Cholina (witamina B4) – dlaczego jest tak istotna dla kobiet w ciąży? Występowanie, właściwości, dawkowanie
Alicja Świątek

Cholina (witamina B4) – dlaczego jest tak istotna dla kobiet w ciąży? Występowanie, właściwości, dawkowanie

Cholina, to bardzo istotny związek dla rozwoju płodu (głównie w kontekście układu nerwowego), a ponadto biorący udział w szeregu procesów metabolicznych cholesterolu i związków tłuszczowych. W organizmie „witamina B4" występuje głównie w fosfolipidach, takich jak lecytyna i sfingomielina. Oprócz tego cholina przyczynia się do utrzymania właściwej struktury komórek, wpływa na pracę mięśni, układ oddechowy i mózg. Wyniki badań naukowych potwierdziły również, że przyczynia się ona do poprawy pamięci długotrwałej. Czy cholina chroni przyszłą mamę przed wystąpieniem stanu przedrzucawkowego, co ma ze sobą wspólnego cholina i inozytol oraz jak dawkować „witaminę B4"?? Odpowiedzi na te i inne pytania znajdują się w niniejszym artykule.

Cholina jest często określana jako witamina B4, ponieważ pierwotnie klasyfikowana była jako jedna z witamin z grupy B. Obecnie traktowana jest jako substancja „witaminopodobna”, przez wzgląd na ogromne znaczenie dla prawidłowego funkcjonowania organizmu. Podstawową funkcją tego związku jest udział w metabolizmie cholesterolu oraz związków tłuszczowych, co jest kluczowe dla prawidłowego metabolizmu wątroby oraz zapobiegania jej stłuszczeniu. Dodatkowo wpływa na właściwe funkcjonowanie błon komórkowych neuronów, poprawiając w ten sposób pamięć, koncentrację oraz procesy mózgowe. Cholina produkowana jest w wątrobie, jednak zazwyczaj wydajność tego narządu względem zapotrzebowania organizmu na ten związek jest niewystarczająca. Aby zapewnić prawidłowy poziom „witaminy B4” należy dostarczać ją wraz z pożywieniem lub wprowadzić dodatkową suplementację preparatami aptecznymi.

Co to jest cholina? Właściwości i źródła witaminy B4

Cholina ze względu na istotne znaczenie dla funkcjonowania organizmu często określana jest mianem witaminy. Pierwotnie zaliczana była do kompleksu witamin z grupy B i określano ją mianem witaminy B4. Obecnie w wyniku odkrycia, dotyczącego jej produkcji przez organizm oraz ze względu na cenne właściwości biologiczne zaliczana jest do związków witaminopodobnych. Przede wszystkim odgrywa istotną rolę w funkcjonowaniu wątroby, gdzie bierze udział w metabolizmie cholesterolu oraz innych składników tłuszczowych. Przeciwdziała w ten sposób akumulacji tych związków w pęcherzyku żółciowym oraz w obrębie ścian naczyń krwionośnych. Cholina warunkuje prawidłowe działanie układu nerwowego. Występuje głównie w fosfolipidach i jest prekursorem fosfatydylocholiny, kluczowego składnika wpływającego na prawidłowe funkcjonowanie błon komórkowych neuronów. Wpływa na rozwój komórek nerwowych oraz ich kształtowanie. Poprawia przekaźnictwo nerwowe w mózgu. Jest prekursorem acetylocholiny, która wpływa na wydzielanie przez rdzeń nadnerczy neurotransmiterów: adrenaliny, noradrenaliny i dopaminy. Związki te pobudzają układ nerwowy, powodując wzrost koncentracji, poprawę pamięci i refleksu, zwiększenie wydolności psychofizycznej oraz obniżenie stanów depresyjnych.

Rola choliny u ciężarnych

Coraz więcej badań potwierdza słuszność włączania większej ilości choliny do diety ciężarnych. Przemawia za tym fakt, że cholina jest niezbędnym elementem dla właściwego rozwoju płodu, a także utrzymania prawidłowych funkcji łożyska i wątroby kobiety w okresie ciąży. Składnik ten dostarczany jest drogą łożyskową do płodu, a po porodzie występuje w znacznych ilościach w mleku matki. Jednocześnie wewnętrzna produkcja „witaminy B4” może wpływać na zwiększenie ilości kwasu dokozaheksaenowego – DHA, dostarczonego do tkanek rozwijającego się mózgu dziecka. Pomimo tego, że w okresie ciąży wzrasta produkcja endogenna choliny, tak głównym jej źródłem jest odpowiednia dieta. W tym szczególnym czasie zapotrzebowanie na cholinę znacznie wzrasta, a często ilość dostarczana z pożywieniem jest niewystarczająca. Dlatego, aby zapewnić odpowiedni poziom tego składnika w organizmie przyszłej mamy, należy rozważyć z lekarzem wprowadzenie suplementacji choliny.

Jakie jest zapotrzebowanie na cholinę dla kobiet (karmiących i w ciąży) i mężczyzn?

W zależności od wieku, stanu zdrowia, płci oraz uwarunkowań genetycznych zapotrzebowanie na cholinę może się znacząco różnić. Rekomendowana dzienna dawka, jaka powinna zostać dostarczona wraz z dietą u kobiet, mieści się w przedziale 425–550 mg, zaś u mężczyzn wynosi 550 mg. W szczególnym okresie życia kobiety, jakim jest ciąża oraz laktacja, ilość „witaminy B4”, jaką należy dostarczyć wyraźnie wzrasta. Zalecane dzienne spożycie choliny w tej grupie wynosi ok. 450 mg dla ciężarnych oraz 550 mg dla kobiet karmiących piersią. Rozwijający się płód otrzymuje cholinę poprzez łożysko od matki.  

Cholina – objawy niedoboru, grupy ryzyka

Cholina jest produkowana endogennie przez organizm, jednak ilość ta jest zazwyczaj niewystarczająca. Przeważnie uzupełnieniem zapotrzebowania na ten składnik jest odpowiednio zbilansowana dieta. Niekiedy pomimo właściwie prowadzonej diety nie jesteśmy w stanie zapewnić organizmowi właściwej ilość „witaminy B4”, dlatego wówczas warto rozważyć suplementację. W stanach niedoboru choliny obserwuje się: obniżenie sprawności umysłowej, pamięci i koncentracji, a także większe narażenie na niekorzystne działanie czynników stresogennych, rozdrażnienie, ból głowy, szum w uszachzaburzenia rytmu serca oraz układu krążenia, a także stłuszczenie wątroby. Obniżony poziom „witaminy B4” jest niebezpieczny zwłaszcza w przypadku kobiet w okresie ciąży i laktacji.

Niski poziom choliny u ciężarnej może prowadzić do wystąpienia wad cewy nerwowej u dziecka, nawet pomimo prawidłowego stężenia folianów.  

Preparaty z choliną (witamina B4) – które wybrać i ile kosztują?

Cholina dostępna jest w postaci produktów jednoskładnikowych, a także występuje w suplementach zawierających kompozycje różnych substancji, zwłaszcza przeznaczonych w celu regeneracji wątroby, których cena waha się od ok. 10 do 40 zł. Wybierając preparat z choliną, warto zwrócić uwagę na zawartość substancji czynnej w jednej kapsułce, aby odpowiednio dostosować dawkę do dziennego zapotrzebowania. Warto wybierać sprawdzonych producentów, których witaminy można kupić w aptekach. Dodatkowo, aby zwiększyć wchłanianie „witaminy B4” zalecane jest jednoczesne przyjmowanie substancji takich jak: foliany, witamina A, witamina B12, czy witamina B8 (inozytol). Stosowanie choliny w zalecanych dawkach przeważnie nie powoduje żadnych skutków ubocznych. Jedynie wyraźne przekroczenie rekomendowanej dawki, wynoszące powyżej 6 gram na dobę może spowodować wystąpienie działań niepożądanych w postaci: specyficznego rybiego zapachu z ust, bólu brzucha, nudności, ślinotoku, nadmiernej potliwości oraz obniżenia ciśnienia krwi.  

  1. H. Khosravinia i in., Effects of Lipotropic Products on Productive Performance, Liver Lipid and Enzymes Activity in Broiler Chickens, „researchgate.net” [online], https://www.researchgate.net/publication/311495217_Effects_of_Lipotropic_Products_on_Productive_Performance_Liver_Lipid_and_Enzymes_Activity_in_Broiler_Chickens, [dostęp:] 17.05.2021.
  2. E. Hashish i in., The effect of lipotropic agents on the nutritional induction of fatty liver syndrome in broilers, „researchgate.net” [online], https://www.researchgate.net/publication/329227519_The_effect_of_lipotropic_agents_on_the_nutritional_induction_of_fatty_liver_syndrome_in_broilers, [dostęp:] 17.05.2021.
  3. E. H. Hipsley, Lipotropic Factors and Serum Phospholipids, „academic.oup.com” [online], https://academic.oup.com/nutritionreviews/issue/16/5, [dostęp:] 17.05.2021.
  4. K. Drews, Aktywne wspomaganie szlaku folianów – epigenetyczny wpływ choliny i witaminy B12 na rozwój ciąży, „journals.viamedica.pl” [online], https://journals.viamedica.pl › article › download, , [dostęp:] 17.05.2021.
  5. T. Leszczyńska i in., Wpływ wybranych składników żywności na aktywność psychofizyczną człowieka, „journal.pttz.org” [online], http://journal.pttz.org/wp-content/uploads/2015/02/02_Leszczynska.pdf, [dostęp:] 17.05.2021.
  6. D. Bomba-Opoń i in., Suplementacja folianów w okresie przedkoncepcyjnym, w ciąży i połogu.Rekomendacje Polskiego Towarzystwa Ginekologówi Położników, „perinatologia.umed.pl” [online], http://perinatologia.umed.pl/wp-content/uploads/2018/02/56597-143992-2-PB.pdf, [dostęp:] 17.05.2021.
  7. S.Biswas i in., Importance of Choline as Essential Nutrient and Its Role in Prevention of Various Toxicities, „researchgate.net” [online], https://www.researchgate.net/publication/275669237_Importance_of_Choline_as_Essential_Nutrient_and_Its_Role_in_Prevention_of_Various_Toxicities, [dostęp:] 17.05.2021.

Polecane dla Ciebie

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Naturalne elektrolity – przegląd najlepszych produktów

    Elektrolity są to roztwory wodne posiadające ładunek elektryczny, może on być dodatni lub ujemny. Odpowiedni poziom elektrolitów jest bardzo istotnym elementem prawidłowego funkcjonowania organizmu. Elektrolity są obecne we wszystkich strukturach komórkowych żywego organizmu. Do naturalnych najważniejszych elektrolitów należą: sód, potas, wapń, magnez, chlorki i fosforany.

  • Miód manuka – właściwości i zastosowanie

    Ostatnimi czasy coraz intensywniej obserwowany jest wzrost zainteresowania naturalnymi metodami leczenia różnorodnych schorzeń – apiterapia jest jedną z nich. To praktyka wykorzystująca produkty pszczele podczas procesu leczenia. W apiterapii stosuje się miód, ale również wosk, kit pszczeli czy zasklep miodowy. Ze względu na swoje specyficzne właściwości, miód manuka jest jednym z najbardziej popularnych gatunków miodów stosowanych w apiterapii. Dlaczego? Dowiedz się więcej w poniższym artykule. 

  • Pigwa – właściwości zdrowotne, wartości odżywcze i przepisy

    Pigwa jest owocem, który wykorzystuje się przy problemach trawiennych i przeziębieniu. Stosuje się ją także na poprawę apetytu. Jej dojrzałe owoce nie nadają się do spożywania na surowo, ale doskonale sprawdzają się w przetworach (konfitury, nalewki czy syropy z pigwy). Jakie inne właściwości zdrowotne mają owoce pigwy? 

  • Imbir – jak i kiedy go jeść? Właściwości lecznicze, zastosowanie, przeciwwskazania

    Imbir to roślina o wielu właściwościach zdrowotnych. Wśród nich wymienia się m.in. pomoc w łagodzeniu bólu gardła, mdłości w czasie ciąży czy zgagi. Co więcej, imbir wspomaga trawienie i działa przeciwzapalnie. Na jego bazie tworzy się napoje, syropy czy olejki, ale spożywa się go również na surowo. Jakie jeszcze właściwości ma imbir? Jak go przechowywać? Komu odradza się regularne stosowanie imbiru?

  • Tran – właściwości. Czy tran wpływa na odporność?

    Tran to olej otrzymywany z dorsza atlantyckiego lub innych ryb dorszowatych (olej z wątroby rekina nie jest tranem, ma bowiem inny skład i inne właściwości). Tran zawiera witaminę D i A, a także kwasy omega-3 (DHA i EPA), które mają korzystny wpływ na układ odpornościowy, nerwowy oraz krwionośny. Kiedy stosować olej z wątroby dorsza? Jak wybrać najlepszy tran dla dziecka i dla osoby dorosłej?

  • Fitoestrogeny – czym są, gdzie występują i jak działają?

    Fitoestrogeny to grupa ponad 300 biologicznie aktywnych związków występujących w roślinach. W organizmie ludzkim pełnią nieprzebrane ilości ról, mogą wpływać na setki procesów o szerokim spektrum oddziaływania. Co to są fitoestrogeny, gdzie występują i jak działają? 

  • Lecytyna sojowa (E322) – czym jest i gdzie ją znaleźć? Kiedy należy ją suplementować?

    Lecytyna jako apteczny preparat na pamięć znana jest każdemu, niezależnie od wieku: stosowana jest i przez studentów w trakcie sesji, i przez osoby starsze. Jakie jeszcze zastosowania można jej przypisać? Jakie ma właściwości i do czego służy lecytyna sojowa? Dowiedzmy się więcej. 

  • Glutation – czym jest? Co warto o nim wiedzieć?

    Rozwój nauki powoduje, że jesteśmy w stanie coraz częściej powiązać wybrane cząsteczki chemiczne z dobrym bądź złym stanem badanego organizmu lub wręcz z wybraną jednostką chorobową. Jedną z takich cząsteczek jest glutation. Co to jest? Kiedy zaleca się badać jego poziom? Czy ma właściwości prozdrowotne? Czy możemy wpłynąć na jego ilość w organizmie? Na te i inne pytania odpowiadamy poniżej.  

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij