Jadalne kwiaty i ich właściwości – które kwiaty można jeść? Jak przygotować je do spożycia?

Kwiaty są produktem kojarzącym się przede wszystkim z ich pięknym wyglądem pozwalającym na udekorowanie pomieszczenia. Niezależnie od tego, czy mowa o kwiatach ciętych, czy doniczkowych, hoduje się je głównie ze względu na ich wygląd, czasem także zapach. Okazuje się jednak, że niektóre kwiaty są jadalne i mogą służyć nie tylko jako dekoracja potrawy, ale też jako osobne danie. Jakie właściwości prozdrowotne mają jadalne kwiaty? Które kwiaty można jeść? Podpowiadamy.

Nie każdy jest świadomy, że istnieją odmiany kwiatów, które – poza tym, że są atrakcyjne wizualnie – nadają się do jedzenia i mają także bardzo atrakcyjny smak oraz właściwości prozdrowotne. Obecnie stanowią one nie tylko ozdobę talerza w wykwintnych restauracjach, ale także dodatek smakowy lub nawet główny składnik dania. W ostatnich latach można zaobserwować również pozytywny trend dotyczący wykorzystania jadalnych kwiatów do dekoracji tortów, szczególnie weselnych. 

Jadalne kwiaty – trochę historii 

Pomimo że w naszej kuchni spożywanie kwiatów zrobiło się bardziej popularne w ostatnich kilkunastu latach, są one znane już od tysięcy lat. Pierwsze wzmianki o tym pochodzą z drugiego wieku przed naszą erą, z czasów starorzymskich. Jedzenie kwiatów ma także długą tradycję w kulturze kulinarnej Azji, Bliskiego Wschodu oraz wśród rdzennych Amerykanów. Niektóre z nich stosowane są przez cały ten czas, na przykład woda różana do słodzenia napojów lub mięs w rejonie Bliskiego Wschodu. Mieszanka ziół prowansalskich ma w swoim składzie kwiaty lawendy. 

Właściwości jadalnych kwiatów 

Kwiaty stanowią świetne źródło przeciwutleniaczy: polifenoli, karotenoidów oraz witamin. Związki te pomagają walczyć z wolnymi rodnikami, zatrzymując procesy utleniania w organizmie. Dzięki temu możliwe jest zmniejszenie ryzyka pojawienia się chorób cywilizacyjnych. Zazwyczaj im bardziej intensywny kolor rośliny (szczególnie w odcieniach czerwono-fioletowo-niebieskich lub zielonych), tym więcej substancji prozdrowotnych ta część rośliny w sobie kryje. Jak łatwo zauważyć, wiele kwiatów ma bardzo intensywne kolory, mające za zadanie przyciągnąć owady. Ich kolor także wiąże się z ich właściwościami prozdrowotnymi. Kwiaty często zawierają związki pomagające przyswajać inne substancje znajdujące się w daniu. Przykładowo: witamina C pozwoli zwiększyć wchłanianie z przewodu pokarmowego żelaza z mięsa dzięki obecności np. zielonych liści znajdujących się w daniu. 

Spis roślin o jadalnych kwiatach – które można jeść? 

Istnieje około 80 gatunków jadalnych kwiatów. Z bardziej znanych wyróżnić można: 

• nagietek lekarski, którego pomarańczowe płatki dodaje się do sałatek, barwienia zup i sosów, 
• mniszek lekarski (potocznie nazywany mleczem), zrywany wcześnie ma miodowy smak i świetnie pasuje do sałatek lub syropów bądź nalewek, 
• stokrotki pospolite świetnie prezentują się w sałatce, czy jako ozdoba deseru lub tortu. Młode kwiaty mogą być używane w całości, z większych obrywa się tylko płatki, 
• lawenda może być wykorzystywana jako składnik ciastek albo smacznego naparu, 
• kwiaty cukinii świetnie smakują smażone po wcześniejszym obtoczeniu ich w cieście, 
• nasturcja większa ma kwiaty o ostrym smaku przypominającym rzeżuchę, świetnie nadaje się do sałatki, 
• płatki róży jadalnej nadają się do dekoracji lub jako składnik konfitury, 
• bratek ma kwiaty o łagodnym smaku będące jednym z najładniejszych składników sałatek, 
• niebieskie kwiaty ogórecznika lekarskiego lub fiołka wonnego są świetnym składnikiem sałatek lub po kandyzowaniu formą oryginalnego cukierka.

Jadalne kwiaty – gdzie kupić, jak zabezpieczyć, jak przygotować do spożycia? 

Najważniejszą zasadą dotyczącą spożywania kwiatów jest wybieranie do zbierania tylko i wyłącznie znanych gatunków lub kupowanie ich w sprawdzonych sklepach. Kwiaty, które ładnie wyglądają, mogą być zarówno jadalne, jak i trujące, warto więc dbać o ich odpowiedni wybór, tak samo jak w przypadku zbieranych czy kupowanych grzybów.  

Przy zbieraniu lub kupowaniu kwiatów należy wybierać jak najmniejszą ich ilość – mają bardzo krótką trwałość i szybko więdną. Źle przechowywane po kilku czy kilkunastu godzinach będą nieświeże i nie będą nadawały się do spożycia. Kupować powinno się je w pudełkach, a zbierać do koszyka – nie mogą się gnieść ani zaparzać w worku z plastiku. Aby zachować ich świeżość, należy umieścić je na wilgotnych ręcznikach papierowych i wstawić do lodówki w hermetycznie zamkniętym pojemniku.  

Świetnie sprawdza się także prowadzenie własnej przydomowej hodowli – wtedy można mieć świeże kwiaty na dłużej. W sprzedaży dostępne są między innymi nasiona nasturcji, ogórecznika czy nagietka.

Jadalne kwiaty – przepisy 

Sałatka z fiołkami 

Składniki: 

• kilka garści rukoli, 
• 10 pomidorków koktajlowych, 
• 1/2 ogórka zielonego, 
• 1/2 cebuli czerwonej, 
• 1/2 awokado, 
• 1–2 łyżki sosu balsamicznego, 
• garść kwiatów bratków. 

Umytą rukolę umieść na talerzu, na wierzchu ułóż kostki awokado, połówki pomidorków, półtalarki ogórka i cebuli. Skrop sosem balsamicznym. Posyp kwiatkami. 

Panierowane kwiaty cukinii 

Składniki: 

• 6 kwiatów cukinii, 
• 300 ml mleka lub piwa, ewentualnie piwa rozcieńczonego wodą, 
• 1 jajko, 
• 3–4 łyżki mąki, 
• szczypta soli, 
• olej do smażenia. 

Wymieszaj wszystkie składniki ciasta (poza olejem i kwiatami), powinno mieć konsystencję ciasta naleśnikowego. Obtaczaj kwiaty w cieście, smaż na rozgrzanym (ale nie gorącym) oleju, aż będą złote. 

Bezy z fiołkami

Składniki: 

• 3–4 białka, 
• szczypta soli, 
• 1,5 szklanki cukru drobnego, 
• łyżeczka soku z cytryny, 
• 1 łyżeczka mąki ziemniaczanej, 
• garść kwiatów fiołka. 

Ubij białka z dodatkiem soli, aż będą zupełnie sztywne. Dodaj powoli cukier, cały czas miksując, aż się rozpuści. Pod koniec wmieszaj delikatnie szpatułką mąkę i sok z cytryny. Pianę nałóż na blaszkę (najlepiej teflonową lub silikonową matę), a na wierzchu przyklej kwiatki fiołka. Susz przez około godzinę w 110°C.