Stres i depresja u matki mogą utrudniać rozwój poznawczy dziecka

Ciąża dla kobiety to wydarzenie emocjonalne, niosące za sobą spory bagaż przeżyć, z którym kobieta nie zawsze sobie radzi. Jednak, jak pokazują najnowsze badania naukowe, depresja i stany lękowe w ciąży mogą mieć negatywny wpływ zarówno na płód, jak i na całe przyszłe życie dziecka.

Naukowcy ze szpitala pediatrycznego w Waszyngtonie (USA) przeprowadzili badania, z których wynika, że zaburzenia nastroju oraz zaburzenia lękowe u matek wpływają na strukturę mózgu płodów i są związane z występowaniem zaburzeń neurorozwojowych u dzieci. Jest to kolejny dowód na to, jak istotne jest wsparcie zdrowia psychicznego kobiet w ciąży.

Stan psychiczny matki a rozwój dziecka

Depresja, stany lękowe związane ze stresem czy nerwica u kobiet ciężarnych wpływają nie tylko na samopoczucie i zdrowie matki, ale także na dziecko – mogą zaburzać jego rozwój emocjonalny i poznawczy. Naukowcy z Children's National Hospital w Waszyngtonie w Stanach Zjednoczonych przeprowadzili nowe badania, które potwierdziły ten fakt. Ponadto udowodnili, że zaburzenia nastroju i zaburzenia nerwicowe w okresie poporodowym mogą wpływać negatywnie na relacje matka–dziecko i umiejętności samoregulacyjne niemowlęcia.

W badaniach wzięło udział 97 kobiet i ich dzieci (maluchy badano w łonie matki oraz gdy osiągnęły wiek 18 miesięcy). Aby określić poziom napięcia emocjonalnego u kobiet, naukowcy wykorzystali kwestionariusze samospisowe. U płodów ocenie podlegały struktura mózgu oraz poziom kreatyniny i choliny mierzone za pomocą protonowej spektroskopii rezonansu magnetycznego, a u półtorarocznych dzieci oceniano rozwój układu nerwowego za pomocą skali neurorozwojowej Bayleya.

Depresja w ciąży – przyczyny i objawy

Szacuje się, że na depresję może cierpieć aż 10–15% ciężarnych, a tylko 20% z nich otrzymuje właściwe leczenie. Ciąża stanowi duże obciążenie biologiczne, ale także emocjonalno-społeczne, może być więc źródłem ogromnego stresu i lęku.

Przyczyn takiego stanu może być wiele, od zaburzeń hormonalnych, przez uwarunkowania biologiczne po czynniki psychologiczne, np. problemy rodzinne.

Objawy depresji u kobiety w ciąży

•    obniżenie nastroju, smutek, brak energii, niezdolność do odczuwania przyjemności,
•    zaburzenia snu (bezsenność lub wręcz przeciwnie – nadmierna senność),
•    uczucie wyczerpania, zmęczenia, braku sił,
•    trudności z podejmowaniem decyzji, niska samoocena,
•    zaniechanie prenatalnej opieki medycznej,
•    działania na niekorzyść płodu, np. próby wywołania poronienia, zażywanie substancji psychoaktywnych,
•    lęk wolnopłynący,
•    brak apetytu lub nadmierne łaknienie,
•    myśli i próby samobójcze.

Stres matki a struktura mózgu jej dziecka

W badaniach przeprowadzonych w Children's National Hospital wykazano, że prenatalna ekspozycja matki na stres niesie za sobą trwałe konsekwencje dla rozwoju mózgu dziecka. W badaniu MRI u dzieci mam z wysokim poziomem napięcia emocjonalnego zauważono m.in. wzrost objętości mózgu (np. ciała migdałowatego, hipokampu, móżdżku i istoty szarej), mierzono także gyryfikację, czyli kształtowanie się bruzd i zakrętów kory mózgowej. Badania 18-miesięcznych dzieci uwidoczniły natomiast zaburzenia neurorozwojowe (m.in. opóźniony rozwój mowy, zaburzenia poznawcze, zaburzenia rozwoju motorycznego).

Badanie jest ważne, ponieważ zwraca uwagę, że opieka prenatalna i okołoporodowa powinna obejmować nie tylko pomoc stricte medyczną, ale także psychologiczną. Depresja, zaburzenia lękowe, nadmierny stres są często występującym problemem u ciężarnych (największe ich ryzyko występuje w II i III trymestrze ciąży), a właściwe wsparcie i leczenie mogą pomóc nie tylko przyszłym mamom, ale mogą także ograniczyć ryzyko wystąpienia zaburzeń rozwojowych u ich dzieci.