Szyjka macicy w ciąży – przyczyny i postępowanie w przypadku skracającej się szyjki macicy
Łukasz Stelmaszczyk

Szyjka macicy w ciąży – przyczyny i postępowanie w przypadku skracającej się szyjki macicy

Podczas badania ultrasonograficznego w II trymestrze ciąży lub na początku III trymestru zdarza się wykrycie tzw. niewydolności cieśniowo-szyjkowej, czyli niewydolności szyjki macicy. Na czym polega to powikłanie, dlaczego jest groźne i jak się je leczy? 

Jak zmienia się szyjka macicy w ciąży? 

W organizmie kobiety podczas ciąży zachodzi wiele zmian. Dotyczą one głównie układu rozrodczego, ale do istotnych adaptacji dochodzi również w układzie sercowo-naczyniowym, oddechowym, pokarmowym, hemostatycznym, moczowym, endokrynnym oraz w narządzie ruchu. Do zmian w układzie rozrodczym zaliczamy oczywiście zmianę wielkości macicy, która spektakularnie zmienia swój kształt i wielkość (z macicy ważącej około 70 g przed ciążą do około 1000 g w terminie porodu). W jajnikach nie dojrzewają pęcherzyki i zahamowana jest owulacja. Znacząco zmienia się również szyjka macicy. W pierwszym trymestrze pod wpływem hormonów (głównie progesteronu) staje się ona elastyczna i rozpulchniona. We wziernikach lekarz obserwuje zasinienie szyjki. Obecne w szyjce gruczoły znacznie się powiększają i mogą zajmować znaczą powierzchnię części pochwowej szyjki macicy. Zmianie ulega też charakter śluzu szyjkowego – staje się bardziej gęsty i tworzy tzw. czop śluzowy, który zamyka ujście szyjki i stanowi barierę przed zakażeniami wstępującymi. Czop ten wydalany jest zazwyczaj dopiero w okresie okołoporodowym – może wtedy występować plamienie z dróg rodnych.  

Szyjka macicy w ciąży – niewydolność szyjki 

Niewydolność szyjki, w terminologii medycznej zwana niewydolnością cieśniowo-szyjkową, to skracanie i rozwieranie się szyjki, którym nie towarzyszy ból, skurcze macicy, krwawienie ani pęknięcie pęcherza płodowego. 

Zazwyczaj niewydolność szyjki macicy pojawia się w II trymestrze lub na początku III trymestru. Jest ona diagnozowana podczas rutynowego badania ginekologicznego, w którym położnik ocenia długość, położenie i twardość szyjki oraz ewentualne rozwarcie kanału szyjki. Przy wystąpieniu jakichkolwiek wątpliwości wykonuje się przezpochwowe badanie ultrasonograficzne, podczas którego ginekolog ocenia szyjkę. Badanie polega na pomiarze długości i kształtu kanału szyjki macicy, ocenie kształtu i szerokości ujścia wewnętrznego oraz pomiarze ewentualnego wpuklenia się pęcherza płodowego.  

Za patologię uważa się długość szyjki mniejszą niż 25 mm. Ocena długości szyjki w USG jest dosyć subiektywna i często dwóch różnych ultrasonografistów może uzyskać odmienne wyniki. Obiektywną metodą jest elastografia ultrasonograficzna, podczas której mierzy się stopień ugięcia tkanek podczas oscylacyjnego uciskania szyjki.  

Należy dodać, że ocena ultrasonograficzna szyjki macicy powinna być wykonywana podczas badania „połówkowego” między 18. a 22. tygodniem ciąży oraz w trakcie ultrasonograficznego badania III trymestru – między 28. a 32. tygodniem ciąży. 

Przyczyny skracania szyjki macicy w ciąży 

Niewydolność cieśniowo-szyjkowa może mieć charakter wrodzony bądź nabyty. Czynniki ryzyka w przypadku charakteru nabytego to wszelkiego rodzaju zabiegi na szyjce: od rozszerzania szyjki podczas zabiegu łyżeczkowania (np. po poronieniu lub w celu diagnostyki narządu rodnego), po amputacje fragmentów szyjki i kanału (np. ze względu na stany przednowotworowe wykryte w badaniach histopatologicznych). Jako inne czynniki ryzyka wymienia się niedobór elastyny i kolagenu, ciążę mnogą i wady rozwojowe macicy. Nieleczone infekcje układu moczowego oraz infekcje pochwy również mogą być przyczyną skracania się szyjki macicy. Jeżeli w poprzedniej ciąży doszło do niewydolności szyjki, porodu przedwczesnego, poronienia w II trymestrze, przedwczesnego odpłynięcia wód płodowych, porodu kleszczowego, rozległego pęknięcia szyjki podczas porodu, mogą pojawić się problemy z przedwczesnym skracaniem się szyjki w kolejnych ciążach. 

Zalecenia przy niewydolności szyjki macicy 

Postępowanie w przypadku skracającej się szyjki może mieć charakter zarówno profilaktyczny, jak i leczniczy. Obejmuje ono metody chirurgiczne, mechaniczne oraz i farmakologiczne.  

Do metod chirurgicznych zaliczamy założenie szwu ratunkowego na szyjkę macicy. Taką operację można wykonać poprzez dostęp pochwowy lub brzuszny (zarówno tradycyjny, jak i laparoskopowy). Przezpochwowo zakładany jest szew sposobem McDonalda lub Shirodkara. Obrazowo wszystkie te metody są do siebie podobne – polegają na założeniu szwu przechodzącego przez szyjkę macicy, który powoduje jej zamknięcie i wzmocnienie tak, aby nie skracała się i nie otwierała się bardziej.  

Zabiegi chirurgiczne wiążą się, niestety, z ryzykiem wystąpienia powikłań, takich jak: przedwczesne wypłynięcie wód płodowych, zakażenie wewnątrzmaciczne, uraz szyjki, krwawienie z dróg rodnych czy przetoki pęcherzowo-pochwowe. Operacje należy przeprowadzać na bloku operacyjnym. Założenie szwu można rozważyć do 24. tygodnia ciąży, jeśli spełnione są wymagane kryteria, które w badaniu określa lekarz ginekolog-położnik. 

Metoda mechaniczna polega na założeniu na szyjkę macicy specjalnego krążka zwanego pessarium kołnierzowym – potocznie pessarem. Pessar zazwyczaj jest wykonany z sylikonu i dobierany rozmiarem do szyjki macicy (występuje w trzech rozmiarach). W badaniach porównujących metody chirurgiczne i mechaniczne nie stwierdzono istotnych różnic w skuteczności, choć należy pamiętać, że wybór metody należy do lekarza. 

Metody farmakologiczne leczenia skracającej się szyki to terapia tokolityczna, hormonalna i przeciwzapalna. Leki tokolityczne to leki znoszące bądź zmniejszające czynność skurczową macicy. Terapia hormonalna polega na podawaniu progesteronu drogą dopochwową lub doustną. Progesteron pozwala na utrzymanie szyjki na danym poziomie, ale nie powoduje jej wydłużenia. Mechanizm działania leków zawierających progesteron nie został do końca poznany.  

Ponadto zaleca się ograniczenie aktywności fizycznej, a w skrajnych przypadkach nawet leżenie aż do zakończenia ciąży. Zalecane jest podanie steroidów mających na celu przyspieszenie dojrzewania płuc płodu oraz neuroprotekcję ośrodkowego układu nerwowego dziecka. 

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Kalendarz badań w ciąży – tydzień po tygodniu

    Dzięki przestrzeganiu harmonogramu wpisanego w ciążowy kalendarz badań, który składa się zarówno z testów obowiązkowych, jak i zalecanych, ginekolog prowadzący ma dostęp do kompleksowej historii ciąży, sprawując stałą kontrolę nad mamą i jej dzieckiem. Kalendarz badań w ciąży został przygotowany na podstawie rozporządzenia Ministra Zdrowia i według rekomendacji Polskiego Towarzystwa Ginekologów i Położników. Składa się z wielu etapów, które są ograniczane przez ramy czasowe kolejnych tygodni ciąży, a także z wielu badań – fizykalnych, obrazowych i laboratoryjnych. Które badania należy wykonać, będąc w ciąży i dlaczego skrupulatność w ich wykonywaniu jest tak bardzo istotna? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule. 

  • Jakie badania wykonuje się tuż przed porodem?

    Ostatnie tygodnie ciąży to czas narastającego oczekiwania. Zanim dziecko zjawi się na świecie, warto się upewnić, że wszystko jest gotowe. Nie chodzi tylko o niezbędną wyprawkę, ale przede wszystkim o dopełnienie medycznych zaleceń lekarza prowadzącego. Jakie badania obrazowe i biochemiczne należy wykonać tuż przed porodem? Odpowiedzi na te pytania udzielono w niniejszym artykule.

  • Jakie badania wykonuje się tuż przed porodem?

    Ostatnie tygodnie ciąży to czas narastającego oczekiwania. Zanim dziecko zjawi się na świecie, warto się upewnić, że wszystko jest gotowe. Nie chodzi tylko o niezbędną wyprawkę, ale przede wszystkim o dopełnienie medycznych zaleceń lekarza prowadzącego. Jakie badania obrazowe i biochemiczne należy wykonać tuż przed porodem? Odpowiedzi na te pytania udzielono w niniejszym artykule.

  • Zgaga w ciąży – dlaczego się pojawia i co jeść, aby złagodzić nieprzyjemne dolegliwości z nią związane?

    Zgaga stanowi częstą dolegliwość u kobiet w ciąży. Ponieważ przyszła mama zwykle dysponuje ograniczoną możliwością farmakologicznego radzenia sobie z trudnościami odmiennego stanu, warto znać domowe sposoby, które poprawią samopoczucie w zakresie wybranych. Zgaga w ciąży – co jeść, a czego unikać? Jak powinna wyglądać dieta, która złagodzi pieczenie oraz kwaśne odbijanie. 

  • Czy dzieci urodzone przez cesarskie cięcie mają inną mikroflorę jelitową od tych, urodzonych siłami natury? Czy są bardziej podatne na alergie?

    Badania dowodzą, że we wczesnym okresie życia niemowlęta urodzone przez cesarskie cięcie mają inny zestaw bakterii jelitowych niż dzieci urodzone silami natury. Zamiast pobierać drobnoustroje od swoich matek, nabywają bakterie ze środowiska szpitalnego. Czy dlatego są bardziej podatne na występowanie astmy, alergii oraz innych chorób immunologicznych?

  • Badanie wolnego płodowego DNA (cffDNA) – na czym polega i jakie wady genetyczne wykrywa badanie NIPT? Kiedy należy je wykonać?

    Badanie wolnego płodowego DNA (cffDNA) to analiza materiału genetycznego dziecka, który przedostaje się przez łożysko i krąży we krwi matki. Testy NIPT to nieinwazyjne, bezpieczne badania prenatalne, które pozwalają na oszacowanie z dużym prawdopodobieństwem (choć nie 100%) ryzyka wystąpienia wad genetycznych u płodu oraz określenie płci dziecka. Badanie cffDNA można wykonać już w pierwszym trymestrze – po 10. tygodniu ciąży.

  • Cholina (witamina B4) – dlaczego jest tak istotna dla kobiet w ciąży? Występowanie, właściwości, dawkowanie

    Cholina, to bardzo istotny związek dla rozwoju płodu (głównie w kontekście układu nerwowego), a ponadto biorący udział w szeregu procesów metabolicznych cholesterolu i związków tłuszczowych. W organizmie „witamina B4" występuje głównie w fosfolipidach, takich jak lecytyna i sfingomielina. Oprócz tego cholina przyczynia się do utrzymania właściwej struktury komórek, wpływa na pracę mięśni, układ oddechowy i mózg. Wyniki badań naukowych potwierdziły również, że przyczynia się ona do poprawy pamięci długotrwałej. Czy cholina chroni przyszłą mamę przed wystąpieniem stanu przedrzucawkowego, co ma ze sobą wspólnego cholina i inozytol oraz jak dawkować „witaminę B4"?? Odpowiedzi na te i inne pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Cholina (witamina B4) – dlaczego jest tak istotna dla kobiet w ciąży? Występowanie, właściwości, dawkowanie

    Cholina, to bardzo istotny związek dla rozwoju płodu (głównie w kontekście układu nerwowego), a ponadto biorący udział w szeregu procesów metabolicznych cholesterolu i związków tłuszczowych. W organizmie „witamina B4" występuje głównie w fosfolipidach, takich jak lecytyna i sfingomielina. Oprócz tego cholina przyczynia się do utrzymania właściwej struktury komórek, wpływa na pracę mięśni, układ oddechowy i mózg. Wyniki badań naukowych potwierdziły również, że przyczynia się ona do poprawy pamięci długotrwałej. Czy cholina chroni przyszłą mamę przed wystąpieniem stanu przedrzucawkowego, co ma ze sobą wspólnego cholina i inozytol oraz jak dawkować „witaminę B4"?? Odpowiedzi na te i inne pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Dlaczego w ciąży trzeba znać swoją grupę krwi?

    Zazwyczaj już podczas pierwszej wizyty w gabinecie ginekologicznym lekarz prowadzący zleca ciężarnej pacjentce szereg badań laboratoryjnych, do którego należy m.in. oznaczenie jej grupy krwi. Oznaczenie tego parametru ma na celu ocenę ryzyka wystąpienia konfliktu serologicznego między przyszłą mamą a jej dzieckiem. Ponadto w sytuacji ewentualnego krwotoku matki, do którego może dość podczas porodu, informacja dotycząca grupy krwi pomaga w odpowiednim czasie i bez zbędnego czekania przetoczyć jej krew. Czym jest konflikt serologiczny, czy może do niego dość już w trakcie pierwszej ciąży, czy badanie grupy krwi w ciąży jest bezpłatne? Odpowiedzi na te i inne pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Dlaczego w ciąży trzeba znać swoją grupę krwi?

    Zazwyczaj już podczas pierwszej wizyty w gabinecie ginekologicznym lekarz prowadzący zleca ciężarnej pacjentce szereg badań laboratoryjnych, do którego należy m.in. oznaczenie jej grupy krwi. Oznaczenie tego parametru ma na celu ocenę ryzyka wystąpienia konfliktu serologicznego między przyszłą mamą a jej dzieckiem. Ponadto w sytuacji ewentualnego krwotoku matki, do którego może dość podczas porodu, informacja dotycząca grupy krwi pomaga w odpowiednim czasie i bez zbędnego czekania przetoczyć jej krew. Czym jest konflikt serologiczny, czy może do niego dość już w trakcie pierwszej ciąży, czy badanie grupy krwi w ciąży jest bezpłatne? Odpowiedzi na te i inne pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Dlaczego w ciąży trzeba znać swoją grupę krwi?

    Zazwyczaj już podczas pierwszej wizyty w gabinecie ginekologicznym lekarz prowadzący zleca ciężarnej pacjentce szereg badań laboratoryjnych, do którego należy m.in. oznaczenie jej grupy krwi. Oznaczenie tego parametru ma na celu ocenę ryzyka wystąpienia konfliktu serologicznego między przyszłą mamą a jej dzieckiem. Ponadto w sytuacji ewentualnego krwotoku matki, do którego może dość podczas porodu, informacja dotycząca grupy krwi pomaga w odpowiednim czasie i bez zbędnego czekania przetoczyć jej krew. Czym jest konflikt serologiczny, czy może do niego dość już w trakcie pierwszej ciąży, czy badanie grupy krwi w ciąży jest bezpłatne? Odpowiedzi na te i inne pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Testy owulacyjne (paskowe, strumieniowe, płytkowe) – który wybrać, jak i kiedy je wykonać? Czy są wiarygodne podczas planowania ciąży?

    Analiza cyklu miesiączkowego jest istotna nie tylko z punktu widzenia kontroli stanu zdrowia, sprawdzenia działania terapii, ale także (często przede wszystkim) podczas planowania powiększenia rodziny. Od pewnego czasu ogromnym powodzeniem cieszą się testy płodności, nazywane inaczej testami owulacyjnymi, które można bez recepty kupić w aptece. Wyróżnia się testy polegające na analizie próbki moczu – paskowe, strumieniowe i płytkowe oraz tzw. testy owulacyjne ze śliny. Co może zaburzać wynik testu płodności, jaka jest cena testu owulacyjnegoi i jak analizować wynik badania owulacji w domu? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij