Z ogrodów natury - żurawina
Przemysław Rokicki

Z ogrodów natury - żurawina

Żurawiny od niepamiętnych czasów używane są w medycynie ludowej zarówno Polski jak i kontynentu amerykańskiego. Żurawina stanowiła ważny dodatek w codziennej diecie mieszkańców, przyczyniając się do poprawy ich stanu zdrowia. Niegdyś rosła powszechnie na torfowiskach i w bagiennych lasach Europy północnej i wschodniej, a także na Syberii, w Kanadzie i na północy Stanów Zjednoczonych. Niestety na skutek osuszania bagien i torfowisk obecnie w Europie występuje coraz rzadziej.

Żurawina (Oxycoccus) jest wieloletnią krzewinką niskopienną z rodziny wrzosowatych. Rośnie na kwaśnych glebach piaszczystych w klimacie umiarkowanym. W Polsce spotykana jest dziko rosnąca żurawina błotna (Vaccinium oxycoccus) głównie w Puszczy Knyszyńskiej, Białowieskiej, lasach biłgorajskich i na Pomorzu Zachodnim. Gatunkiem uprawnym, występującym rdzennie na północy kontynentu amerykańskiego jest żurawina wielkoowocowa (Vaccinium macrocarpon). Oba te gatunki mają czerwone owoce o charakterystycznym kwaśnym smaku.

W Polsce dostępna jest głównie żurawina błotna. W sezonie jesiennym można łatwo kupić na targowiskach świeże owoce z bieżących zbiorów. Są one bardzo cierpkie i do spożycia nadają się w postaci przetworzonej. Najzdrowszy jest świeżo wyciśnięty sok. Owoce żurawiny można również zamrozić i przechowywać przez kilka miesięcy. Sok z zamrożonych owoców niewiele traci ze swych odżywczych i leczniczych właściwości.

W aptekach i sklepach zielarskich dostępne są preparaty z żurawin w postaci - soku i kapsułek a także przepysznych herbatek

Cenne składniki żurawiny

Surowcem zielarskim są owoce Fructus Oxycocci oraz liście Folium Oxycocci. Żurawina błotna ma mniejszą zawartość substancji czynnych aniżeli żurawina wielkoowocowa. Szklanka soczystych jagód żurawiny błotnej dostarcza 3,2 g błonnika, 30 mg witaminy C, witaminę B1 i B2, witaminę P, pektyny, flawonoidy, antocyjany, flawonole, arbutynę, sole mineralne: wapń, fosfor, miedź i jod, garbniki, taniny oraz kwas cytrynowy, chininowy, hipurynowy i jabłkowy. To one nadają owocom charakterystyczny cierpko-słodki smak. Żurawina zawiera też sporo kwasu benzoesowego – naturalnego konserwantu. Dzięki niemu zachowuje świeżość na długo po zerwaniu owoców.

Olej z pestek żurawiny zawiera bardzo duże ilości nienasyconych kwasy tłuszczowych Omega 3 i Omega 6, kwas linolenowy, kwas palmitylooleinowy, prowitaminy, witaminy z grupy E.

Żurawina w medycynie

Połowa dwudziestego wieku przyniosła zainteresowanie środowiska medycznego działaniem żurawin w zapaleniach dróg moczowych i profilaktyce chorób wieńcowych. Naukowcy potwierdzają, że żurawina należy do czołówki roślin o właściwościach prozdrowotnych. Od dawna stosowano żurawinę w medycynie naturalnej do leczenia chorób nerek i pęcherza moczowego.

Przeprowadzone badania statystyczne dowodzą, że niemal, co trzecia kobieta zapada w swoim życiu na zapalenie dróg moczowych, a wiele z nich cierpi z powodu tej choroby przynajmniej raz w roku. Do zakażenia dochodzi bardzo łatwo, ze względu na to, że kobiety mają krótsze przewody moczowe niż mężczyźni. Ułatwia to bakteriom penetrację moczowodów i osadzanie się w pęcherzu moczowym, gdzie powodują stany zapalne. Mężczyźni zapadają na tę chorobę ośmiokrotnie rzadziej niż kobiety. Skutkiem ubocznym stosowanej wówczas powszechnie przeciwbakteryjnej terapii jest zniszczenie naturalnej flory jelit.

Badania dowiodły, że sok z żurawin może stanowić w tym schorzeniu skuteczną alternatywę dla leków przeciwbakteryjnych Związki roślinne zawarte w żurawinie zmniejszają przyczepność bakterii E. Coli do nabłonka dróg moczowych i ograniczają namnażanie się tych bakterii, nie czyniąc przy tym spustoszenia wśród zamieszkujących jelita pożytecznych drobnoustrojów. Skraca to okres choroby i zapobiega kolejnym infekcjom. Żurawina znajduje, więc coraz szersze zastosowanie w leczeniu zapaleń pęcherza i łagodnych zakażeń układu moczowego.

W wielu szpitalach w Stanach Zjednoczonych i Kanadzie, sok z żurawin stosowany jest profilaktycznie przeciwko zapaleniom dróg moczowych. Pozwala to zmniejszyć zużycie antybiotyków i obniżyć  koszty leczenia. Jest to szczególnie ważne u pacjentów po urazach kręgosłupa, gdyż mają oni problemy z przetrzymywaniem moczu w pęcherzu co prowadzi do podatności na zapalenia dróg moczowych. Także u pacjentów cewnikowanych często dochodzi do zakażeń dróg moczowych. W takich warunkach sok z żurawin jest doskonałym środkiem profilaktycznym, gdyż jak wykazały badania zmniejsza on przyczepność bakterii także do szkła i tworzyw sztucznych.

Żurawina  w profilaktyce

Wstępne badania potwierdziły, że spożycie soku z żurawin daje doskonałe efekty w zapobieganiu chorobom serca. Flawonoidy występujące w żurawinie swą budową podobne są do tych występujących w czerwonym winie. Naukowcy uważają, że związki te są odpowiedzialne za zmniejszenie zapadalności na choroby wieńcowe poprzez powstrzymywanie tworzenia zakrzepów krwi oraz korzystny wpływ na rozszerzanie naczyń krwionośnych. Związki te mają także własności antyoksydacyjne, dzięki czemu zapobiegają utlenianiu cholesterolu, co znacząco zmniejsza ryzyko arteriosklerozy i zapychaniu naczyń krwionośnych. Przeciwutleniacze zawarte w żurawinie chronią też organizm przed uszkodzeniami wywołanymi działaniem wolnych rodników, zapobiegając niektórym nowotworom, np. okrężnicy lub płuc.

Przeprowadzono badania, mające na celu wykazać wpływ soku z żurawin na adhezję bakterii Helicobacter pylori (patogen odpowiedzialny za powstawanie choroby wrzodowej żołądka) do unieruchomionego ludzkiego śluzu żołądkowego oraz do erytrocytów. Użyto trzech łańcuchów Helicobacter pylori badając ich możliwości adhezji. Badania te wykazały, że związki zawarte w żurawinie mają właściwości powstrzymywania osadzania się bakterii Helicobacter pylori na śluzie żołądka.

Substancje zawarte w cierpkiej żurawinie działają na zęby jak teflon. Tworzą one powłokę utrudniającą przyleganie bakterii do szkliwa i infekowanie dziąseł.

Właściwości żurawiny mają zbawienne działanie dla naszych komórek mózgowych, wpływa na spowolnienie procesu starzenia i obumierania szarych komórek, a tym samym wydatnie obniża ryzyko zapadania na choroby Alzheimera i Parkinsona.

Obecność witaminy P przyniesie z kolei ulgę kobietom w okresie menopauzy, cierpiącym na dokuczliwe uderzenia gorąca czy zaczerwienienia skórne.

Przeciwwskazania

Mimo swoich dobroczynnych właściwości, żurawina nie jest niestety dla każdego. Po pierwsze zawiera ona szczawiany. Jeśli szczawiany występują w zbyt dużej koncentracji wykazują tendencje do krystalizacji. Dlatego też osoby z istniejącymi już i nieleczonymi kamieniami nerkowymi powinny unikać produktów zawierających tę substancję. Poza tym szczawiany utrudniają wchłanianie jelitowe wapnia. Z tego względu spożywanie żurawiny nie jest wskazane dla osób z osteoporozą. Po drugie żurawiny powinny unikać osoby przyjmujące leki zawierające warfarynę. Jest to lek o działaniu przeciwzakrzepowym Substancje zawarte w żurawinie utrudniają usuwanie warfaryny z organizmu, co wzmaga jej działanie i może przyczyniać się do wystąpienia krwotoków.

Żurawina w kosmetyce

Regularne przemywanie naparem z liści żurawiny zapobiega powstawaniu plam na skórze – arbutyna hamuje wytwarzanie barwnika melaniny, jest ona także składnikiem preparatów kosmetycznych używanych do rozjaśniania przebarwień.

Natomiast wyciągi z owoców stosowano w kosmetyce w latach 30-tych XX w. Sok z żurawiny wykazuje wielokierunkowe działanie kosmetyczne na skórę: doskonale nawilża, reguluje pH skóry, działa liftingująco, spowalnia proces starzenia się skóry, remineralizuje skórę, działa antybakteryjnie, działa przeciwgrzybiczno, dostarcza naturalnych witamin oraz wzmacnia odporność immunologiczną skóry.

Kosmetyki i zabieg i z użyciem związków aktywnych żurawiny poleca się  każdej zestresowanej osobie. Rewelacyjne działa na skórę przesuszoną, zniszczoną nadmiernym opalaniem. Dla osób palących papierosy jest to dobry sposób na poprawę kolorytu skóry.  

Koktajl żurawinowy

  • Pół szklanki żurawiny 
  • Szklanka jogurtu 
  • Łyżka zmielonego siemienia lnianego 
  • Łyżeczka miodu 
  • 1/4 łyżeczki cynamonu 
  • Mięta lub melisa

Żurawinę wyjmij z lodówki, umyj, odsącz, wrzuć do garnka, zalej szklanką ciepłej wody. Tak przygotowaną żurawinę doprowadź do wrzenia. Przetrzyj, dodaj cukier trzcinowy lub miód. Zmiksuj żurawinę i jogurt naturalny. Dodaj siemię lniane i cynamon. Przelej do szklanki, włóż do lodówki na kilkanaście minut. Przed podaniem koktajlu żurawinowego udekoruj świeżą miętą lub melisą. Zamiast jogurtu możesz użyć kefiru lub maślanki.

Publikacja przygotowana na podstawie:

   1. Dariusz Rodowski D., Żurawina – nowe spojrzenie na właściwości lecznicze, Postępy Fitoterapii 2-3/2001, s. 28-31
   2. Leciejewska A., Żurawina - moc natury, Vita
   3. Papiernik J., Żurawina – przeciw starzeniu się i na menopauzalne dolegliwości, Senior, 2007
   4. Kozłowski J. A., Zioła z apteki natury, Publicat, 183

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Awokado i brzoskwinia – zdrowo, smacznie, pięknie

    Kosmetyki naturalne wzbogacają skórę w zasadnicze witaminy, naturalne oleje i ekstrakty owocowe. Silne przeciwutleniacze i substancje chroniące przed promieniowaniem ultrafioletowym pomagają chronić skórę przed niekorzystnymi warunkami środowiska. Skóra może być pielęgnowana i chroniona środkami naturalnymi, które wnikając głęboko pomagają zachować jej naturalne piękno.

  • Środki roślinne stosowane w przeziębieniu

    Jesienią i zimą jesteśmy szczególnie narażeni na różnego rodzaju infekcje, czemu sprzyjają zmieniające się – nieraz dość gwałtownie – warunki pogodowe. Jeśli przemarzniemy, a na dodatek spędzamy większość czasu w ogrzewanych i klimatyzowanych pomieszczeniach, to o przeziębienie nie trudno.

  • Depresja – objawy, leczenie i przyczyny

    Depresja jest stanem chorobowym, który objawia się długotrwałym złym samopoczuciem, zniechęceniem, brakiem energii życiowej, przygnębieniem, smutkiem, apatią, a w ciężkich stanach pojawieniem się nawet myśli samobójczych. Definiowana jest jako zaburzenie psychiczne z grupy chorób afektywnych. Depresja wg WHO (Światowej Organizacji Zdrowia) jest czwartym najpoważniejszym problemem zdrowotnym na świecie. Szacuje się, że około 10% populacji cierpi na depresję. 25% epizodów tej choroby trwa krócej niż jeden miesiąc. 50% ustępuje przed upływem trzech miesięcy. Depresja ma skłonność do nawrotów. Na depresję częściej chorują kobiety niż mężczyźni.

  • Pyłek pszczeli - dla zdrowia i urody

    Pyłek pszczeli nazywany często pyłkiem kwiatowym kryje w sobie prawdziwe bogactwo dobroczynnych właściwości. Ze względu na zawartość substancji odżywczych znalazł zastosowanie jako substancja lecznicza. W ostatnim czasie pyłek pszczeli stał się przedmiotem zainteresowania nie tylko medycyny naturalnej, lecz także... kosmetologii.

  • Jedzmy jabłka "na złość" i na zdrowie...

    Nałożenie royjskiego embarga na polską żywność (w tym jabłka) wywołało społeczną akcję na niespotykaną do tej pory skalę. Polacy prześcigają się w jedzeniu jabłek. Tymczasem nie zapominajmy, że jedząc jabłka wspieramy polskie rolnictwo ale przede wszystkim dostarczamy sobie niewarygodną ilość zdrowych substancji. Jedzmy zatem jabłka zarówno na złość, jak i na zdrowie!

  • Oparzenia słoneczne – pierwsza pomoc

    Oparzenie słoneczne to nasilony rumień skóry, połączony z uczuciem pieczenia, a nierzadko i pęcherzami, pojawiający się po ekspozycji na promieniowanie słoneczne. Skóra, zamiast zostać opalona, staje się czerwona i wrażliwa na dotyk. Sezon urlopowy w pełni, ale beztroskie plażowanie może skończyć się dla skóry boleśnie już po pierwszym dniu urlopu. Jak zapobiegać oparzeniom słonecznym oraz jak radzić sobie, gdy wystąpią?

  • Sposoby na rozstępy

    Rozstępy stanowią dla naszego ciała niezbyt ładny i atrakcyjny dodatek. Zabarwione na różowo, czerwono lub liliowo pasemka pojawiające się na skórze ud, brzucha, pośladków i piersi, powstające w wyniku nadmiernego rozciągania się skóry. Dla wielu mam to jedna z najbardziej niechcianych pamiątek po ciąży. A pojawiają się one aż u 60 proc. (niektóre źródła podają, że nawet u 90 proc.) kobiet. Po pewnym czasie rozstępy mogą wyblaknąć lub zmienić kolor na perłowy.

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij