Pleśń na żywności – odkroić czy wyrzucić? Dlaczego żywność pleśnieje i jak temu zapobiegać?
Karolina Dereń

Pleśń na żywności – odkroić czy wyrzucić? Dlaczego żywność pleśnieje i jak temu zapobiegać?

Spleśniały chleb czy szara pleśń na truskawkach to widok, który większość osób doskonale zna. Warto pamiętać, że pleśń na żywności to nie tylko nieestetyczny wygląd produktu, ale również poważne zagrożenie dla konsumenta. Czym dokładnie jest pleśń, co należy zrobić, gdy zauważymy ją na jedzeniu oraz jak zapobiec jej rozwojowi?  

Pleśń – czym jest? 

Pleśń jest potoczną nazwą występujących w środowisku grzybów strzępkowych. Nazwa "pleśń" czy też "pleśnie" najczęściej używana jest do określania grzybni powstałej na produktach spożywczych. Tak zwane pleśnie to mikroorganizmy cechujące się pewnymi cechami morfologicznymi oraz fizjologicznymi. Zdolność do szybkiego wzrostu, wysokiej produkcji zarodników, wytwarzania form przetrwalnikowych, a także do zasiedlania różnorodnych podłoży oraz możliwość rozwoju w różnych warunkach klimatycznych powodują szerokie rozprzestrzenianie się tych grzybów (pleśni).  

Dlaczego żywność pleśnieje? 

Zarodniki grzybów z łatwością rozprzestrzeniają się w powietrzu lub są przenoszone przez ludzi. Z tego względu zarówno zarodniki, jak i strzępki grzybni obecne są w większości artykułów spożywczych.  

Gdy w sprzyjających warunkach zaczynają one stopniowo wzrastać, objawia się to pleśnieniem żywności. Prowadzi to nie tylko do pogorszenia wyglądu i smaku żywności, ale również wiąże się z zanieczyszczeniem toksynami, występowaniem alergii i infekcji u konsumentów.  

Sam rozwój pleśni na jedzeniu wynika z proporcji obecnych poszczególnych rodzajów zarodników, składu żywności, a także panujących warunków środowiskowych (np. duża wilgotność i podwyższona temperatura sprzyjają rozwojowi pleśni).  

Spożywanie zapleśniałych produktów może wiązać się z wystąpieniem mikotoksykozy, czyli zatrucia w wyniku spożycia żywności, w której znajdują się toksyczne metabolity grzybów. 

Na których produktach najczęściej pojawia się pleśń? 

Tak naprawdę pleśń może pojawiać się na większości produktów spożywczych. Należą do nich m.in.: 

  • warzywa, np. pomidor, ogórek, papryka,
  • owoce, szczególnie drobne, jagodowe np. truskawki, borówki, maliny oraz owoce suszone i przetwory owocowe (np. dżemy),
  • produkty zbożowe, np. chleb, bułki, mąka, płatki owsiane,
  • orzechy i nasiona, np. orzechy laskowe, pestki słonecznika,
  • mięso i przetwory mięsne,
  • przetwory mleczne, np. jogurty, śmietany.
W ramach ciekawostki można wspomnieć, że zdarza się, iż błędnie za pleśń uważany jest biały nalot na czekoladzie. Biały osad, który pojawił się, mimo iż produkt był niedawno zakupiony, świeżo odpakowany i ma aktualną datę do spożycia, to najczęściej zemulgowany tłuszcz. Nalot taki może powstawać  przez nieodpowiednie przechowywanie produktu.

Pleśń a mikotoksyny – co warto wiedzieć o mykotoksynach? 

Mykotoksyny, inaczej mikotoksyny, to grupa niskocząsteczkowych wtórnych metabolitów grzybów pleśniowych. Najprościej mówiąc, są to toksyny grzybów pleśniowych. Sama nazwa mykotoksyny wywodzi się ze słów: greckiego mycos (grzyb) oraz łacińskiego toxicum (trucizna).  

Mykotoksyny najbardziej niebezpieczne rodzaje występujące w żywności to:

  • alfatoksyna,
  • ochratoksyna A, 
  • patulina, 
  • zearalenon, 
  • fumonizyny,  
  • dioksyniwalenol.
Mykotoksyny obecne w żywności czy też paszach dla zwierząt to poważny problem, który znany jest ludzkości od wieków. W sytuacji, gdy są one dostarczone do organizmu nawet w niewielkich ilościach, mogą powodować wiele szkód.  

Działania mykotoksyn są następujące: 

  • hepatotoksyczne – wpływają na uszkodzenia wątroby,
  • kancerogenne – stanowią czynnik ryzyka rozwoju chorób nowotworowych (m.in. nowotwory wątroby czy przełyku),
  • dermatotoksyczne – uszkodzenia skóry i błon śluzowych, 
  • kardiotoksyczne – związane z zaburzeniami w prawidłowym funkcjonowaniu układu krwionośnego, 
  • pulmotoksyczne – wpływ na powstawanie obrzęków płuc, 
  • nefrotoksyczne – powodują rozwój zaburzeń w prawidłowym funkcjonowaniu nerek,  
  • neurotoksyczne – czyli związane z zaburzeniami w prawidłowym funkcjonowaniu układu nerwowego, 
  • teratogenne – działanie związane z uszkodzeniami płodu. 

Oprócz tego mikotoksyny mogą wpływać na zaburzenia płodności oraz zakłócenia w prawidłowym działaniu nerek oraz układu odpornościowego.  

Co robić, gdy zauważymy na jedzeniu pleśń? Które produkty można uratować, a które lepiej wyrzucić? 

Kiedyś uważano, że pleśń na żywności jest jedynie niepożądanym pogorszeniem jakości i – niestety – po oddzieleniu zapleśniałej części zjadano resztę artykułu spożywczego. Strzępki grzybni przerastają produkty bardzo głęboko. Mimo iż usunięto nalot pleśni z powierzchni, w produkcie nadal pozostają grzybnia wgłębna oraz jej metabolity, w tym toksyczne dla nas mikotoksyny.  

Dlatego też żywność, na której zauważymy pleśń, musi zostać wyrzucona w całości  i nie powinna być spożywana przez ludzi ani podawana zwierzętom.  

Kolejnym problemem jest panujące przekonanie, że zapleśniałe produkty da się uratować poprzez ich przetwarzanie. A jak jest naprawdę? Czy gotowanie "zabija" pleśń? Niestety, to również błędny pogląd. Obróbki termiczne, takie jak gotowanie czy smażenie, zastosowane w przypadku żywności zanieczyszczonej mikotoksynami nie czynią ją przydatną do spożycia. Metabolity pleśni są termostabilne, więc nie ulegają zniszczeniu w wyższych temperaturach.  

Jak zapobiec rozwojowi pleśni na żywności? 

Aby zapobiec rozwojowi pleśni na żywności, warto zwracać uwagę na pewne aspekty już w trakcie robienia zakupów, a także podczas przechowywania produktów: 

  • podczas zakupów należy upewnić się, że wybierana przez nas żywność nie zawiera już pewnych śladów pleśni,
  • należy zwracać uwagę na wygląd, zapach a także termin przydatności wybieranych przez nas produktów,
  • jeżeli wybieramy produkty szczególnie podatne na pleśnienie (takie jak na przykład owoce jagodowe), warto unikać kupowania ich w nadmiarze, na zapas, a po zakupie zadbać o to, aby przechowywane były w suchym i chłodnym miejscu, 
  • należy pamiętać o tym, że przechowywanie w warunkach wilgotnych wraz z wyższą temperaturą sprzyja rozwojowi pleśni (sprawdź, jak przechowywać żywność)
  • porcje produktów, które po otwarciu są używane wielokrotnie przed całkowitym zużyciem (np. koncentraty pomidorowe, dżemy), należy zawsze nabierać czystymi, niezabrudzonymi przez inne produkty przyborami kuchennymi.  
  • warto regularnie czyścić przybory kuchenne, lodówkę oraz pojemniki na żywność, zawsze pozostawiając je do całkowitego wyschnięcia, 
  • jeżeli doszło do zapleśnienia produktu, należy go bezzwłocznie wyrzucić, a miejsce, w którym było przechowywane (np. półka czy też pojemnik), należy dokładnie wyczyścić. 

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi

Polecane artykuły

  • Tłuszcze – charakterystyka, rola w organizmie, zapotrzebowanie i źródła

    Jeden z najbardziej kontrowersyjnych składników diety. Przez lata albo nadto demonizowany i eliminowany z codziennego żywienia, albo włączany w ilościach ponad granice norm (diety wysokotłuszczowe). Tłuszcze – ile powinno być ich w naszej diecie? Które będą lepsze, zdrowe, a które niekoniecznie? Co, gdy jest ich w jadłospisie za mało?  

  • Węglowodany – rola, rodzaje, źródła, zapotrzebowanie. Jak wpływają na organizm?

    Stanowią podstawowe źródło energii. Pozwalają na podejmowanie codziennych czynności życiowych, udział w aktywności fizycznej oraz wpływają na nasze samopoczucie. Węglowodany – jaka jest ich rola w żywieniu człowieka? Czy diety niskowęglowodanowe są zdrowe? Czy unikając węglowodanów, można skutecznie i trwale schudnąć? 

  • Guma ksantanowa (E415) – właściwości i zastosowanie. Czy szkodzi zdrowiu?

    Guma ksantanowa jest ważną substancją dodatkową z grupy emulgatorów i środków zagęszczających, stosowaną w wielu gałęziach przemysłu. Czy powszechność jej użycia powinna nas niepokoić? Czym jest guma ksantanowa, jakie ma właściwości i czy jest dla nas szkodliwa? 

  • Pektyna (E440) – właściwości i zastosowanie. Jak zrobić ją w domu?

    Pektyna to częsty gość w naszych kuchniach – zwłaszcza wtedy, gdy trwa sezon na przygotowywanie przetworów owocowych. Jest niezbędna do szybkiego nadania odpowiedniej konsystencji domowym konfiturom i dżemom. Czym jest pektyna, jakie ma właściwości i zastosowanie (również niekulinarne) i czy jest dla nas zdrowa? 

  • Adaptogeny – Rhodiola rosea – czym jest i jak działa? Właściwości, zastosowanie i przeciwwskazania do stosowania różańca górskiego

    Preparaty z rożeńca górskiego są polecane w okresie zwiększonej pracy umysłowej oraz wyższego narażenia na stres. Jego suplementacja jest wskazana także podczas przesilenia wiosennego, które często objawia się nadmierną sennością, zmianami depresyjnymi lub ogólną apatią. Rhodiola rosea jest bogata w związki, takie jak rozawina, rozaryna i solidorozyd, czyli substancje obniżające napięcie i korzystanie wpływające na pracę układu nerwowego. Które preparaty z adaptogenem wybrać, jaka jest dzienna zalecana dawka różeńca górskiego i czy rhodiola rosea należy przyjmować na czczo? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Guma arabska (E414) – właściwości i zastosowanie. Jak guma akacjowa wpływa na zdrowie?

    Guma arabska to substancja o niezwykle uniwersalnym zastosowaniu: spotkamy ją zarówno w produktach spożywczych i w farmaceutykach, jak również w klejach i farbach. Czym jest i jakie ma właściwości? Czy jest dla nas zdrowa? A może jej obecność na liście dodatków do żywności powinna nas niepokoić? Poznajmy najciekawsze fakty. 

  • Adaptogeny – Żeń-szeń – czym jest i jak działa? Właściwości, zastosowanie i przeciwwskazania do stosowania

    Żeń-szeń, nazywany również ginsengiem lub wszechlekiem, jest jednym z najlepiej opisanych adaptogenów. Według medycyny chińskiej powinno się stosować go jedynie w miesiącach zimowych. Żeń-szeń wpływa na poprawę funkcji kognitywnych (poznawczych), poprawia samopoczucie i pamięć, łagodzi stres oraz działa korzystanie na skórę i potencję seksualną. Na rynku można kupić wiele preparatów z żeń-szeniem, zarówno w formie tabletek, kapsułek czy płynnych ekstraktów. Który preparat z żeń-szeniem wybrać, jaka jest dzienna zalecana dawka tego adaptogenu oraz w jakiej porze dnia należy zażywać ten suplement? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Bromelaina – jak działa i jakie ma właściwości? Na co pomoże bromelina?

    Fitoskładniki, czyli substancje aktywne biologicznie pochodzenia naturalnego, niezwykle często wykazują pozytywne oddziaływanie na organizm ludzki. Zwracanie się ludzkości w stronę natury sprawia, że coraz więcej z nich staje się obiektem rzetelnych badań naukowych. Tym samym niejednokrotnie potwierdzone zostają przesłanki ich stosowania w ludowej medycynie. Co więcej, dokładne badania właściwości fitoskładników sprawiają, że stają się użyteczne w różnorodnych gałęziach przemysłu. Idealnym przykładem takiej substancji jest bromelaina. Pozyskiwana z ananasów, a stosowana między innymi w medycynie, kosmetyce, przemyśle spożywczym oraz tekstylnym. Jak działa i dlaczego jest tak wszechstronnie używana? Kiedy warto ją suplementować? Podpowiadamy! 

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij