Zespół słabości – stąpanie po kruchym lodzie
Magdalena Milewska

Zespół słabości – stąpanie po kruchym lodzie

Zespół słabości, czasami nazywany zespołem kruchości, dotyczy osób starszych. Osoby prezentujące cechy zespołu słabości wykazują wyższe ryzyko upadków, złamań, ograniczenia samodzielności (problem z czynnościami życia codziennego), zaburzeń poznawczych, ale przede wszystkim wyższe ryzyko zgonu w przypadku hospitalizacji czy interwencji chirurgicznej. Bez wątpienia warto poznać potencjalne przyczyny tego zaburzenia i jak najwcześniej podjąć działania profilaktyczne.

Zespół słabości najczęściej jest diagnozowany w chorobach przewlekłych, takich jak choroby układu sercowo-naczyniowego, cukrzyca, choroby neurodegeneracyjne.

Schorzenie to definiuje się jako występowanie przynajmniej 3 z podanych poniżej kryteriów:

  • niezamierzona utrata masy ciała,
  • niska siła mięśni,
  • przewlekłe zmęczenie,
  • wolniejsze tempo chodu,
  • obniżona wydolność fizyczna.

Właściwie wszystkie wyżej wymienione kryteria w mniejszym lub większym stopniu zależą od sposobu żywienia seniora.

Sarkopenia, czyli utrata masy mięśniowej w przebiegu zespołu słabości

Już sam proces starzenia się wiąże się ze zmianami w składzie ciała – dochodzi przede wszystkim do utraty masy i siły mięśniowej, co prowadzi do rozwoju sarkopenii pierwotnej. Obecność sarkopenii warunkuje utratę samodzielności w poruszaniu się, pośrednio również obniżenie wydolności fizycznej. Dodatkowo obecność choroby może potęgować zjawisko utraty masy mięśniowej, prowadząc do tzw. sarkopenii wtórnej.

Czy możemy zapobiec sarkopenii?

Nie jesteśmy w stanie całkowicie zatrzymać procesu utraty masy i siły mięśniowej, jednak poprzez odpowiednie żywienie i ćwiczenia fizyczne możemy znacznie spowolnić rozwój sarkopenii. Ostatnie badania wyraźnie wskazują na rolę odpowiedniej podaży pełnowartościowego białka (1,2-1,5 g/kg należnej masy ciała na dobę), pochodzącego z niskotłuszczowych produktów mlecznych, chudych mięs, ryb czy jaj. Jednak efekt nie będzie osiągnięty bez wprowadzenia przynajmniej 30 minut ćwiczeń siłowych w tygodniu – polecane są np. ćwiczenia z lekkimi obciążeniami czy rozciąganie taśmy.

Właściwą podaż białka, dobraną do wydolności nerek, wątroby i stanu odżywienia chorego, należy skonsultować z dietetykiem. Natomiast wybór ćwiczeń zawsze powinno się omówić z fizjoterapeutą lub rehabilitantem ruchowym.

Niewystarczająca podaż białka z dietą zmniejsza syntezę białka w organizmie, zwiększając rozpad białek mięśniowych, prowadząc do utraty masy mięśni. Badania dowodzą lepszego wykorzystania białka przy możliwie równym podziale całodziennej podaży białka w każdym posiłku, np. po 20-30 g w posiłku. Takie postępowanie pozwala także zapobiegać niedożywieniu.

Warto podkreślić, że zarówno niezamierzona utrata masy ciała, jak i zamierzona redukcja w otyłości u osób starszych wiążą się zawsze z ryzykiem niedożywienia i sarkopenii. Stąd bardzo dyskusyjne jest odchudzanie seniorów i zawsze wymaga indywidualnego podejścia. Istotne jest monitorowanie masy ciała osoby starszej raz w tygodniu. Utrata 5% wyjściowej masy ciała w ciągu 3 miesięcy i 10% w nieokreślonym czasie świadczy przynajmniej o ryzyku niedożywienia, a nawet o niedożywieniu (w zależności od wskaźnika BMI i badań biochemicznych).

Badania przekrojowe wskazują, że podaż energii u osób starszych poniżej 21 kcal na kilogram należnej masy ciała stanowi czynnik ryzyka rozwoju zespołu słabości. W praktyce jednak trudno ocenić wartość należnej masy ciała i zawsze warto skonsultować tę informację z dietetykiem. Poza tym końcowa podaż energii zależy od stanu odżywienia seniora, aktywności fizycznej i chorób współistniejących. Dla przykładu: podaż energii dla względnie zdrowej osoby starszej w wieku 70 lat (masa ciała: 67 kg, wysokość ciała: 167 cm, BMI: 24 kg/m2) powinna wynosić minimalnie ok. 1600 kcal. Należy jednak podkreślić, że wartość ta musi być ustalona indywidualnie dla każdej osoby.

Kolejnymi składnikami powiązanymi z występowaniem zespołu słabości są witaminy D, A i E oraz polifenole (związki bioaktywne występujące w warzywach i owocach). Jak dowodzą wyniki badań, osoby ze stężeniem witaminy D w osoczu poniżej 15 ng/ml mają prawie 4-krotnie większe ryzyko rozwoju tego zaburzenia niż osoby z wartościami w zakresie normy. Silniejszy związek niedoboru witaminy D z zespołem słabości zaobserwowano u mężczyzn. Także osoby z niską podażą podstawowych antyoksydantów, takich jak witamina A i E oraz polifenoli, występujących głównie w fioletowych, czerwonych i zielonych warzywach i owocach, charakteryzowały się wyższym ryzykiem utraty siły mięśniowej. Antyoksydanty są niezbędne w walce ze skutkami stresu oksydacyjnego, działającego uszkadzająco na włókna mięśniowe.

Dieta śródziemnomorska jest rekomendowana nie tylko w profilaktyce chorób układu sercowo-naczyniowego, ale także w prewencji zespołu słabości. Oczywiście dieta śródziemnomorska, oprócz urozmaicenia produktów (warzywa, owoce, orzechy, nasiona, zioła przyprawowe, chude produkty mleczne, ryby, chude mięso, oleje roślinne), powinna być odpowiednio zbilansowana i dopasowana do możliwości żucia, gryzienia, połykania, a także stanu odżywienia seniora.

Co, jeśli choroba lub inne czynniki utrudniają realizację podaży składników?

Zdarza się, że – ze względu na utratę apetytu, choroby przewlekłe, zaburzenia poznawcze czy depresję – mamy problem z realizacją zaleceń dietetycznych. Senior np. odmawia spożywania posiłku lub konsumuje tylko część posiłków, a z powodu choroby ma zwiększone zapotrzebowanie na energię i białko.

Możemy wówczas sięgnąć po gotowe – w pełni zbilansowane – diety medyczne jako uzupełnienie codziennego żywienia, np. 1-2 preparaty na dzień, pomiędzy posiłkami (nie zamiast posiłków). Ze względu na dużą ofertę produktów na rynku, warto skonsultować wybór z dietetykiem lub lekarzem.

Sposób żywienia, a zwłaszcza podaż białka, energii i witaminy D, ma kluczowe znaczenie w profilaktyce niedożywienia i sarkopenii. Z drugiej strony, zdiagnozowany już zespół słabości, często występujący u przewlekle chorych osób, wpływa na pogłębienie się wyżej opisanych problemów. Stąd tak istotne jest jak najwcześniejsze identyfikowanie symptomów i obserwacja seniora pod względem zmian. Niestety dużo trudniej jest obserwować osoby starsze mieszkające samotnie we własnym środowisku domowym czy w instytucjach opiekuńczo-leczniczych – zwłaszcza, że brakuje obowiązkowych badań przesiewowych w kierunku występowania zespołu słabości.

Artykuł sponsorowany

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Chudszy senior – grubszy problem

    Pomimo rosnącej świadomości znaczenia prawidłowego stanu odżywienia osoby starszej w utrzymaniu kondycji psycho-fizycznej, nadal niedożywienie jest rozpoznawane zbyt późno. Statystyki wyraźnie wskazują, iż jeden na dziesięciu seniorów ma ryzyko niedożywienia lub już niedożywienie.

  • Poznaj strategie walki ze skutkami choroby Alzheimera

    Uważa się, że choroba Alzheimera jest wiodącą przyczyną demencji w grupie osób starszych. Niestety nadal zagadką pozostają czynniki ryzyka, brakuje także skutecznego leczenia. Obecnie model diety śródziemnomorskiej jest rekomendowany zarówno w profilaktyce, jak i wspomaganiu leczenia. Wyniki badań naukowych sugerują, iż pierwszym objawem zwiastującym chorobę jest utrata węchu, choć trudno ocenić, czy problem postępuje wraz z progresją schorzenia. Niewątpliwie problemy z jakimi może zetknąć się opiekun chorego zależą od stadium rozwoju choroby.

  • Ból szyi – przyczyny, diagnostyka, leczenie, ćwiczenia

    Ból szyi to częsta dolegliwość, która dotyka dużą grupę osób. Przyczyny bolącej szyi mogą być różne, od przeciążenia i napięcia mięśni, spowodowanego np. wielogodzinną pracą przed komputerem przez zmiany zwyrodnieniowe kręgosłupa szyjnego i urazy odcinka szyjnego kręgosłupa aż po nowotwór. Sprawdź, jak przebiega diagnostyka bólów szyi, w jaki sposób się je leczy oraz jakie ćwiczenia można zastosować, by złagodzić dolegliwości. 

  • Szczepionka przeciwko COVID-19 dla dzieci w wieku od 5 do 11 lat

    Szczepionka Pfizer/BioNTech jest obecnie zatwierdzona dla dzieci, które ukończyły 12. rok życia i starszych. Producent wydał oświadczenie, że produkt jest bezpieczny i generuje silną odpowiedź immunologiczną także u dzieci w wieku od 5 do 11 lat, o czym świadczą wyniki najnowszych badań klinicznych. Kiedy ruszą szczepienia dla kolejnej grupy wiekowej?

  • Soja – czy jest zdrowa?

    Budząca od lat kontrowersje soja jest jedną z ważniejszych roślin uprawnych na świecie, zaraz po pszenicy, kukurydzy i ryżu. Zdaniem wielu badaczy, jej spożycie może wiązać się z wieloma potencjalnymi korzyściami zdrowotnymi, w tym m.in. profilaktyką chorób układu sercowo-naczyniowego, osteoporozy oraz z łagodzeniem objawów okresu menopauzalnego.   

  • Whiplash (uraz biczowy) – przyczyny, objawy, leczenie, fizjoterapia

    Zderzenie aut lub nagłe hamowanie pojazdu powodują niekontrolowane odgięcie głowy w tył, po którym następuje gwałtowne kompensacyjne zgięcie jej w przód – ruch ten przypomina uderzenie biczem, stąd inna nazwa whiplash – uraz smagnięcia biczem. Może dojść wówczas do naderwania mięśni, naderwania więzadeł, uszkodzenia krążka międzykręgowego, nerwów czy ścięgien. Objawy, które się wówczas pojawiają to silny ból szyi, ograniczenie ruchomości, drętwienie kończyn górnych, ból głowy, barku, pleców.

  • Szczepienia przeciwko COVID-19 w aptece – o czym trzeba wiedzieć?

    W obliczu kolejnej fali zachorowań na COVID-19 farmaceuci mogą odgrywać ważną rolę w zwiększeniu poziomu wyszczepialności społeczeństwa. Jak wygląda procedura szczepienia w punkcie aptecznym? W których placówkach można będzie się zaszczepić? Kto nie powinien korzystać z tego rozwiązania? 

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij