Szyjka macicy w ciąży – przyczyny i postępowanie w przypadku skracającej się szyjki macicy
Łukasz Stelmaszczyk

Szyjka macicy w ciąży – przyczyny i postępowanie w przypadku skracającej się szyjki macicy

Podczas badania ultrasonograficznego w II trymestrze ciąży lub na początku III trymestru zdarza się wykrycie tzw. niewydolności cieśniowo-szyjkowej, czyli niewydolności szyjki macicy. Na czym polega to powikłanie, dlaczego jest groźne i jak się je leczy? 

  1. Jak zmienia się szyjka macicy w ciąży? 

  2. Niewydolność szyjki macicy w ciąży - diagnostyka

  3. Przyczyny skracania szyjki macicy w ciąży 

  4. Zalecenia przy niewydolności szyjki macicy w ciąży

  5. Niewydolność szyjki macicy w ciąży - szew ratunkowy

  6. Krótka szyjka macicy w ciąży - pessar

  7. Skracająca się szyjka w ciąży - farmakologia

Jak zmienia się szyjka macicy w ciąży? 

W organizmie kobiety podczas ciąży zachodzi wiele zmian. Dotyczą one głównie układu rozrodczego, ale do istotnych adaptacji dochodzi również w układzie sercowo-naczyniowym, oddechowym, pokarmowym, hemostatycznym, moczowym, endokrynnym oraz w narządzie ruchu. Do zmian w układzie rozrodczym zaliczamy oczywiście zmianę wielkości macicy, która spektakularnie zmienia swój kształt i wielkość (z macicy ważącej około 70 g przed ciążą do około 1000 g w terminie porodu). W jajnikach nie dojrzewają pęcherzyki i zahamowana jest owulacja. Znacząco zmienia się również szyjka macicy w ciąży. W pierwszym trymestrze pod wpływem hormonów (głównie progesteronu) staje się ona elastyczna i rozpulchniona. We wziernikach lekarz obserwuje zasinienie szyjki. Obecne w szyjce gruczoły znacznie się powiększają i mogą zajmować znaczą powierzchnię części pochwowej szyjki macicy. Zmianie ulega też charakter śluzu szyjkowego – staje się bardziej gęsty i tworzy tzw. czop śluzowy, który zamyka ujście szyjki i stanowi barierę przed zakażeniami wstępującymi. Czop ten wydalany jest zazwyczaj dopiero w okresie okołoporodowym – może wtedy występować plamienie z dróg rodnych.  

Dowiedz się, jakie są pierwsze objawy ciąży i jakie są oznaki zbliżającego się porodu.

Niewydolność szyjki macicy w ciąży - diagnostyka

Niewydolność szyjki, w terminologii medycznej zwana niewydolnością cieśniowo-szyjkową, to skracanie i rozwieranie się szyjki, którym nie towarzyszy ból, skurcze macicy, krwawienie ani pęknięcie pęcherza płodowego. 

Zazwyczaj niewydolność szyjki macicy pojawia się w II trymestrze lub na początku III trymestru. Jest ona diagnozowana podczas rutynowego badania ginekologicznego, w którym położnik ocenia długość, położenie i twardość szyjki oraz ewentualne rozwarcie kanału szyjki. Przy wystąpieniu jakichkolwiek wątpliwości wykonuje się przezpochwowe badanie ultrasonograficzne, podczas którego ginekolog ocenia szyjkę. Badanie polega na pomiarze długości i kształtu kanału szyjki macicy, ocenie kształtu i szerokości ujścia wewnętrznego oraz pomiarze ewentualnego wpuklenia się pęcherza płodowego.  

Za patologię uważa się długość szyjki macicy w ciązy mniejszą niż 25 mm. Ocena długości szyjki w USG jest dosyć subiektywna i często dwóch różnych ultrasonografistów może uzyskać odmienne wyniki. Obiektywną metodą jest elastografia ultrasonograficzna, podczas której mierzy się stopień ugięcia tkanek podczas oscylacyjnego uciskania szyjki.  

Należy dodać, że ocena ultrasonograficzna szyjki macicy w ciąży powinna być wykonywana podczas badania „połówkowego” między 18. a 22. tygodniem ciąży oraz w trakcie ultrasonograficznego badania III trymestru – między 28. a 32. tygodniem ciąży. 

Powiązane produkty

Przyczyny skracania szyjki macicy w ciąży 

Niewydolność cieśniowo-szyjkowa może mieć charakter wrodzony bądź nabyty. Czynniki ryzyka w przypadku charakteru nabytego to wszelkiego rodzaju zabiegi na szyjce: od rozszerzania szyjki podczas zabiegu łyżeczkowania (np. po poronieniu lub w celu diagnostyki narządu rodnego), po amputacje fragmentów szyjki i kanału (np. ze względu na stany przednowotworowe wykryte w badaniach histopatologicznych). Jako inne czynniki ryzyka wymienia się niedobór elastyny i kolagenu, ciążę mnogą i wady rozwojowe macicy. Nieleczone infekcje układu moczowego oraz infekcje pochwy również mogą być przyczyną skracania się szyjki macicy w ciąży. Jeżeli w poprzedniej ciąży doszło do niewydolności szyjki, porodu przedwczesnego, poronienia w II trymestrze, przedwczesnego odpłynięcia wód płodowych, porodu kleszczowego, rozległego pęknięcia szyjki podczas porodu, mogą pojawić się problemy z przedwczesnym skracaniem się szyjki w kolejnych ciążach. 

Zalecenia przy niewydolności szyjki macicy w ciąży

Postępowanie w przypadku skracającej się szyjki może mieć charakter zarówno profilaktyczny, jak i leczniczy. Obejmuje ono metody chirurgiczne, mechaniczne oraz i farmakologiczne.  

Niewydolność szyjki macicy w ciąży - szew ratunkowy

Do metod chirurgicznych zaliczamy założenie szwu ratunkowego na szyjkę macicy. Taką operację można wykonać poprzez dostęp pochwowy lub brzuszny (zarówno tradycyjny, jak i laparoskopowy). Przezpochwowo zakładany jest szew sposobem McDonalda lub Shirodkara. Obrazowo wszystkie te metody są do siebie podobne – polegają na założeniu szwu przechodzącego przez szyjkę macicy, który powoduje jej zamknięcie i wzmocnienie tak, aby nie skracała się i nie otwierała się bardziej.  

Zabiegi chirurgiczne wiążą się, niestety, z ryzykiem wystąpienia powikłań, takich jak: przedwczesne wypłynięcie wód płodowych, zakażenie wewnątrzmaciczne, uraz szyjki, krwawienie z dróg rodnych czy przetoki pęcherzowo-pochwowe. Operacje należy przeprowadzać na bloku operacyjnym. Założenie szwu można rozważyć do 24. tygodnia ciąży, jeśli spełnione są wymagane kryteria, które w badaniu określa lekarz ginekolog-położnik. 

Krótka szyjka macicy w ciąży - pessar

Metoda mechaniczna polega na założeniu na szyjkę macicy specjalnego krążka zwanego pessarium kołnierzowym – potocznie pessarem. Pessar zazwyczaj jest wykonany z sylikonu i dobierany rozmiarem do szyjki macicy (występuje w trzech rozmiarach). W badaniach porównujących metody chirurgiczne i mechaniczne nie stwierdzono istotnych różnic w skuteczności, choć należy pamiętać, że wybór metody należy do lekarza.

Skracająca się szyjka w ciąży - farmakologia 

Metody farmakologiczne leczenia skracającej się szyki to terapia tokolityczna, hormonalna i przeciwzapalna. Leki tokolityczne to leki znoszące bądź zmniejszające czynność skurczową macicy. Terapia hormonalna polega na podawaniu progesteronu drogą dopochwową lub doustną. Progesteron pozwala na utrzymanie szyjki na danym poziomie, ale nie powoduje jej wydłużenia. Mechanizm działania leków zawierających progesteron nie został do końca poznany.  

Ponadto zaleca się ograniczenie aktywności fizycznej, a w skrajnych przypadkach nawet leżenie aż do zakończenia ciąży. Zalecane jest podanie steroidów mających na celu przyspieszenie dojrzewania płuc płodu oraz neuroprotekcję ośrodkowego układu nerwowego dziecka. 

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Inne przyczyny zakończenia ciąży przed terminem

    Poniżej zamieszczamy listę powodów, dla których ciąża może zakończyć się przed planowanym terminem.

  • Polipy macicy – objawy i leczenie polipów szyjki macicy i polipów trzonu macicy

    Obecnie polipy macicy są dość częstą jednostką chorobową, z którą ginekolodzy muszą się mierzyć w praktyce ambulatoryjnej. Nierzadko pozostają bezobjawowe, ale jeśli wzrastają z błony śluzowej w obrębie jamy macicy, to mogą stanowić jedną z częstszych przyczyn nieprawidłowych krwawień z dróg rodnych u kobiet. Pamiętajmy, że objawowe polipy macicy stanowią ważne wskazanie do konsultacji z lekarzem ginekologiem i podjęcia decyzji o ich usunięciu.

  • Krwawienie we wczesnej ciąży – lekkie, obfite, skutki plamienia w ciąży

    Krwawienie lub plamienie w ciąży to dla każdej kobiety stres. Nie zawsze jednak zwiastują  złe wieści, ponieważ ich przyczyn jest wiele. Jakie są różnice między plamieniem a krwawieniem? Co mogą one oznaczać? Kiedy wymagają pilnej pomocy lekarza? 

  • USG ciąży – jak wygląda badanie? Ile razy należy je robić? Cena, wskazania

    Ultrasonografia (badanie ultrasonograficzne, USG) to badanie obrazowe, które jest całkowicie bezpieczne dla każdego pacjenta, a w przypadku kobiet ciężarnych również dla płodu. Pozwala monitorować prawidłowy przebieg ciąży i rozwój płodu na każdym etapie. Istnieje kilka rodzajów USG. Każde z nich wykonuje się na innym etapie ciąży. Czym różni się USG wczesnej ciąży od tego w późniejszych miesiącach, a także którą chorobę można diagnozować dzięki ultrasonografii?

  • Kiedy zrobić test ciążowy, jaki wybrać i jak go wykonać?

    Po jakim czasie od zapłodnienia test może wykryć ciążę? Najbardziej wiarygodny wynik uzyskasz, wykonując test w dniu spodziewanej miesiączki. Możesz też zrobić go wcześniej, ale pamiętaj, że im wcześniej go wykonasz, tym większe ryzyko fałszywie negatywnego wyniku. i Sprawdź, co jeszcze można zrobić, aby potwierdzić ciążę

  • Badanie KTG płodu - na czym polega i kiedy się je wykonuje?

    Badanie KTG, znane również jako kardiotokografia, to nieinwazyjne badanie, które pozwala na monitorowanie czynności serca płodu oraz skurczów mięśnia macicy. Jest to podstawowe badanie wykonywane najczęściej w okresie okołoporodowym, które dostarcza cennych informacji na temat stanu zdrowia dziecka i przebiegu porodu. Na czym polega KTG? Jak je interpretować?

  • Czy kobieta w ciąży może przyjmować symetykon? Jak działają leki na nadmierne gazy?

    Wzdęcia to powszechny i uciążliwy problem dotykający wiele kobiet w ciąży. Często zupełnie niepotrzebnie uznawany za wstydliwy i pomijany w rozmowie z lekarzem, co utrudnia znalezienie skutecznych rozwiązań i zmniejszenie dyskomfortu u przyszłej mamy. Tymczasem istnieją dobre i bezpieczne sposoby, by złagodzić nieprzyjemne dolegliwości. Co może zastosować kobieta oczekująca dziecka i dlaczego w ciąży pojawiają się wzdęcia?

  • Blizny po cesarskim cięciu. Pielęgnacja i sposoby na blizny po cesarce

    W ciągu ostatnich 10 lat odnotowano ponad dwukrotny wzrost odsetka porodów zakończonych cesarskim cięciem. W naszym kraju wynosi on aż 42,2%. Jest to jeden z najwyższych wyników w Europie. Jest to też najczęściej wykonywana operacja położnicza, a dane przedstawiają ciągłą tendencję wzrostową. Przez wzgląd na powszechność tego rodzaju porodu warto rozpowszechniać wiedzę na temat konsekwencji, jakie za sobą niesie. Jedną z nich jest oczywiście rana pooperacyjna i ryzyko powstania zrostów. Prawidłowa pielęgnacja blizny po cesarce może zmniejszyć jej widoczność w późniejszym czasie.

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij