Zespół słabości to nie to samo co starzenie się
Julia Lisowska

Zespół słabości (kruchości) to nie zwykłe starzenie. Objawy, diagnoza, leczenie

Proces starzenia jest nieodłącznym elementem życia każdego człowieka i ma znaczący wpływ zarówno na fizyczne, jak i psychiczne funkcjonowanie seniorów. Wśród zachodzących zmian wymienić można między innymi pogorszenie pracy poszczególnych narządów, podatność na choroby, zaburzenia poznawcze czy zespół kruchości. Ten ostatni jest zagadnieniem szczególnie badanym przez geriatrów – szacuje się, że w populacji polskiej dotyka on około 7% seniorów, wśród których ponad 50% to osoby po 80. roku życia.

  1. Co to jest zespół słabości?
  2. Objawy zespołu słabości
  3. Główne przyczyny zespołu słabości
  4. Diagnoza zespołu słabości
  5. Leczenie zespołu słabości

Co to jest zespół słabości?

Zespół słabości (z ang. frailty syndrome) to szerokie pojęcie, którego definicja zmienia się co jakiś czas. Jest to związane z tym, że zespół ten składa się z szeregu cech klinicznych, a nie tylko z konkretnego obrazu klinicznego jak w przypadku klasycznych narządowo swoistych modelach chorób. Obecnie przyjmuje się, że zespół słabości (nazywany także zespołem kruchości, wątłości czy zespołem wyczerpania rezerw) jest stanem zmniejszenia rezerw czynnościowych i obniżenia odporności na czynniki stresogenne, które są wynikiem pogorszenia jakości pracy poszczególnych układów narządowych organizmu.

Sprawdź produkty dla seniora

Uważa się, że głównym powodem występowania tego zjawiska u osób w podeszłym wieku jest rozwój stanu zapalnego w organizmie, który negatywnie wpływa na układ hormonalny, immunologiczny, krwiotwórczy, sercowo-naczyniowy oraz mięśniowo-szkieletowy, przez co doprowadza do ogólnego spadku aktywności, zmniejszenia masy mięśniowej i kostnej, rozwinięcia się chorób przewlekłych czy zaburzeń odżywiania.

Powiązane produkty

Czy zespół słabości to to samo, co starzenie się? 

Choć na pozór obydwa zjawiska mogą się wydawać podobne, to w rzeczywistości jest pewna różnica między zespołem kruchości a starzeniem się. Należy zaznaczyć, że proces starzenia jest procesem nieuniknionym oraz dotyczy wszystkich ludzi, natomiast frailty to zjawisko potencjalnie odwracalne i przy odpowiednich okolicznościach nie u wszystkich seniorów dojdzie do rozwinięcia się tego zespołu. Ponadto frailty jest podtypem starzenia, stanowi jego niepomyślny wykładnik w przeciwieństwie do pomyślnego, który oznacza starzenie o minimalnych deficytach oraz wolne od patologii.

Objawy zespołu słabości

Na obraz kliniczny zespołu słabości składa się wiele nieprawidłowości, które na pierwszy rzut oka mogą się kojarzyć z typowym starzeniem się. Warto jednak zaznaczyć, że w przypadku zespołu kruchości występuje duże nasilenie poniższych objawów, które znacząco wpływają na komfort życia seniora. U pacjentów obserwuje się:

  • sarkopenię (utratę masy mięśniowej),
  • niezamierzoną utratę masy ciała,
  • obniżenie odporności,
  • niedożywienie,
  • zmniejszenie siły i tolerancji wysiłku, wyczerpanie,
  • spowolnienie chodu,
  • pogorszenie funkcji poznawczych (np. pamięci, koncentracji, komunikacji z innymi),
  • zmiany nastroju, poczucie osamotnienia, występowanie lęku.

Sarkopenia a zespół słabości – różnice

Obydwa powyższe terminy są ze sobą połączone, ponieważ stanowią predyktory występowania problemów związanych z podeszłym wiekiem. Dodatkowo sarkopenia stanowi kluczowy element do rozpoznania zespołu słabości. Główną różnicą jest jednak to, że zespół słabości zawsze występuje u seniorów, natomiast sarkopenia może być spowodowana innymi sytuacjami klinicznymi takimi jak długotrwałe unieruchomienie czy ostra lub przewlekła ciężka choroba somatyczna u osób w innych grupach wiekowych.

Objawy zespołu słabości
Objawy zespołu słabości

Główne przyczyny zespołu słabości

W geriatrii nadal trwają badania w celu określenia dokładnych przyczyn występowania zespołu słabości. Jedną z wątpliwości jest to, dlaczego zespół ten rozwija się u części seniorów, a u pozostałych nie. Możliwe czynniki predysponujące do zespołu kruchości to:

  • wzrost parametrów zapalnych (podwyższony poziom monocytów, neutrofili, fibrynogenu, czynnika martwicy nowotworów),
  • wielochorobowość (choroby współistniejące dodatkowo osłabiają zdolności regeneracyjne i obronne organizmu),
  • niepełnosprawność,
  • wahania poziomu hormonów (spadek poziomu testosteronu, estrogenu, czynnika wzrostu).

Diagnoza zespołu słabości

Obecnie nadal nie istnieją oficjalne kryteria rozpoznawania zespołu kruchości, co stanowi dużą trudność w codziennej praktyce lekarzy. Najczęściej geriatrzy sięgają po kryteria zaproponowane przez Frieda w 2001 roku, które uwzględniają:

  • niezamierzone zmniejszenie masy ciała (>5 kg w ciągu 12 miesięcy),
  • ogólne osłabienie mięśni,
  • wyczerpanie,
  • spowolnienie chodu,
  • obniżoną aktywność fizyczną.

Aby ostatecznie rozpoznać zespół frailty pacjent musi spełnić minimum 3 powyższe kryteria. W sytuacji gdy pacjent spełnia 1 lub 2 kryteria, kwalifikowany jest do grupy podwyższonego ryzyka rozwinięcia zespołu kruchości w przyszłości.

Leczenie zespołu słabości

Leczenie i zarządzanie konsekwencjami zespołu kruchości jest przewlekłe, wielopłaszczyznowe i wymaga zaangażowania ze strony pacjenta i lekarza. W wielu przypadkach skuteczne jest przepisywanie leków przeciwbólowych i przeciwzapalnych, aby poprawić komfort i sprawność seniorów. Co więcej, w celu zwiększenia wydolności organizmu czy wzmocnienia mięśni pacjenci powinni być zachęcani do podejmowania aktywności fizycznej (np. nordic walking, stacjonarne rowery) oraz kierowani na zabiegi rehabilitacyjne.

Ważnym aspektem w terapii zespołu frailty jest stosowanie odpowiedniej diety uzupełniającej makro- i mikroelementy, na których niedobór narażona jest populacja osób starszych, czyli białko, wapń, żelazo, witamina D, A, E i C. Dodatkowo duży wpływ na powodzenie leczenia ma stan psychiczny seniora. Z tego względu dużą rolę odgrywa wsparcie psychologiczne w postaci terapii indywidualnych bądź grupowych, które pomagają w radzeniu sobie z chorobą, stresem czy depresją starczą.

  1. T. Gabryś i wsp., Zespół słabości – zasadniczy problem zdrowotny osób starszych, Gerontologia Polska 2015, 1.
  2. A. Kasiukiewicz, Z.B. Wojszel, Zespół kruchości, [online] https://podyplomie.pl/medycyna/37184,zespol-kruchosci [dostęp:] 17.06.2024.
  3. A. Skalska, Frailty – zespół słabości. Coś więcej niż starzenie się, [online] https://www.mp.pl/geriatria/wytyczne/151562,frailty-zespol-slabosci-cos-wiecej-niz-starzenie-sie [dostęp:] 17.06.2024.
  4. J. Życzkowska, T. Grądalski, Zespół słabości (frailty) – co powinien o nim wiedzieć onkolog?, Onkol. Prak. Klin. 2010, t. 6, nr 2.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Suplementy i witaminy na odporność – jak uniknąć infekcji?

    Suplementy na odporność stały się bardzo popularne szczególnie w okresie pandemii COVID-19. Sięgamy po nie równie często w okresie zmieniających się pór roku, licząc, że pomogą nam uniknąć infekcji bakteryjnych, wirusowych i grzybiczych. Preparaty na odporność mają przede wszystkim stymulować układ immunologiczny tak, aby ten szybciej i mocniej odpowiadał na atakujące go patogeny chorobotwórcze. Jak wybrać najlepsze suplementy zwiększające odporność, jak je dawkować i czy można je zażywać będąc w ciąży?

  • Pneumokoki – czym są i jakie choroby wywołują? Jak chronić się przed pneumokokami?

    Streptococcus pneumoniae (pneumokoki, dwoinki zapalenia płuc) to bakterie, które osiedlają się w nosie oraz gardle i powodują groźne choroby. Zakażenia pneumokokowe dotyczą głównie małych dzieci oraz seniorów. Wśród grup ryzyka wymienia się również osoby z zaburzeniami odporności oraz osoby cierpiące na choroby przewlekłe. W jaki sposób można zarazić się pneumokokami? Jak się przed nimi chronić? Podpowiadamy.

  • Żółć w żołądku – objawy, przyczyny, dieta, leczenie

    Produkcja żółci ma miejsce w wątrobie, następnie dochodzi do jej magazynowania w pęcherzyku żółciowym i wydzielenia w dużej ilości po spożyciu tłustego posiłku. Kolejno żółć transportowana jest przewodem żółciowym wspólnym do dwunastnicy, gdzie emulguje tłuszcze. Przygotowane w ten sposób lipidy są łatwiejsze do strawienia.

  • Zanik wieloukładowy (MSA) – przyczyny, objawy, diagnoza, leczenie

    21 maja 2024 roku w wieku 71 lat po kilkuletniej walce z chorobą zmarł wybitny polski kompozytor Jan A. P. Kaczmarek. Muzyk zmagał się z nieuleczalnym, postępującym schorzeniem neurodegeneracyjnym – zanikiem wieloukładowym (MSA). Choroba ta prowadzi do uszkodzenia struktur mózgu, a objawy przypominają symptomy choroby Parkinsona. Dowiedz się więcej na temat przyczyn, objawów i sposobów leczenia MSA.

  • Pompa insulinowa – wskazania, działanie, refundacja

    Pompy insulinowe umożliwiają lepszą kontrolę cukrzycy, a tym samym poprawiają jakość życia osób wymagających insulinoterapii. Te niewielkich rozmiarów urządzenia naśladują działanie trzustki i eliminują konieczność wykonywania regularnych wstrzyknięć insuliny. Wyjaśniamy, jak działają pompy insulinowe i jakim grupom pacjentów zaleca się korzystanie z nich. Opisujemy również, komu przysługują z refundacją.

  • Grypa i RSV – szczepionka, podobieństwa i różnice

    Grypa i RSV (ang. Respiratory Syncytial Virus) to dwie powszechne choroby wirusowe, które mają znaczący wpływ na zdrowie publiczne, szczególnie w okresie jesienno-zimowym. Obie mogą prowadzić do poważnych powikłań, zwłaszcza u osób starszych, niemowląt oraz osób z osłabionym układem odpornościowym. W tym artykule przyjrzymy się bliżej podobieństwom i różnicom między grypą a RSV, ze szczególnym uwzględnieniem dostępnych szczepień.

  • Sensor do pomiaru cukru – monitorowanie glikemii. Działanie, refundacja systemu ciągłego CGM

    Cukrzyca jest jedną z najczęstszych chorób cywilizacyjnych, na którą w Polsce choruje ponad 3 mln osób, z czego około 25% nie jest tego świadomych. W leczeniu tego schorzenia oraz w zapobieganiu występowania powikłań narządowych niezwykle istotne jest utrzymywanie prawidłowego stężenia glukozy we krwi. Dzięki nowoczesnym technologiom w postaci systemów do ciągłego monitorowania glikemii mamy szansę na lepszą kontrolę choroby, a co za tym idzie – na opóźnienie rozwoju powikłań narządowych cukrzycy. Niestety należy pamiętać, że sensory są stosunkowo drogie, a ich zakup podlega refundacji przez Narodowy Fundusz Zdrowia jedynie w konkretnych wskazaniach.

  • Refundacja dla cukrzyków – zasady refundacji w diabetologii

    Od stycznia 2024 r. obowiązuje rozporządzenie Ministra Zdrowia wprowadzające w życie zmiany w refundacji wyrobów medycznych przeznaczonych dla pacjentów chorujących na cukrzycę. Wyjaśniamy zasady odpłatności systemów do ciągłego monitorowania glikemii, pomp insulinowych, pojemników na insulinę oraz zestawów infuzyjnych.

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij