Guma ksantanowa (E415) – właściwości i zastosowanie. Czy szkodzi zdrowiu?
Joanna Orzeł

Guma ksantanowa (E415) – właściwości i zastosowanie. Czy szkodzi zdrowiu?

Guma ksantanowa jest ważną substancją dodatkową z grupy emulgatorów i środków zagęszczających, stosowaną w wielu gałęziach przemysłu. Czy powszechność jej użycia powinna nas niepokoić? Czym jest guma ksantanowa, jakie ma właściwości i czy jest dla nas szkodliwa? 

Konsumenci zatrzymujący się przed sklepową półką to obecnie osoby uzbrojone w wysoką świadomość żywieniową, dużą wiedzę, a nawet w aplikacje w telefonie ułatwiające rozszyfrowanie listy składników na opakowaniu produktu. Oczekiwania? By ta lista była jak najkrótsza, a przede wszystkim pozbawiona wszelkich substancji oznaczonych literą „E” – czy słusznie? Te niezwykle skrupulatnie badane, dopuszczone do użytku zgodnie z obowiązującym w Unii Europejskiej prawem substancje użyte w ilościach regulowanych specjalnymi przepisami muszą być bezpieczne dla ogółu populacji. 

Guma ksantanowa – co to takiego? 

Guma ksantanowa (zwana też ksantanem; ang. xanthan gum) to naturalny polisacharyd o wysokiej masie cząsteczkowej (>2000 kDa). Ma pochodzenie mikrobiologiczne: jest wtórnym metabolitem powstającym w wyniku fermentacji tlenowej cukrów przeprowadzanej przez bakterie Xanthomonas campestris. To heteropolisacharyd zbudowany z glukozy, mannozy i kwasu glukuronowego. 

Guma ksantanowa a guma guar i guma arabska 

Guma guar (E412) i guma arabska (E414) to również naturalne polisacharydy o podobnych do ksantanu właściwościach i podobnym zastosowaniu. Różnią się jednak pochodzeniem. Guma guar to mączka uzyskana z bielma nasion rośliny Cyamopsis tetragonolobus, a guma arabska to wydzielina wyciekająca z uszkodzeń pnia lub gałęzi akacji senegalskiej Acacia senegal

Guma ksantanowa – właściwości 

Guma ksantanowa należy do hydrokoloidów, czyli substancji, które w wodzie wykazują zdolność do formowania żeli lub lepkich zawiesin. Mają one właściwości emulgujące, zagęszczające, żelujące, stabilizujące. 

Lepkie roztwory ksantanu z wodą już przy niskich stężeniach gumy są niezwykle stabilne, wykazują odporność na zmiany temperatury, zmiany odczynu środowiska, działanie enzymów, różne stężenia soli, procesy sterylizacji, pasteryzacji, chłodzenia, mrożenia. Ksantan na długi czas utrzymuje cząsteczki innych substancji w zawiesinie, zapobiegając ich sedymentacji. 

Guma ksantanowa w przewodzie pokarmowym w bardzo niewielkim stopniu ulega degradacji, przez co zaliczana jest w poczet substancji błonnikowych. 

Guma ksantanowa – zastosowanie 

Guma ksantanowa ze względu na swoje właściwości jest szeroko stosowana przede wszystkim w przemyśle spożywczym. Jako dodatek do żywności ma symbol E415 i pełni funkcję teksturotwórczą: emulguje, stabilizuje, zagęszcza, nadaje produktom pożądaną twardość, konsystencję, smarowność; zapobiega synerezie (wydzielaniu płynu z żelu, np. wyciekowi serwatki z jogurtu). Tekstura jest niezwykle ważnym wyróżnikiem fizycznym: odbierana przez konsumenta za pomocą dotyku, wzroku, a nawet słuchu decyduje o jakości i atrakcyjności produktu. 

Guma ksantanowa jest cenną alternatywą np. dla żelatyny wołowej, co jest ważną informacją m.in. dla wegan i wegetarian. Do produktów spożywczych dodawana jest zazwyczaj w stężeniach 0,05–0,5%. W jakiej żywności znajdziemy ksantan? Lista jest długa: ketchup, majonez, musztarda, chrzan, serki wiejskie, homogenizowane i topione, sosy, ryba w pomidorach, kefiry i jogurty smakowe, zupy w proszku, soki i wiele innych. Ma zastosowanie w produktach poddawanych ogrzewaniu, np. w konserwach. W cukiernictwie stosowany jest do produkcji deserów, nadzień i polew

Ksantan wykorzystywany jest w produkcji żywności o obniżonej kaloryczności, np. dietetycznych jogurtów i dressingów – jest w nich zamiennikiem (mimetykiem) tłuszczu. Dla porównania: wartość energetyczna gumy ksantanowej to 0,5 kcal/g, a tłuszczów aż 9 kcal/g. 

Guma ksantanowa znajduje się również w kosmetykach, gdzie stabilizuje emulsje i zwiększa lepkość produktów, np. kremów, balsamów, past do zębów

W przemyśle farmaceutycznym jest składową tabletek, w których pełni rolę substancji wiążącej oraz zapewnia stopniowy rozpad tabletki i przedłużone uwalnianie składników czynnych. 

Gumę ksantanową używają również osoby na diecie bezglutenowej. W swoich przepisach kulinarnych stosują ją jako zamiennik mąki i skrobi do zagęszczania sosów, dżemów, kremów i past. 

Gdzie dla swojego użytku kupić ksantan? Jest dostępny w sklepach stacjonarnych i internetowych ze zdrową żywnością w cenie od 40 do 80 zł za kilogram. 

A jak go używać? Gumę ksantanową można rozpuścić zarówno w ciepłych, jak i zimnych płynach. Warto zmieszać roztwór mikserem na wysokich obrotach – ale krótko, nie dłużej niż minutę. Pozostałe wskazówki i dozowanie znajdują się na opakowaniach. 

Guma ksantanowa – szkodliwość 

Guma ksantanowa używana zgodnie z zaleceniami nie wywołuje skutków ubocznych. W dużym stężeniu może spowodować wzdęcia. 

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi

Polecane artykuły

  • Cynamon – właściwości i zastosowanie. Na co pomaga? Czy jest zdrowy?

    Cynamon to nie tylko popularna przyprawa. Dzięki obecności wielu substancji aktywnych wykazuje właściwości prozdrowotne, dlatego używa się go w przemyśle kosmetycznym oraz farmaceutycznym. Przy jakich dolegliwościach pomoże cynamon? Kto powinien na niego uważać? Podpowiadamy.

  • Rzeżucha – wartości odżywcze i właściwości. Czy jest zdrowa?

    Zielona rzeżucha nie tylko powinna stanowić estetyczny wystrój świątecznego stołu. Ze względu na jej właściwości lecznicze oraz zawartość witamin powinna na stale gościć w codziennym menu. Na co pomoże rzeżucha? Do czego ją dodawać, co można z niej zrobić? Jak wyhodować ją w domu? Podpowiadamy.

  • Zioła na trawienie – jakie wybierać?

    Kto z nas podczas jedzenia skupia się całkowicie na posiłku i dokładnym przeżuwaniu każdego kęsa? No właśnie. Niestety, zajmują nas raczej smartfony czy rozmowy przy stole. A to prosta droga do niestrawności. Na szczęście są sposoby, żeby sobie pomóc – do akcji wkraczają zioła na trawienie.

  • Czy woda wystarczy, by umyć owoce i warzywa?

    Spożywanie surowych warzyw i owoców to zwyczaj bardzo dobry dla zdrowia. Produkty te zawierają dużo witamin i mikroelementów, błonnika, antyoksydantów i innych korzystnych dla zdrowia składników. Jednak, aby jedzenie świeżych jarzyn było dla nas bezpieczne, należy właściwie je przygotować, aby usunąć z nich szkodliwe substancje i chorobotwórcze mikroorganizmy.

  • Resweratrol – czym jest i jak działa? Gdzie występuje i jak wpływa na zdrowie?

    Fitoskładniki, czyli naturalnie występujące w roślinach substancje, których zadaniem jest ochrona przed negatywnymi czynnikami (jak zanieczyszczenia, infekcje wirusowe czy grzybicze), mogą przyjść w sukurs nam ludziom w walce z chorobami cywilizacyjnymi. Resweratrol jest aktualnie jednym z najintensywniej eksplorowanych substancji tego typu. Co to jest? W jakim winie znajdziemy go najwięcej? Czy liposomalny jest lepszy od „zwykłego”? Czy warto go suplementować? W jakich owocach występuje? Odpowiedzi na ta i wiele innych pytań udzielamy w poniższym artykule.     

  • „Spalacze tłuszczu” – garcinia cambogia – właściwości, wskazania i przeciwwskazania do suplementacji. Jak tamaryndowiec malabarski pomaga w procesie odchudzania?

    Garcinia cambogia to suplement diety, który przez wielu określany jest mianem preparatu ułatwiającego odchudzanie. Występuje zarówno w postaci tabletek, kapsułek, ekstraktów, jak i herbat ziołowych. Jej wpływ na odchudzanie opiera się przede wszystkim na obniżeniu poziomu cholesterolu, zmniejszeniu apetytu i podwyższeniu temperatury ciała. Udowodniono, że efekt termogeniczny sprzyja procesowi spalania tkanki tłuszczowej. Należy jednak pamiętać, że garcinia cambogia może jedynie wspomóc proces odchudzania, który powinien być oparty na konsekwentnej samodyscyplinie, ujemnym bilansie kalorycznym i zwiększonej ilości aktywności fizycznej. Który suplement z tamaryndowca malabarskiego wybrać, czy osoby chore na cukrzycę mogą przyjmować garcinia cambogia i czy suplementacja tym „spalaczem tłuszczu" ma jakieś skutki uboczne? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Czym jest mikroplastik i jaki jest jego wpływ na środowisko i na nasze zdrowie?

    Działalność człowieka doprowadziła do skażenia środowiska cząsteczkami mikroplastiku. Ich obecność stwierdzono już w powietrzu, glebie, wodach słodkich, morzach i oceanach, organizmach roślin i zwierząt oraz w produktach spożywczych. Nie wiemy dokładnie, z jakimi zagrożeniami zdrowotnymi związane jest to zanieczyszczenie, ale dotychczasowe odkrycia mogą dostarczać powodów do niepokoju.

  • Rukola – charakterystyka. Właściwości i zastosowanie rokietty siewnej. Dlaczego warto jeść rukolę?

    Rukola (rokietta siewna) to sałata o bardzo charakterystycznym smaku, ale też wielu prozdrowotnych właściwościach. Dlaczego warto włączyć rukolę do codziennej diety? Jak prawidłowo ją przechowywać i przyrządzać? Sprawdź nasze propozycje dań z wykorzystaniem rukoli. 

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij