Kalendarz badań w ciąży
Łukasz Stelmaszczyk

Kalendarz badań w ciąży

Ciąża to czas, w którym w organizmie kobiety zachodzą znaczące zmiany. Choć przez cały ten okres przyszła mama jest pod opieką ginekologa, czuwającego nad wykonaniem niezbędnych badań, warto wiedzieć, jakie to badania i kiedy trzeba je wykonać. Oto krótka ściągawka.

Zmiany w organizmie ciężarnej to nie tylko rosnący brzuch. Dużo więcej jest tych niewidocznych, zachodzących w układzie krwionośnym, krwiotwórczym, moczowym i wielu innych. 

Już przed planowaną ciążą, w tak zwanym okresie prekoncepcyjnym, kobieta powinna udać się do lekarza ginekologa. Podczas takiej wizyty lekarz powinien przeprowadzić z pacjentką dokładny wywiad, dotyczący przebytych i istniejących chorób (cukrzycy, nadciśnienia tętniczego, chorób autoimmunologicznych itd.), przebytych ciąż i ich przebiegu, poronień, wad genetycznych w rodzinie przyszłej mamy i ojca. Na wizycie poprzedzającej rozpoczęcie starania się o dziecko powinno być wykonane USG z dokładną oceną macicy (oceniające jej budowę, ewentualne wady rozwojowe, występowanie mięśniaków itp.) oraz przydatków (ocena jajników). Podczas takiej wizyty lekarz powinien przekazać informacje dotyczące przyjmowania kwasu foliowego (minimum 2 miesiące przed zajściem w ciążę, standardowo w dawce 400µg, chyba że sytuacja wymaga większej dawki) i innych suplementów, wykonania badań podstawowych (morfologii, badania ogólnego moczu, grupy krwi, hormonów tarczycy, stężenia ferrytyny w surowicy),  ewentualnych szczepień ochronnych (przeciwko różyczce i WZW). Podczas tej wizyty lekarz powinien też sugerować zdrowy tryb życia, udzielić przyszłej mamie wskazówek dietetycznych oraz poinformować pacjentkę o czynnikach mogących mieć szkodliwy wpływ na rozwój płodu (alkohol, papierosy, badania tomografii komputerowej, RTG itp.).

Nie każda ciąża jest zaplanowana, dlatego kobieta, która ma podejrzenia, że może być w ciąży, powinna jak najszybciej zgłosić się do lekarza ginekologa i zacząć przyjmować kwas foliowy.

Jakie badania wykonuje się w ciąży?

Według rozporządzenia ministra zdrowia z 23 września 2010 roku istnieje cała lista badań refundowanych, zarówno wykonywanych przez lekarza, jak i badań laboratoryjnych, mikrobiologicznych, które należy wykonać w określonym czasie trwania ciąży. Dodatkowo istnieje lista badań zalecanych przez Polskie Towarzystwo Ginekologiczne (PTG), które nie są refundowane, ale warto je wykonać.

Do 10. tygodnia ciąży:

Świadczenia profilaktyczne i działania w zakresie promocji zdrowia
Badanie ogólne podmiotowe i przedmiotowe
Badanie we wzierniku i badanie zestawione
Pomiar ciśnienia tętniczego krwi
Badanie gruczołów sutkowych
Określenie wzrostu i masy ciała
Ocena ryzyka ciążowego
Propagowanie zdrowego stylu życia (zdrowa dieta, suplementacja, zdrowy styl życia)
Przekazanie informacji o możliwości wykonania badań w kierunku wad genetycznych

Badania diagnostyczne i konsultacje medyczne
Grupa krwi i Rh
Przeciwciała odpornościowe
Morfologia krwi
Badanie ogólne moczu
Badanie cytologiczne
Badanie czystości pochwy
Badanie stężenia glukozy we krwi na czczo
Badanie VDRL (w kierunku kiły)
Badanie stomatologiczne 
Badanie HIV, HCV
Badanie w kierunku toksoplazmozy (IgG, IgM) i różyczki

11.-14. tydzień ciąży

Świadczenia profilaktyczne i działania w zakresie promocji zdrowia

Badanie ogólne podmiotowe i przedmiotowe
Badanie we wzierniku i badanie zestawione
Pomiar ciśnienia tętniczego krwi
Pomiar masy ciała
Ocena ryzyka ciążowego
Propagowanie zdrowego stylu życia
Kontrola stanu jamy ustnej

Badania diagnostyczne i konsultacje medyczne
Badanie ultrasonograficzne
Badanie ogólne moczu
Badanie cytologiczne, jeśli nie było wykonane w okresie ciąży

15.-20. tydzień ciąży

Świadczenia profilaktyczne i działania w zakresie promocji zdrowia
Badanie ogólne podmiotowe i przedmiotowe
Badanie we wzierniku i badanie zestawione
Pomiar ciśnienia tętniczego krwi
Pomiar masy ciała
Ocena ryzyka ciążowego
Propagowanie zdrowego stylu życia

Badania diagnostyczne i konsultacje medyczne
Morfologia krwi
Badanie ogólne moczu
Badanie czystości pochwy
Badanie cytologiczne, jeśli nie było wykonane w okresie ciąży

Badania zalecane przez PTG:
Badanie w kierunku wad uwarunkowanych genetycznie (test potrójny – βHCG, Estriol, AFP)

21.-26. tydzień ciąży 

Świadczenia profilaktyczne i działania w zakresie promocji zdrowia
Badanie ogólne podmiotowe i przedmiotowe
Badanie we wzierniku i badanie zestawione
Ocena czynności serca płodu
Pomiar ciśnienia tętniczego krwi
Pomiar masy ciała
Ocena ryzyka ciążowego
Propagowanie zdrowego stylu życia
Kontrola stanu zdrowia jamy ustnej
Praktyczne i teoretyczne przygotowanie do porodu, połogu, karmienia piersią i rodzicielstwa

Badania diagnostyczne i konsultacje medyczne
Badanie stężenia glukozy we krwi po doustnym podaniu 75 g glukozy - OGGT
Badanie ultrasonograficzne
Badanie ogólne moczu
Przeciwciała anty-Rh u kobiet z Rh (-)
U kobiet z ujemnym wynikiem w I trymestrze – badanie w kierunku toksoplazmozy
Badanie cytologiczne, jeśli nie było wcześniej wykonane w okresie ciąży

27.-32. tydzień ciąży

Świadczenia profilaktyczne i działania w zakresie promocji zdrowia
Badanie ogólne podmiotowe i przedmiotowe
Badanie we wzierniku i zestawione
Ocena czynności serca płodu
Pomiar ciśnienia tętniczego krwi
Pomiar masy ciała
Ocena ryzyka ciążowego
Propagowanie zdrowego stylu życia
Praktyczne i teoretyczne przygotowanie do porodu, połogu, karmienia piersią̨ i rodzicielstwa

Badania diagnostyczne i konsultacje medyczne
Morfologia krwi
Badanie ogólne moczu
Przeciwciała odpornościowe
Badanie ultrasonograficzne
W przypadku występowania wskazań́ - podanie globuliny anty-D (28.-30. tydz. ciąży)
Badanie cytologiczne, jeśli nie było wcześniej wykonane w okresie ciąży

33.-37. tydzień ciąży

Świadczenia profilaktyczne i działania w zakresie promocji zdrowia
Badanie ogólne podmiotowe i przedmiotowe
Badanie położnicze
Ocena wymiarów miednicy
Badanie we wzierniku i zestawione.
Ocena czynności serca płodu.
Pomiar ciśnienia tętniczego krwi
Ocena aktywności płodu
Badanie gruczołów sutkowych
Pomiar masy ciała
Kontrola stanu zdrowia jamy ustnej
Ocena ryzyka ciążowego
Propagowanie zdrowego stylu życia
Praktyczne i teoretyczne przygotowanie do porodu, połogu, karmienia piersią i rodzicielstwa

Badania diagnostyczne i konsultacje medyczne
Morfologia krwi
Badanie ogólne moczu
Badanie czystości pochwy
Antygen HBs
Badanie w kierunku HIV.
Posiew z przedsionka pochwy i okolic odbytu w kierunku paciorkowców B-hemolizujących (GBS)
W grupie kobiet ze zwiększonym ryzykiem populacyjnym lub indywidualnym ryzykiem zakażenia: VDRL, HCV
Badanie cytologiczne, jeśli nie było wcześniej wykonane w okresie ciąży

38.-39. tydzień ciąży

Świadczenia profilaktyczne i działania w zakresie promocji zdrowia
Badanie ogólne podmiotowe i przedmiotowe
Badanie położnicze
Ocena czynności serca płodu
Ocena aktywności płodu
Pomiar ciśnienia tętniczego krwi
Pomiar masy ciała
Ocena ryzyka ciążowego
Propagowanie zdrowego stylu życia
Praktyczne i teoretyczne przygotowanie do porodu, połogu, karmienia piersią i rodzicielstwa w formie grupowej lub indywidualnej
W przypadku opieki sprawowanej przez położną obowiązkowa konsultacja lekarza ginekologa

Badania diagnostyczne i konsultacje medyczne
Badanie ogólne moczu
Morfologia krwi

po 40. tygodniu ciąży (co 2-3 dni)

Świadczenia profilaktyczne i działania w zakresie promocji zdrowia
Badanie ogólne podmiotowe i przedmiotowe
Badanie położnicze
Badanie we wzierniku i zestawione – według wskazań medycznych
Ocena ruchów płodu
Ocena czynności serca płodu
Pomiar ciśnienia tętniczego krwi
Pomiar masy ciała
Ocena ryzyka ciążowego
Propagowanie zdrowego stylu życia
Praktyczne i teoretyczne przygotowanie do porodu, połogu, karmienia piersią i rodzicielstwa w formie grupowej lub indywidualnej
Bezwzględne skierowanie do hospitalizacji po 41. tygodniu ciąży

Badania diagnostyczne i konsultacje medyczne
Badanie KTG
Badanie ultrasonograficzne (jednorazowo)

Wyżej wymienione badania są badaniami, które przysługują każdej kobiecie w ciąży. Dodatkowo, w przypadku wykrycia nieprawidłowości w niektórych z nich, lekarz prowadzący ciążę może skierować ciężarną do poradni specjalistycznej. W przypadku wykrycia ewentualnych problemów hormonalnych do poradni endokrynologicznej, w przypadku nieprawidłowych wyników glikemii na czczo i/lub w teście obciążenia glukozą - do poradni diabetologicznej, przy stwierdzeniu możliwości zakażenia chorobą zakaźną - do poradni chorób zakaźnych itd. Wielu doświadczonych specjalistów samodzielnie prowadzi ciążę pacjentek z lekkimi i umiarkowanymi postaciami niektórych chorób.

Na liście znajdują się 3 badania ultrasonograficzne w ciąży, badanie I trymestru, nazywane potocznie przez ciężarne badaniem genetycznym, badanie II trymestru zwane połówkowym mające na celu ocenę anatomii płodu oraz badanie około 32. tygodnia ciąży - badanie III trymestru, oceniające również anatomię, przyrost masy oraz dobrostan płodu. Są one wymagane i powinny być wykonane. Wielu lekarzy wykonuje USG częściej, co jest dla przyszłych mam korzystne zarówno z punktu widzenia medycznego (pozwala na przykład lepiej monitorować przyrost masy płodu), jak i również z punktu widzenia emocjonalnego - pozwala obserwować rozwój dziecka w okresie przed narodzinami.

Jak widać, okres ciąży to również okres obowiązków. Lekarz wykonuje część badań, na część wydaje skierowania, dlatego to również od ciężarnej zależy, czy wszystkiego dopilnuje w stosownym terminie. Powyższa lista została stworzona przez ekspertów i zawarta w rozporządzeniu ministra, należy jednak pamiętać, że każda ciąża jest inna i dlatego lekarz może zdecydować o nieco innym jej prowadzeniu.

Źródła:
Załącznik do rozporządzenia ministra zdrowia z dnia 23 września 2010 r.
http://www2.mz.gov.pl/wwwfiles/ma_struktura/docs/zal_opiek_24092010.pdf (dostęp 30.03.2018)

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi

Polecane artykuły

  • Święta w ciąży – co może jeść ciężarna, a czego musi unikać?

    Kobieta w ciąży powinna jeść nie za dwoje, a dla dwojga, musi starać się tak komponować swoją dietę, aby dostarczała ona maluszkowi wszystkich niezbędnych składników. Znalezienie balansu między smakiem i zdrowiem może być szczególnie trudne w święta, gdy stół wręcz ugina się pod ciężarem aromatycznych potraw. 

  • COVID-19 a ciąża: nikłe szanse na zarażenie dziecka koronawirusem podczas porodu

    Rozłąka z dzieckiem tuż po porodzie to traumatyczne przeżyci dla każdej matki, do którego w wielu wypadkach zmusiła pandemia. W trosce o zminimalizowanie ryzyka zakażenia, matki chore na COVID-19 rodzą przez cięcie cesarskie i są izolowane od dziecka tuż po porodzie, bez możliwości kontaktu i naturalnego karmienia do chwili stwierdzenia, że niebezpieczeństwo związane z chorobą minęło. Coraz więcej badań pokazuje jednak, że te środki ostrożności są zbyt drastyczne, ponieważ ryzyko transmisji wirusa z matki na dziecko jest znikome. 

  • Szanse i metody na zajście w ciążę po chemio- i radioterapii

    Podczas tegorocznego zjazdu Europejskiego Towarzystwa Reprodukcji i Embriolgii odbywającego się online zaprezentowano najbardziej kompleksowy, jak dotąd, raport dotyczący skuteczności w zachowywaniu płodności u kobiet chorych na nowotwór. Jak wiadomo, chemio- i radioterapia często wiążą się z utratą płodności, dlatego coraz więcej kobiet decyduje się na pobranie i przechowanie jajeczek i embrionów jeszcze przed rozpoczęciem leczenia z myślą o wykorzystaniu ich po powrocie do zdrowia. 

  • Nadwaga w ciąży może negatywnie wpłynąć na rozwój mózgu dziecka

    Zwiększenie masy ciała w ciąży jest naturalnym zjawiskiem, jednak gdy waga zaczyna przyrastać w nadmiarze, może to oznaczać problemy nie tylko dla matki, ale również dla dziecka. Naukowcy z NYU School of Medicine postanowili przyjrzeć się ewentualnym konsekwencjom zdrowotnym nadmiernej wagi matki dla stanu zdrowia dziecka i odkryli, że może ona zaburzać rozwój jego mózgu i to już w drugim trymestrze ciąży. 

  • Chłopiec czy dziewczynka? To geny mężczyzny wpływają na płeć dziecka

    Oczekujesz dziecka? Zapewne najczęstszym pytaniem, które pada ze strony znajomych oraz rodziny jest to, jakiej płci będzie maluch. Wyniki pewnego eksperymentu sugerują, że tendencja do posiadania większej liczby synów lub córek jest dziedziczna.

  • Fizjoterapia w ciąży – wskazania i przeciwwskazania do zabiegów fizjoterapeutycznych w ciąży

    Fizjoterapia w ciąży pomaga zapobiegać i łagodzić stany związane ze zmianami, które zachodzą w ciele przyszłej mamy przez dziewięć kolejnych miesięcy. Są to np. bóle bioder, bóle kręgosłupa czy rozstęp mięśnia prostego brzucha, a także nietrzymanie moczu oraz bolesne stosunki seksualne. Nie wszystkie metody wykorzystywane w fizjoterapii można jednak stosować u ciężarnych. Jakie zabiegi są wskazane, a jakich należy unikać w ciąży?

  • Melisa, mięta, rumianek, pokrzywa, szałwia w ciąży – jakie zioła są bezpieczne dla ciężarnych, a które są w ciąży zakazane?

    Zioła w ciąży należy stosować rozsądnie, pamiętając o tym, iż w tym okresie należy zachować szczególną ostrość podczas przyjmowania leków, nawet preparatów naturalnych. Leczenie oraz samoleczenie w okresie ciąży jest ograniczone, w każdej sytuacji należy rozważyć stosunek korzyści do ryzyka.  Jakie zioła są bezpieczne dla ciężarnych, a jakie są w ciąży zakazane?

  • Ciąża a szczepionka przeciwko COVID-19

    Czy kobiety w ciąży mogą się zaszczepić przeciwko COVID-19? Co powinna wiedzieć przyszła mama zanim podejmie decyzję o takim szczepieniu? Czy karmienie piersią jest bezwzględnym przeciwwskazaniem do szczepienia?

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij