Barwnik annato (E160B) – właściwości, zastosowanie i szkodliwość

Annato to naturalny barwnik używany głównie do nadawania koloru wybranemu produktowi. Wykazuje również właściwości przeciwutleniające. W jakich produktach można go znaleźć i jaki ma wpływ na zdrowie? Ile wynosi dzienne spożycie barwnika annato (E160b)?   

Zdrowa żywność to dla wielu z nas jeden z codziennych priorytetów. Zwracamy uwagę nie tylko na kaloryczność tego, co zjadamy, ale także na skład kupowanych produktów. Naszą czujność wzbudzają przede wszystkim konserwanty, wypełniacze i barwniki. Ze względu na to, że kolor pożywienia odgrywa ważną rolę w procesie wyboru potrawy oraz w tym, jak odbieramy jej smak, substancje nadające kolor pożywieniu są stosowane przez producentów na porządku dziennym. Barwniki używane w przemyśle spożywczym są pochodzenia naturalnego oraz syntetycznego. Świadomy konsument z pewnością wybierze produkt zawierający barwniki naturalne. Jednym z barwników naturalnych stosowanych między innymi w przemyśle spożywczym jest annato. 

Barwnik annato – czym jest? 

Barwnik annato jest pomarańczowo-czerwonym barwnikiem pochodzenia naturalnego, który na listach dodatków do żywności znajdziemy pod kodem E106b. Pozyskiwany jest z nasion drzewa o nazwie arnota właściwa (łac. Bixa ornella), które pochodzi z rejonów tropikalnych Meksyku i Brazylii. Swój charakterystyczny kolor barwnik annato zawdzięcza mieszaninie karotenoidów. Jest to grupa związków chemicznych, pośród których znajduje się najpopularniejszy przedstawiciel – karoten.

Głównymi składnikami barwnika E106b są dwa barwniki terpenowe – biksyna (stanowi do 80% mieszaniny) i norbiksyna. Biksyna jest barwnikiem rozpuszczalnym w tłuszczach, norbiksyna natomiast jest rozpuszczalna w wodzie. Barwnik jest pozyskiwany poprzez zmielenie nasion lub bezpośrednią ekstrakcję do wody lub tłuszczu (stosowane są oleje lub smalec). Annato umożliwia zabarwienie wybranego produktu na kolory od żółtego do intensywnie pomarańczowego.

Zastosowanie barwnika E160b 

Annato jest stosowane przez ludzi od wielu wieków. Aktualnie jego główne zastosowanie to barwienie i przyprawianie żywności. Początkowo stosowany był przez dawne cywilizacje do ozdabiania ciała, jako naturalny filtr słoneczny, repelent przeciw insektom czy atrament. Mieszanina biksyny i norbiksyny jest naturalnym składnikiem używanym kuchniach wielu krajów Ameryki Łacińskiej, Karaibów, Wietnamu czy Filipin. Annato znalazł uznanie przemysłu spożywczego. Możemy go znaleźć w składzie takich produktów jak lody, ciasta, jogurty, napoje, margaryna czy masło.

Ze względu na wykazywane właściwości przeciwutleniające, obok barwienia żywności, spełnia też funkcję konserwującą zapobiegając niepożądanemu utlenieniu tłuszczów.

Annato szczególną rolę odgrywa w produkcji sera. Zwiększona zawartość karotenoidów w trawie w okresie letnim powoduje, że sery produkowane w tym okresie mają intensywny żółty lub pomarańczowy kolor. Konsumenci pożądający produktu o najwyższej jakości domagają się odpowiednio zabarwionych serów. Dlatego też naturalny annato jest nieodzownym składnikiem flagowych serów brytyjskich (np. cheddar), francuskich (np. mimolette) czy holenderskich (np. leyden). Bywa również używany jako składnik pożywienia dla drobiu w celu pogłębienia koloru żółtka.  

Barwnik annato (E160b) i jego wpływ na zdrowie 

Zgodnie z zaleceniami Światowej Organizacji Zdrowia (z ang. World Health Organization, WHO) z roku 2006 dla zdrowej osoby dorosłej dzienny limit spożycia (z ang. acceptable daily intake, AID) barwnika annato (E160b) rozpatrywany jest dla jego głównych składników, czyli biksyny i norbiksyny (i jej soli sodowych i potasowych). Dla biksyny wynosi do 12 mg/kg (mg na każdy kg masy ciała natomiast dla norbiksyny do 0,6 mg/kg. 

Annato jest naturalnym barwnikiem, który jeżeli spożywany jest wg powyższych zaleceń, będzie bezpieczny dla większości osób. Należy jednak pamiętać, że podobnie jak niemalże każdy składnik odżywczy w sporadycznych przypadkach może wywoływać reakcje alergiczne jak swędzenie, opuchlizna, obniżenie ciśnienia krwi czy bóle brzucha. Może również zaostrzać symptomy zespołu jelita drażliwego. Kobiety w ciąży oraz karmiące piersią nie powinny spożywać barwnika annato w ilościach większych niż zalecane.