Stłuszczenie wątroby - dieta, lecenie, objawy i przyczyny

Wątroba jest wielofunkcyjnym gruczołem, który zbudowany jest z czterech płatów. Wyróżnia się zatem w jej budowie płat prawy, płat lewy, płat czworoboczny oraz ogoniasty. W budowie wątroby można też wyróżnić dwie powierzchnie: przeponową oraz trzewną. Wątroba u ludzi znajduje się pod przeponą.

Większa cześć wątroby jest zlokalizowana w prawym podżebrzu i nie powinna spod niego wystawać (wyjątkiem są małe dzieci, u których wątroba może wystawać spod łuku żebrowego na 1-2 cm). Ponadto wątroba zajmuje także cześć nadbrzusza i lewego podżebrza. Od góry i od przodu jest ograniczona przeponą, zaś od dołu i z tyłu graniczy ona z jelitami i żołądkiem. W  budowie mikroskopowej wątroby widoczny jest miąższ, który zbudowany jest z komórek - hepatocytów. Krew do wątroby  jest doprowadzana na dwa sposoby. Za pośrednictwem tętnicy wątrobowej właściwej do wątroby doprowadzana jest krew utlenowana, czyli krew bogata w tlen mająca funkcje odżywcze. Za pośrednictwem natomiast żyły wrotnej przepływa przez wątrobę  krew odtlenowana ze śledziony, żołądka i jelit, krew ta bogata jest w składniki i sole mineralne, które wątroba przechwytuje i przetwarza. 

Jakie zatem funkcje pełni wątroba?

Wątroba jest odpowiedzialna za wytwarzanie, czyli syntezę niektórych czynników krzepnięcia. Ponadto, wytwarza ona i wydziela żółć, która emulguje tłuszcze i powtórnie wykorzystuje zużyte sole żółciowe. Odpowiedzialna jest też za produkcje i magazynowanie niektórych białek, przede wszystkim albumin, protrombiny i fibrynogenu. Dodatkowo, wątroba syntetyzuje cholesterol i trójglicerydy, heparynę, niektóre enzymy, czynnik wzrostu IGF-1 oraz angiotensynogen. Wątroba odgrywa też dużą role w procesach metabolicznych. Przekształca puryny w kwas moczowy, węglowodany rozkłada w glukozę, a  nadmiar glukozy przekształca w glikogen lub tłuszcze. Bierze też udział w metabolizmie aminokwasów oraz rozkłada zużyte krwinki czerwone (erytrocyty). Odpowiedzialna jest również za magazynowanie witamin A, D, K oraz żelaza. Ponadto, wątroba spełnia też funkcje detoksykacyjną, neutralizując toksyny, np. alkohol, inne używki oraz niektóre leki. Ponadto, przekształca toksyczny amoniak w mocznik. Bierze także udział w procesie termoregulacji. 

Widać zatem, ze wątroba jest bardzo ważnym narządem, spełniającym szereg rożnych zadań w organizmie. Zdarzają się jednak schorzenia, w przebiegu których wątroba może zacząć pracować w nieprawidłowy sposób. Jedna z tych chorób może być stłuszczenie wątroby. 

Czym jest stłuszczenie wątroby?

Stłuszczenie wątroby to nic innego, jak nagromadzenie się kropli tłuszczu w obrębie komórek wątroby.

Jakie są przyczyny powstawania stłuszczenia wątroby?

Jedną z głównych przyczyn stłuszczenia wątroby jest spożywanie dużej ilości alkoholu, mówi się wtedy o tzw. alkoholowym stłuszczeniu wątroby. Jednak poza alkoholem także inne czynniki mogą przyczyniać się do powstania stłuszczenia wątroby. Przede wszystkim do stłuszczenia wątroby mogą doprowadzić zaburzenia przemiany materii i czynniki żywieniowe. Stłuszczenie wątroby może zatem powstać na skutek spożywania zbyt dużej ilości jedzenia i otyłości, ale też na skutek głodzenia czy też niedożywienia białkowego. Poza tym, do stłuszczenia wątroby może też dojść w przebiegu cukrzycy, nadczynności kory nadnerczy, u osób z hiperlipidemią. Ponadto innymi przyczynami powodującymi stłuszczenie wątroby są też zaburzenia trawienia i wchłaniania, takie jak choroby trzustki, stany po resekcji jelita, zespół złego wchłaniania, celiakia czy też nieswoiste zapalenia jelit (choroba Leśniowskiego-Crohna oraz wrzodziejące zapalenie jelita grubego). Dodatkowo, do stłuszczenia wątroby mogą również doprowadzić wrodzone zaburzenia metabolizmu, przede wszystkim abetalipoproteinemia, wrodzone zaburzenia cyklu mocznikowego oraz choroby ze spichrzania. Także choroby infekcyjne, takie jak wirusowe zapalenie wątroby typu C oraz piorunujące zapalenie wątroby typu D, mogą być czynnikami doprowadzającymi do powstania stłuszczenia wątroby. Inne czynniki, które mogą przyczynić się do powstania stłuszczenia wątroby, to również zespół Reye'a oraz powikłania ciąży (ostre stłuszczenie wątroby ciężarnych oraz rzucawka). 

Jakie są objawy stłuszczenia wątroby?

Należy pamiętać o tym, że stłuszczenie wątroby zwykle przebiega bezobjawowo, a o tym że wątroba jest stłuszczona, pacjent dowiaduje się przypadkowo w czasie wykonywania usg jamy brzusznej.  Zdarza się jednak, że pacjent czuje się zmęczony, jest osłabiony, może też odczuwać dyskomfort w prawym górnym kwadrancie jamy brzusznej. W badaniu fizykalnym lekarz często natomiast może stwierdzić powiększenie wątroby, czasami obecne jest również powiększenie śledziony. 

W jaki sposób rozpoznaje się stłuszczenie wątroby?

Podstawowym badaniem, na podstawie którego można rozpoznać stłuszczenie wątroby, jest usg jamy brzusznej. W przypadku wątpliwości diagnostycznych można wykonać bardziej dokładne badanie obrazowe, jakim jest rezonans magnetyczny wątroby lub też pobrać do badania histopatologicznego wycinek wątroby. Poza tym, w badaniach biochemicznych w krwi stwierdza się zwykle zwiększenie aktywności aminotransferaz ALAT oraz ASPAT, często dodatkowo obecna jest też hiperglikemia oraz dyslipidemia. 

W jaki sposób leczy się stłuszczenie wątroby?

Przede wszystkim podstawowym sposobem "pomocy wątrobie" w przebiegu jej stłuszczenia jest właściwa dieta. Jak ona powinna wyglądać? Chorzy ze stłuszczeniem wątroby nie mogą pić alkoholu oraz koniecznie musza unikać tłustych, smażonych potraw. Tłuste mięso powinni zastąpić mięsem chudym, pieczonym lub gotowanym na parze, tak samo powinni unikać tłustych wędlin, a jeść jedynie chude, pozbawione tłuszczu wędliny. Bardzo istotne jest również, aby jeść dużą ilość warzyw (najlepiej, aby były to pomidory i ogórki kiszone, marchewka, kapusta pekińska, sałata, cykoria)  i owoców ( przede wszystkim jabłka, banany, kwi, brzoskwinie, nektarynki, mandarynki, arbuzy i melony), zarówno w postaci surowej, jak i gotowanej na parze czy pieczone. Do wszystkich potraw, do których trzeba dodać niewielką ilość tłuszczu, najlepiej jest stosować oliwę z oliwek. Ponadto, pacjenci ze stłuszczeniem wątroby powinni unikać śmietany, muszą zaś spożywać chude produkty mleczne, takie jak biały, chudy ser, jajka na miękko, zsiadłe mleko, kefir, maślanka naturalna czy też jogurt naturalny. Wśród produktów zbożowych, jedzonych przez pacjentów ze stłuszczeniem  wątroby, powinny znaleźć się kasza jaglana, drobne makarony w postaci nitek, zbożowe płatki jęczmienne, pszenne i owsiane, jak również pieczywo jasne i ciemne. Poza tym, pacjenci ze stłuszczeniem wątroby powinni również dbać o regularną aktywność fizyczną, dzięki której będzie można zrzucić choć kilka zbędnych kilogramów, a przecież nadwaga i otyłość są jednym z czynników prowadzących do stłuszczenia wątroby. Należy pamiętać też, że jak na razie nie ma środków farmakologicznych, które wyleczą pacjenta ze stłuszczenia wątroby, można jedynie stosować suplementy diety wspomagające prace wątroby, jednak ich zażywanie powinno być połączone z dietą i aktywnością fizyczną. 


Podziel się: