Kwas DHA – czym jest i za co odpowiada jeden z kwasów omega–3? Suplementacja DHA dla kobiet w ciąży i dzieci
Wioleta Szulejewska

Kwas DHA – czym jest i za co odpowiada jeden z kwasów omega–3? Suplementacja DHA dla kobiet w ciąży i dzieci

Dieta, najpierw matki w okresie ciąży i karmienia piersią, a potem także dieta malucha, mają wpływ na prawidłowy rozwój ośrodkowego układu nerwowego dziecka. W pierwszych latach życia jest on szczególnie intensywny, dlatego warto dbać, aby przebiegał prawidłowo. W jaki sposób? Przede wszystkim powinno się dostarczyć organizmowi wszelkich niezbędnych składników odżywczych, w tym kwasu dokozaheksaenowego (DHA) należącego do tak zwanych „dobrych tłuszczów”. 

DHA – co to jest DHA i za co odpowiada w organizmie?

Kwas DHA to wielonienasycony kwas tłuszczowy z grupy kwasów omega-3, popularnie nazywanych „dobrymi tłuszczami”. Nasz organizm nie produkuje kwasu dokozahesaenowego, dlatego konieczne jest dostarczanie go z zewnątrz. Jest on niezbędny każdemu człowiekowi, ale szczególnie istotną rolę odgrywa podczas rozwoju ciąży i w pierwszych latach życia. Kwas DHA jest budulcem mózgu, całego układu nerwowego i siatkówki oka. Jego niedobory mogą prowadzić m.in. do zaburzeń pracy mózgu, funkcjonowania całego układu nerwowego, a także powodować kłopoty z widzeniem. Właśnie dlatego niezwykle ważne jest, aby suplementować kwas DHA u kobiet ciężarnych, matek karmiących, niemowląt i małych dzieci, gdyż to w życiu płodowym i we wczesnym dzieciństwie ludzki mózg rozwija się najszybciej.

DHA zwiększa również wchłanianie wapnia, dzięki czemu działa pozytywnie na tkankę kostną, a także pomaga utrzymać prawidłowe poziomy „złego” i „dobrego” cholesterolu w organizmie i wspomaga pracę układu krążenia, układu odpornościowego, działa nawet na stan naszych włosów i paznokci.

Kwas DHA – gdzie go szukać? Źródła występowania DHA w pożywieniu

Gdzie występuje kwas DHA? Świetnym źródłem kwasu dokozaheksaenowego są tłuste ryby morskie, wybrane ryby słodkowodne i niektóre owoce morza. Zawartość kwasów tłuszczowych omega-3 w 100 gramach produktu jest następująca:

  • łosoś atlantycki: 1,8 g,
  • sardela europejska: 1,7 g,
  • sardynki w sosie pomidorowym (po odsączeniu sosu): 1,4 g,
  • śledź atlantycki: 1,2 g,
  • makrela atlantycka: 1 g,
  • pstrąg tęczowy: 1 g,
  • tuńczyk biały: 0,7 g,
  • halibut: 0,4 g,
  • małże gotowane: 0,2 g,
  • dorsz atlantycki: 0,1 g.

Warto wspomnieć o roślinnych źródłach kwasów omega-3. Zawartość tych tłuszczów jest wysoka w następujących produktach (w 100 gramach produktu):

  • olej lniany: 60 g,
  • siemię lniane: 16,6 g,
  • olej z orzechów włoskich: 12 g,
  • olej sojowy: 6,8 g,
  • orzechy włoskie: 6,5 g,
  • olej rzepakowy: 8 g.

Kto powinien suplementować kwas DHA i w jakiej ilości?

O odpowiedni poziom kwasu DHA w diecie powinni dbać wszyscy. Trzeba jednak podkreślić jeszcze raz, że odgrywa on szczególną rolę w grupach narażonych na niedobory kwasów omega-3, do których należą kobiety w ciąży, matki karmiące piersią, niemowlęta i dzieci. Jakie jest zalecane spożycie kwasu DHA? Ile wynosi jego dzienna dawka? Dawkowanie kwasu dokozaheksaenowego jest zależne od kilku czynników, m.in. rodzaju diety bądź wieku. 

Kwas DHA w ciąży i dla kobiet karmiących

Zgodnie z zaleceniami polskich i międzynarodowych towarzystw naukowych wszystkie kobiety w ciąży powinny przyjmować suplementy z kwasem DHA. Przyjmowana dawka będzie uzależniona od diety ciężarnej i ewentualnego występowania ryzyka przedwczesnego porodu. I tak, zgodnie z zaleceniami:

  • 200 mg DHA dziennie powinny przyjmować przyszłe mamy, kiedy ich dieta jest bogata w ryby i owoce morza,  
  • 600 mg DHA dziennie, jeżeli dieta przyszłej mamy nie zawiera ryb i owoców morza,  
  • 1000 mg DHA dziennie, gdy występuje ryzyko porodu przedwczesnego.  

Kobiety karmiące piersią powinny przyjmować kwas DHA w dawce minimum 200 mg dziennie, a jeśli spożywają niewielką ilość ryb, to 400-600 mg dziennie.

Kwas DHA w ciąży jest niezwykle ważny, gdyż wpływa nie tylko na prawidłowy rozwój płodu, ale też na stan zdrowia przyszłej mamy. Według rekomendacji Polskiego Towarzystwa Ginekologów i Położników odpowiednia ilość kwasu DHA w ciąży zapewnia prawidłowy rozwój centralnego układu nerwowego płodu, wpływa na prawidłowy rozwój siatkówki oka oraz na percepcję wrażeń wzrokowych i ich zamianę na impulsy nerwowe.

Odpowiednia ilość kwasu DHA przyczynia się też do zmniejszenia ryzyka porodu przedwczesnego, może wpływać na psychofizyczny rozwój dziecka i zmniejszać ryzyko wystąpienia depresji poporodowej u matki. Stosowanie kwasów omega-3 w ciąży i w czasie laktacji zmniejsza ryzyko rozwoju cukrzycy typu I, nadciśnienia oraz alergii w wieku dorosłym. 

Co istotne, badania nie wykazały skutków ubocznych suplementacji DHA ani u płodu, ani u matek, nawet przy suplementacji najwyższą zalecaną dawką. Przyjmowanie kwasów omega-3 pochodzących z suplementów diety jest więc bezpieczne zarówno dla matki, jak i dla dziecka i nie jest obarczone żadnym ryzykiem. PTGiP wskazuje dodatkowo, że w związku z zanieczyszczeniem mórz i oceanów spożywanie ryb wiąże się z ryzykiem zanieczyszczenia metalami ciężkimi, dioksynami oraz polichlorowanymi bifenylami (PCB), które mogą być szkodliwe dla płodu. W przypadku spożywania suplementów diety to ryzyko jest wyeliminowane, gdyż zawarte w nich DHA pochodzi z bezpiecznych źródeł. Kwas jest pozyskiwany na przykład z małych ryb oraz z alg rodzaju Schizochytrium sp., które hodowane są w sztucznych warunkach, a więc w wodach, które nie są zanieczyszczone.

Kwas DHA dla niemowląt i dzieci

Polska jest jednym z krajów, których mieszkańcy są wyjątkowo narażeni na niedobory kwasu DHA, gdyż spożycie ryb praktycznie w całej populacji jest minimalne. Z tych powodów Polskie Towarzystwo Pediatryczne rekomenduje wydłużenie suplementacji kwasu DHA na okres niemowlęctwa i dzieciństwa u tych niemowląt i dzieci, którym nie dostarcza się odpowiedniej dawki DHA wraz z pożywieniem.

Kwas DHA dla niemowląt - od kiedy?

U niemowląt suplementację DHA można rozpocząć już po ukończeniu przez dziecko 6. tygodnia życia. Dawkę DHA, którą powinno otrzymywać niemowlę, pomoże ustalić pediatra, biorąc pod uwagę rodzaj żywienia malucha (mleko modyfikowane lub karmienie piersią) oraz suplementację DHA u matki (karmienie piersią), a także dietę malucha, kiedy już nadejdzie czas na jej rozszerzenie.

DHA dla niemowląt urodzonych przedwcześnie

Dzieci urodzone przedwcześnie są szczególnie narażone na niedobory DHA - wynika to z faktu, iż transmisja przezłożyskowa DHA jest najbardziej efektywna w 3. trymestrze ciąży. Skrócenie ciąży wiąże się ze skróceniem 3. trymestru, a dziecko nie otrzymuje odpowiednich dawek DHA od matki. W tej grupie trzeba więc szczególnie zadbać o suplementację kwasami omega-3 w odpowiednich dawkach.

DHA dla dzieci między 1. a 3. rokiem życia

Okres między 1. a 3. rokiem życia jest niezwykle ważny, także jeśli chodzi o rozważenie suplementacji, w tym suplementacji DHA. Na tym etapie życia zmienia się charakter żywienia młodego człowieka, karmienie piersią lub mlekiem modyfikowanym zaczyna być stopniowo zastępowane posiłkami stałymi. Zalecenia ekspertów wskazują, że w tym okresie życia dzieci powinny otrzymywać 150-200 mg DHA na dobę. U dzieci, u których odpowiednia dawka DHA nie jest dostarczana wraz z pożywieniem, należy wprowadzić suplementację.

Tu warto podkreślić, że u niemowląt i dzieci należy zwrócić szczególną uwagę na źródło kwasów omega-3, bo choć ryby są ich świetnym dostarczycielem, to często pochodzą z zanieczyszczonych akwenów wodnych. Suplementy wytwarzane są natomiast z ryb hodowlanych, z kontrolowanych zbiorników.  

Na rynku dostępnych jest wiele różnych suplementów dostarczających DHA, zarówno dla kobiet w ciąży, jak i mam karmiących. W aptekach znajdziesz też produkty dla dzieci i niemowląt. Jakie wybierać? Przede wszystkim takie, które dostarczą DHA w odpowiedniej dawce. W ich wyborze z pewnością pomoże lekarz lub farmaceuta.

 

  1. H. Szajewska, Zasady żywienia zdrowych niemowląt. Zalecenia Polskiego Towarzystwa Gastroenterologii, Hepatologii i Żywienia Dzieci, „Polskie Towarzystwo Pediatryczne” [online], https://ptp.edu.pl/files/Standardy_Medyczne_2014_Zalecenia_ywienia_.pdf,  [dostęp:] 11.11.2019.  
  2. P. Socha, Stanowisko grupy ekspertów w sprawie suplementacji kwasu dokozaheksaenowego i innych kwasów tłuszczowych omega-3 w populacji kobiet ciężarnych, karmiących piersią oraz niemowląt i dzieci do lat 3, „Nestle Nutrition Institute” [online] https://www.nestlenutrition-institute.org/docs/default-source/poland-document-library/publications/secured/cec838d779ce0f897d1c92dd4b34594c.pdf?sfvrsn=0, [dostęp:] 11.11.2019.
  3. K. Kamiński, Co jest istotne w suplementacji witaminowo-mineralnej w czasie ciąży, „Ginekologia po Dyplomie” [online], https://podyplomie.pl/ginekologia/32647,co-jest-istotne-w-suplementacji-witaminowo-mineralnej-w-czasie-ciazy, [dostęp:] 11.11.2019.
  4. A. Karowicz-Bilińska, DHA – wpływ na organizm matki i płodu oraz zalecane źródła, „Ginekologia po Dyplomie” [online], https://podyplomie.pl/ginekologia/33173,dha-wplyw-na-organizm-matki-i-plodu-oraz-zalecane-zrodla, [dostęp:] 11.11.2019.
  5. Rekomendacje Polskiego Towarzystwa Ginekologicznego w zakresie stosowania witamin i mikroelementów u kobiet planujących ciążę, ciężarnych i karmiących, „Polskie Towarzystwo Ginekologów i Położników” [online], https://www.ptgin.pl/sites/default/files/page-2019/Stosowanie%20witamin%20i%20mikroelement%C3%B3w%20u%20kobiet%20planuj%C4%85cych%20ci%C4%85%C5%BC%C4%99%2C%20ci%C4%99%C5%BCarnych%20i%20karmi%C4%85cych_0.pdf, [dostęp:] 11.11.2019.

Polecane dla Ciebie

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi

Polecane artykuły

  • Święta w ciąży – co może jeść ciężarna, a czego musi unikać?

    Kobieta w ciąży powinna jeść nie za dwoje, a dla dwojga, musi starać się tak komponować swoją dietę, aby dostarczała ona maluszkowi wszystkich niezbędnych składników. Znalezienie balansu między smakiem i zdrowiem może być szczególnie trudne w święta, gdy stół wręcz ugina się pod ciężarem aromatycznych potraw. 

  • COVID-19 a ciąża: nikłe szanse na zarażenie dziecka koronawirusem podczas porodu

    Rozłąka z dzieckiem tuż po porodzie to traumatyczne przeżyci dla każdej matki, do którego w wielu wypadkach zmusiła pandemia. W trosce o zminimalizowanie ryzyka zakażenia, matki chore na COVID-19 rodzą przez cięcie cesarskie i są izolowane od dziecka tuż po porodzie, bez możliwości kontaktu i naturalnego karmienia do chwili stwierdzenia, że niebezpieczeństwo związane z chorobą minęło. Coraz więcej badań pokazuje jednak, że te środki ostrożności są zbyt drastyczne, ponieważ ryzyko transmisji wirusa z matki na dziecko jest znikome. 

  • Szanse i metody na zajście w ciążę po chemio- i radioterapii

    Podczas tegorocznego zjazdu Europejskiego Towarzystwa Reprodukcji i Embriolgii odbywającego się online zaprezentowano najbardziej kompleksowy, jak dotąd, raport dotyczący skuteczności w zachowywaniu płodności u kobiet chorych na nowotwór. Jak wiadomo, chemio- i radioterapia często wiążą się z utratą płodności, dlatego coraz więcej kobiet decyduje się na pobranie i przechowanie jajeczek i embrionów jeszcze przed rozpoczęciem leczenia z myślą o wykorzystaniu ich po powrocie do zdrowia. 

  • Nadwaga w ciąży może negatywnie wpłynąć na rozwój mózgu dziecka

    Zwiększenie masy ciała w ciąży jest naturalnym zjawiskiem, jednak gdy waga zaczyna przyrastać w nadmiarze, może to oznaczać problemy nie tylko dla matki, ale również dla dziecka. Naukowcy z NYU School of Medicine postanowili przyjrzeć się ewentualnym konsekwencjom zdrowotnym nadmiernej wagi matki dla stanu zdrowia dziecka i odkryli, że może ona zaburzać rozwój jego mózgu i to już w drugim trymestrze ciąży. 

  • Chłopiec czy dziewczynka? To geny mężczyzny wpływają na płeć dziecka

    Oczekujesz dziecka? Zapewne najczęstszym pytaniem, które pada ze strony znajomych oraz rodziny jest to, jakiej płci będzie maluch. Wyniki pewnego eksperymentu sugerują, że tendencja do posiadania większej liczby synów lub córek jest dziedziczna.

  • Fizjoterapia w ciąży – wskazania i przeciwwskazania do zabiegów fizjoterapeutycznych w ciąży

    Fizjoterapia w ciąży pomaga zapobiegać i łagodzić stany związane ze zmianami, które zachodzą w ciele przyszłej mamy przez dziewięć kolejnych miesięcy. Są to np. bóle bioder, bóle kręgosłupa czy rozstęp mięśnia prostego brzucha, a także nietrzymanie moczu oraz bolesne stosunki seksualne. Nie wszystkie metody wykorzystywane w fizjoterapii można jednak stosować u ciężarnych. Jakie zabiegi są wskazane, a jakich należy unikać w ciąży?

  • Melisa, mięta, rumianek, pokrzywa, szałwia w ciąży – jakie zioła są bezpieczne dla ciężarnych, a które są w ciąży zakazane?

    Zioła w ciąży należy stosować rozsądnie, pamiętając o tym, iż w tym okresie należy zachować szczególną ostrość podczas przyjmowania leków, nawet preparatów naturalnych. Leczenie oraz samoleczenie w okresie ciąży jest ograniczone, w każdej sytuacji należy rozważyć stosunek korzyści do ryzyka.  Jakie zioła są bezpieczne dla ciężarnych, a jakie są w ciąży zakazane?

  • Ciąża a szczepionka przeciwko COVID-19

    Czy kobiety w ciąży mogą się zaszczepić przeciwko COVID-19? Co powinna wiedzieć przyszła mama zanim podejmie decyzję o takim szczepieniu? Czy karmienie piersią jest bezwzględnym przeciwwskazaniem do szczepienia?

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij