Kannabinoidy – czym są i jak działają? Jaki mają wpływ na zdrowie? - portal DOZ.pl
Kannabinoidy – czym są i jak działają? Jaki mają wpływ na zdrowie?
Joanna Orzeł

Kannabinoidy – czym są i jak działają? Jaki mają wpływ na zdrowie?

Kannabinoidy to niezwykle intensywnie badana grupa składników pochodzenia roślinnego. Ogromne pieniądze kierowane ze źródeł państwowych oraz komercyjnych powodują, że wiemy o tych składnikach coraz więcej. Kto z nas nie słyszał o marihuanie lub olejku CBD? To najpopularniejsze produkty, które zawierają kannabinoidy. Jest ich jednak na rynku zdecydowanie więcej.  

Kannabinoidy – czym są? 

Kannabinoidy to grupa substancji chemicznych – ich nazwa wywodzi się od roślin, z których pierwotnie zostały wyizolowane, czyli konopi – cannabis. Są dobrze rozpuszczalne w rozpuszczalnikach niepolarnych (tłuszczach i alkoholach), nie rozpuszczają się natomiast w wodzie. 

Substancje te oddziałują z układem endokannabinoidowym znajdującym się w naszym organizmie. Do tej pory poznane są dwa typy receptorów budujących ten układ – CB1 i CB2. Receptory CB1 są obecne w całym ośrodkowym i obwodowym układzie nerwowym. Ich największe nagromadzenie znajduje się w ośrodkach odpowiedzialnych za pamięć, emocje, funkcje poznawcze, ruch oraz modulację przewodzenia bólu. Receptory CB2 natomiast są zlokalizowane w narządach wewnętrznych i strukturach układu odpornościowego. Ich obecność potwierdzono w niektórych zmianach nowotworowych.  

Kannabinoidy działają w naszym organizmie również poza układem endokannabinoidowym – mają właściwości przeciwzapalne czy antyoksydacyjne. 

Rodzaje kannabinoidów 

Aktualnie znamy ponad 110 substancji zaliczanych do grona kannabinoidów. Znaczna ich część to fitoskładniki, czyli substancje aktywne pochodzenia roślinnego – kanabinoidy roślinne, naturalne. Pomimo intensywnych badań nad tą grupą związków chemicznych nadal wiemy o nich niewiele. Najbardziej przebadane z kanabinoidów to tetrahydrokannabinol – THC oraz jego izomer kannabidiol – CBD. Inni przedstawiciele tej grupy to np. kannabinol – CBN, kannabichromen – CBC, kannabidiwarin – CBDV.  

Postęp naukowy umożliwił badaczom wyróżnienie dwóch kolejnych grup – kannabinoidy syntetyczne oraz kannabinoidy endogenne.  

Kannabinoidy endogenne to substancje produkowane w naszym organizmie. Najintensywniej przebadane z nich to anandamid (AEA) i 2-arachidonyloglicerol (2AG). 

Kannabinoidy syntetyczne natomiast, jak ich nazwa sugeruje, są substancjami pozyskiwanymi w warunkach laboratoryjnych. Przykładowymi substancjami z tej grupy są nabilon oraz dronabinol – pochodne THC, które są składnikami dostępnych handlowo leków. 

W ostatnich latach niezwykle popularne stały się kannabinoidy syntetyczne włączane w skład dopalaczy. Ta podgrupa nazywana jest często „kannabinoidami rc” lub „kanna-rc” od angielskiej nazwy „research chemicals” (inaczej „designer drugs”) – narkotyki modyfikowane. W przeciwieństwie do wymienionych składników leków te, włączane w skład dopalaczy, nie podlegają żadnym badaniom. Niezwykle często ich użytkowanie prowadzi do uszczerbku na zdrowiu lub nawet śmierci.  

Polecane dla Ciebie

Zastosowanie kannabinoidów 

Ze względu na oddziaływanie z układem nerwowym, działanie przeciwzapalne i antyoksydacyjne oraz wszelkie inne właściwości wpływające na polepszenie stanu zdrowia organizmu ludzkiego (i nie tylko) kannabinoidy są stosowane w różnorodnych preparatach.  

Najpopularniejsze ich użycie to cele prozdrowotne. Kannabinoidy znajdziemy w lekach i suplementach diety. THC i CBD pozyskiwane z naturalnych źródeł, ze względu na najwyższy stopień poznania ich właściwości, są najczęściej używane do produkcji tego typu preparatów.

W 2018 roku zatwierdzono pierwszy lek, którego działanie opiera się na CBD, a który przeznaczony jest pacjentom chorym na padaczkę.

Inne preparaty z tej grupy są wykorzystywane w medycynie paliatywnej. Potwierdzone jest, że THC w połączeniu z CBD łagodzi nudności wywoływane przez chemioterapię. Preparaty oparte na kannabinoidach stosuje się również w terapii bólu, zaburzeń odżywiania (oddziałują z ośrodkiem głodu), działania tarczycy, snu czy nastroju, padaczki, jaskry, astmy oskrzelowej, zespołu Tourett’a, a nawet autyzmu. Mało jest natomiast rzetelnych badań klinicznych, które jednoznacznie potwierdzałyby skuteczność tego typu medykamentów.  

Badania in vitro wykazują właściwości przeciwnowotworowe substancji chemicznych z grupy kannabinoidów. Być może w przyszłości, po przeprowadzeniu kolejnych etapów badań, powstaną leki oparte na tych fitoskładnikach przeznaczone do stosowania w onkologii. 

Najpopularniejsze preparaty z kannabinoidami to tzw. medyczna marihuana oraz olejki CBD. Medyczna marihuana to lek, który może być zapisany pacjentowi przez lekarza, a kupiony legalnie wyłącznie w specjalnych miejscach dystrybucji np. aptekach. Powodem takiego stanu prawnego jest zawartość w tym preparacie THC, będącego substancją psychoaktywną. Olejki CBD (czasem mylnie nazywane olejami) rejestrowane są natomiast jako suplementy diety i możemy je zakupić w aptekach, sklepach internetowych, zielarskich. Co interesujące, na rynku dostępne są serie olejków CBD wyprodukowanych z myślą o naszych domowych czworonogach.  

Popularne są również kosmetyki i żywność zawierające kannabinoidy. Formulacje kosmetyków wykorzystują działanie przeciwzapalne i antyoksydacyjne tych naturalnych substancji chemicznych. Przykłady żywności konopnej to np. napoje roślinne czy olej konopny, które produkowane są z ziaren konopi, co ciekawe zawierają znacznie mniej kannabinoidów niż np. olejki produkowane z zielonych części roślin.  

Kannabinoidy – skutki uboczne 

Kannabinoidy uznawane są za stosunkowo bezpieczne substancje, jednak u osób wrażliwych mogą wywoływać pewne działania niepożądane. W przypadku CBD do najczęściej zgłaszanych dolegliwości zalicza się biegunkę, wahania apetytu i wagi oraz zmęczenie. THC natomiast wywołuje takie efekty niepożądane jak podwyższona akcja serca, problemy z koordynacją, suchość w ustach, czerwone oczy, spowolniony czas reakcji, problemy z pamięcią czy uczucie lęku lub rozdrażnienia. U osób podatnych może wywoływać uzależnienie, a zaprzestanie użytkowania klasyczne efekty odstawienia (np. rozdrażnienie). Skutki uboczne zażywania pozostałych kannabinoidów nadal są przedmiotem badań. 

Tolerancja na działanie kannabinoidów jest cechą osobniczą i zależy od wielu czynników. Wymienione skutki uboczne u jednych będą intensywne, a u innych znikome lub niezauważalne. Podobnie jest również z odczuwaniem pożądanych efektów zażywania kannabinoidów.  

Istnieją także przeciwwskazania do stosowania preparatów zawierających omawiane składniki aktywne. Mało jest lub brak badań nad ich wpływem na rozwój płodu, dlatego nie zaleca się lub wręcz zakazuje się (preparaty zawierające THC) ich stosowania przez osoby w ciąży. Ze względu na możliwość przenikania kannabinoidów do mleka matki również w okresie karmienia piersią stosowanie preparatów je zawierających jest niewskazane.   

Kannabinoidy mogą wchodzić w interakcje z lekami zażywanymi rutynowo (np. selektywne inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny – SSRI, wafaryna, haloperidol), dlatego decyzja o rozpoczęciu ich stosowania powinna być każdorazowo skonsultowana z lekarzem prowadzącym.  
  1. T. Dzierżanowski, Kanabinoidy – możliwości zastosowania w medycynie paliatywnej, „Medycyna Paliatywna”, nr 10 (1) 2018. 
  2. M. Tkaczyk, E. Florek, W. Piekoszewski, Marihuana i kanabinoidy jako leki, „Przegląd lekarski”, nr 69 (10) 2012. 
  3. P. Siudem, I. Wawer, K. Paradowska, Konopie i kannabinoidy, „Farmacja współczesna”, nr 8 2015. 
  4. M. Guzman, Cannabinoids: potential anticancer agents, „Nature Reviews Cancer”, nr 3 2003. 
  5. E.M. Williamson, F.J. Evans, Cannabinoids in clinical practice, „Drugs”, nr 60, 2000. 

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij