkiem zbyt dużej podaży cynku mogą być zaburzenia profilu lipidowego, spadek frakcji HDL (tzw. „dobrego” cholesterolu) oraz zbyt wysoki poziom LDL („zły cholesterol”).  Podwyższony poziom cynku może powodować zaburzenia gospodarki miedzią, a w ciężkich przypadkach nawet niedokrwistość.

Dowiedz się więcej o tym, czym jest badanie poziomu HDL we krwi i jakie są jego normy

Suplementacja cynku

Zgodnie z zaleceniami średnie zapotrzebowanie na cynk dla kobiet wynosi 6,8 mg/dzień, a dla mężczyzn 9,4 mg/dzień. Najkorzystniej preparaty z cynkiem przyjmować w trakcie lub po posiłku, zwłaszcza bogatym w białka pochodzenia zwierzęcego. Przyswajalność cynku zwiększa jednoczesne przyjmowanie pokarmu lub suplementów z witaminą A. Z kolei absorpcję tego pierwiastka zmniejszają: wapń, fosfor, błonnik, kwas fitowy i miedź (relacja ta jest dwustronna). Suplementów z cynkiem nie należy łączyć z pokarmami mlecznymi, ponieważ zmniejszają one jego wchłanianie w przewodzie pokarmowym.

Suplementacja cynku po COVID-19 – pomaga szybciej odzyskać węch i smak?

Cynk to pierwiastek, który według hiszpańskich naukowców z Uniwersytetu Pompeu Fabry może mieć ogromne znaczenie dla przebiegu COVID-19. Przeprowadzili oni badanie na prawie 250 pacjentach, które wykazało, że z niskie stężenie cynku we krwi idzie w parze silniejszym stanem zapalny oraz trzykrotnie dłuższym okresem hospitalizacji. Współczynnik zgonów tej grupie był wyższy o 15% w porównaniu do grupy pacjentów z wyższym poziomem tego pierwiastka.  Wśród osób, które przeżyły chorobę, stężenie cynku średnio było wyższe (62 μg/dl) w porównaniu do pacjentów, którzy zmarli (49 μg/dl). Naukowcy podają, że stężenie cynku działa na dwa sposoby – reguluje pracę układu odpornościowego oraz ogranicza namnażanie się wirusa w zainfekowanych komórkach.

Częstym objawem zachorowania na COVID-19 jest utrata węchu i smaku. Najprawdopodobniej przyczyną tego zjawiska jest utrata funkcji węchowych neuronów czuciowych oraz kubków smakowych, a także zaburzenia funkcjonowania nieneuronalnych komórek pomocniczych w śluzówce nosa. Inna hipoteza zakłada, że wirus wpływa na ośrodki w mózgu, które interpretują wrażenia węchowe. Jak wskazują badania, neurony zawierające jony cynku, znajdują się w obszarach mózgu odpowiedzialnych m.in. za odbieranie i przetwarzanie wrażeń zmysłowych, m.in. węchu i smaku.

Istnieją również nieliczne wyniki badań, wskazujące, że cynk może ograniczać rozprzestrzenianie niektórych infekcji wirusowych, w tym spowodowanych przez koronawirusy. Nie są to jednak w pełni potwierdzone tezy. Z tego powodu przypuszcza się, że suplementacja cynku może wspomóc odzyskanie zmysłów po ich utracie w wyniku zachorowania na COVID-19. Nie istnieją jednak badania, które jednoznacznie potwierdziłyby słuszność tej hipotezy. Suplementując cynk, warto zachować ostrożność i nie przekraczać zalecanych dawek.

Cynk – interakcje z innymi suplementami

Cynk może wchodzić w interakcję z innymi związkami. Niewskazane jest jednoczesne podawanie cynku z  ibuprofenem, kwasem acetylosalicylowym (aspiryna), indometacyną, tiazydowymi lekami moczopędnymi, glikokortykosteroidami.

Cynk powoduje obniżenie wchłaniania pochodnych tetracykliny oraz miedzi. Niektóre pierwiastki, jak wapń, żelazo i miedź oraz substancje chelatujące (np. penicylamina), a także pokarmy mleczne powodują obniżenie wchłaniania cynku.

Suplementy z cynkiem – które wybrać?

Na rynku aptecznym dostępne są preparaty z cynkiem w postaci: kapsułek, tabletek i płynów. Bardzo dobrą przyswajalnością charakteryzuje się tzw. cynk chelat aminokwasowy. Równie dobre wchłanianie wykazują suplementy cynku w połączeniu z diglicynianem oraz glukonianem. Cena preparatów z cynkiem waha się od około 8 do 60 zł.

Sprawdź, jakie preparaty z cynkiem, znajdziesz na DOZ.pl
  1. M. Szcześniak, B. Grimling, J. Meler, Cynk – pierwiastek zdrowia, „ptfarm.pl” [online],   https://www.ptfarm.pl/pub/File/Farmacja%20Polska/2014/01%20%20OG%20%20Cynk.pdf, [dostęp:] 07.02.2022 r.
  2. M.Kuras i in., Żelazo i cynk-główne mikroelementy niezbędne do prawidłowego funkcjonowania organizmu, „researchgate.net” [online],https://www.researchgate.net/publication/280598065_Zelazo_i_cynk-glowne_mikroelementy_niezbedne_do_prawidlowego_funkcjonowania_organizmu, [dostęp:] 07.02.2022 r.
  3. M. Olbert i in., Mechanizmy działania przeciwzapalnego i antyoksydacyjnego cynku, “resear-chgate.net” [online], https://www.researchgate.net/publication/304572570_Mechanizmy_dzialania_przeciwzapalnego_i_antyoksydacyjnego_cynku [dostęp:] 07.02.2022 r.
  4. M. Zielińska-Pisklak i in., Rola witaminy C i cynku we wspomaganiu układu odpornościowego, “researchgate.net”  [online],  https://www.researchgate.net/publication/273832241_Rola_witaminy_C_i_cynku_we_wspomaganiu_ukladu_odpornosciowego [dostęp:] 07.02.2022 r.
  5. B. Gapys i in., Role of zinc in physiological and pathological processes of the body, “re-searchgate.net”  [online],  https://www.researchgate.net/publication/263398422_Role_of_zinc_in_physiological_and_pathological_processes_of_the_body, [dostęp:] 07.02.2022 r.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Kaszel krtaniowy – objawy i leczenie szczekającego kaszlu u dzieci i dorosłych

    Krtaniowy kaszel, towarzyszący ostremu zapaleniu krtani, jest jednym z najbardziej charakterystycznych rodzajów kaszlu. W przypadku jego wystąpienia konieczny może być pilny kontakt z lekarzem, niekiedy również w ramach szpitalnego oddziału ratunkowego. Jak rozpoznać kaszel krtaniowy oraz jak wygląda jego leczenie?

  • SPF i PPD – co określają te współczynniki? Jak prawidłowo stosować kremy z filtrami przeciwsłonecznymi?

    Latem powinniśmy korzystać z preparatów zawierających filtry UV, które chronią przed oparzeniami słonecznymi, zapobiegają wczesnym oznakom starzenia się i zmniejszają ryzyko zachorowania na raka skóry. Jak one właściwie działają? Jak wybrać odpowiedni filtr przeciwsłoneczny? Co oznaczają symbole na etykietach?

  • Smart drugs – jak działają? Czy nootropy są bezpieczne?

    Ostatnio coraz głośniej o tzw. smart drugs. Są to leki nootropowe, stanowiące grupę niejednorodnych substancji pobudzających ośrodkowy układ nerwowy. Są one stosowane w leczeniu takich zaburzeń i chorób, jak ADHD, narkolepsja czy otępienie. Dzięki temu, że nootropy poprawiają zdolności poznawcze, m.in. pamięć i koncentrację, coraz więcej osób zaczęło stosować je bez wskazań medycznych. Czy to bezpieczna praktyka?

  • Zasady refundacji pieluchomajtek – aktualne wytyczne

    Nietrzymanie moczu lub kału dotyka wielu chorych, głównie osób starszych, z niepełnosprawnościami oraz chorobami nowotworowymi. Opieka nad pacjentem z tymi dolegliwościami generuje wysokie koszty. Dlatego warto znać zasady refundacji pieluchomajtek i innych wyrobów chłonnych: komu przysługuje, jak pozyskać zlecenie i gdzie je zrealizować. W artykule przedstawiamy najnowsze wytyczne.

  • Kolagen na stawy dla sportowców – jak wybrać najlepszy?

    Kolagen to białko budulcowe organizmu. Odgrywa ważną rolę w kontekście zdrowia naszych stawów. Sportowcy odbywający regularne i nierzadko niezwykle intensywne treningi powinni dbać o odpowiednią suplementację wspierającą regenerację organizmu. Kolagen jest jednym ze składników, które warto włączyć do regularnego spożycia. Jak działa kolagen na stawy? Ile kolagenu przyjmować, by wzmocnić stawy? Po jakim czasie suplementacji sportowcy zauważają wymierne efekty? Odpowiadamy!

  • Dlaczego warto się szczepić?

    Szczepienia są jednym z najważniejszych osiągnięć medycyny, które przyczyniły się do znacznego zmniejszenia liczby zachorowań i zgonów spowodowanych chorobami zakaźnymi. W dobie rozwijających się teorii spiskowych i dezinformacji warto zrozumieć, czym są szczepienia, jak działają i dlaczego są niezbędne dla zdrowia.

  • Problemy z żołądkiem a substancje naturalne. Dowody naukowe i innowacyjne podejście lecznicze

    Prawie każdemu z nas przynajmniej raz w życiu zdarzyło się doświadczyć niestrawności czy refluksu żołądkowo-przełykowego, charakteryzujących się bólem brzucha, trudnościami w trawieniu czy pieczeniem za mostkiem. Dwoma organami, których powyższy problem dotyczy w największym stopniu, są przełyk i żołądek.

  • INR testy do kontroli krzepliwości krwi – jak je wykonać? Cena, refundacja

    W styczniu 2024 roku wprowadzono do wykazu wyrobów medycznych wydawanych na zlecenie aparaty i paski testowe do przeprowadzania testów diagnostycznych INR/PT. Wyroby te podlegają refundacji w przypadku pacjentów leczonych lekami przeciwzakrzepowymi z grupy antagonistów witaminy K oraz spełniających określone w rozporządzeniu kryteria. Testy INR do wykonania w warunkach domowych pozwalają w łatwy i szybki sposób monitorować terapię antykoagulantami takimi jak acenokumarol i warfaryna, co pozwala kontrolować prawidłowy zakres terapeutyczny dla pacjenta.

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij