Nietolerancja fruktozy – jakie produkty należy ograniczyć?
Maria Brzegowy

Nietolerancja fruktozy – jakie produkty należy ograniczyć?

Coraz gorsze w obecnych czasach nawyki żywieniowe, w tym przede wszystkim zwiększone spożycie wysoko przetworzonej żywności oraz potraw i napojów obfitujących w cukier to nie tylko większe ryzyko nadwagi, cukrzycy bądź miażdżycy. To również prawdopodobna przyczyna dyskomfortu związanego z bólem o sporym natężeniu, który z niewiadomych często powodów nagle pojawia się zarówno u małych, jak i dorosłych pacjentów. Wokół tych objawów, obok nietolerancji laktozy, stosunkowo często kręci się też temat nietolerancji fruktozy, czyli upośledzonego jej wchłaniania. Czym ona jest?

Co jest dla jednego człowieka pokarmem, dla innego jest trucizną.
Lukrecjusz (100 r. p.n.e.)

Nietolerancja cukru owocowego – czy należy do rzadkości?

Nietolerancja fruktozy (fructus; inaczej cukru owocowego) wynika z upośledzenia jej wchłaniania w jelicie cienkim, gdzie naturalnie powinno ono zachodzić. Jako jednostka chorobowa rzadko jest komentowana w literaturze fachowej, aczkolwiek prawdopodobnie występuje w populacji znacznie częściej niż dotychczas sądzono. Przypuszcza się, że pozostaje jednym z elementów etiopatogenezy czynnościowych nieprawidłowości przewodu pokarmowego, zwłaszcza w odniesieniu do niemowląt i dzieci poniżej 9. roku życia, jak również w przypadku dorosłych, głównie zdiagnozowanych pod kątem jelita drażliwego.

Na co zwrócić uwagę?

Nietolerancje pokarmowe zaliczamy do grupy nadwrażliwości pokarmowych, czyli niepożądanych reakcji organizmu występujących po spożyciu pokarmów dobrze tolerowanych przez osoby zdrowe. W związku z tym, u osób chorych, ze spożyciem danych produktów spożywczych będą wiązały się pewne objawy wskazujące na określoną nietolerancję. Niestety, mylnym jest fakt, że część nietolerancji ma sporo wspólnych dla siebie objawów – przykładowo nietolerancja fruktozy może być podobna do objawów nietolerancji laktozy. Wśród najczęściej występujących w nietolerancji fruktozy wymienia się m.in.:

  • nagromadzenie się gazów, które oprócz wzdęć mogą wywołać i nasilić dolegliwości związane z refluksem żołądkowo-przełykowym
  • silne bóle brzucha
  • silne wzdęcia
  • biegunki
  • mdłości
  • uczucie przepełnienia

Ważne! Jeżeli istnieje podejrzenie występowania nietolerancji fruktozy, należy wykonać wodorowy test oddechowy (WTO). Sam test nie jest bolesny, a polega na pomiarze zawartości wodoru w wydychanym powietrzu przed i po obciążeniu (spożyciu) fruktozą. Za wynik dodatni testu uważa się wzrost zawartości cząsteczek wodoru w powietrzu wydychanym o ponad 20 ppm w porównaniu z wartością wyjściową. Według innych wynik ten jest również dodatni, jeżeli zawartość wodoru (lub metanu) w trzech kolejnych próbkach powietrza wydychanego przewyższa wartość wyjściową o co najmniej 3 ppm.

Skąd nietolerancja fruktozy?

Autorzy opisujący problem zgodnie podkreślają, że na przestrzeni ostatnich dziesięcioleci znacząco wzrosło spożycie fruktozy, dostarczanej do diety głównie w postaci napojów i potraw obfitujących w różne formy tego cukru. Stąd zwiększone ryzyko występowania wzmożonej fermentacji w jelicie grubym, a za nią – szereg objawów stwarzających uczucie dyskomfortu. Chcąc dokładniej przyjrzeć się zagadnieniu, niestety natrafia się na pewną lukę – całkowite dzienne spożycie fruktozy oraz jej pokarmowe źródła są bowiem w poszczególnych krajach bardzo zróżnicowane, a dane ubogie w informacje i niedostatecznie aktualizowane.

Sama fruktoza nie jest absolutnie szkodliwa – przykładowo produkty powszechnie uważane za zdrowe takie jak owoce, według najnowszych zaleceń żywieniowych stanowią aktualnie podstawę właściwej diety, tuż obok warzyw. Również i fruktany będące jedną z form w jakiej fruktoza występuje w pokarmach, posiadają szereg udokumentowanych właściwości prozdrowotnych.

Fruktany, czyli rozpuszczalna frakcja błonnika pokarmowego, posiadają szereg udokumentowanych właściwości zdrowotnych. Przykładowo, dzięki możliwości obniżania przez nie wartości energetycznej gotowego produktu spożywczego (jako efektywny zamiennik tłuszczu i cukru) mogą stać się  obiecującym składnikiem żywności ułatwiającym kontrolę masy ciała. Ponadto, wykazują korzystne działanie w odniesieniu do naszego profilu lipidowego oraz zwiększają biodostępność wybranych składników mineralnych (m.in. wapnia, magnezu i żelaza).

Jaka dieta?

Jeśli test wodorowy potwierdzi problem nietolerancji, należy u chorego zastosować dietę z ograniczeniem produktów, które fruktozę zawierają w znacznych, zwłaszcza przewyższających zawartość glukozy i galaktozy ilościach (tabela 1). W przypadku fruktanów również warto przyjrzeć się ich spożyciu – jednorazowo w posiłku ich ilość nie powinna przekroczyć 0,5g.

Szczególną uwagę należy zwrócić na:

  • soki
  • świeże owoce drobnopestkowe (np. jabłka, gruszki), melony, papaje, arbuzy
  • owoce suszone (m.in. jabłka, śliwki, morele, figi, daktyle, rodzynki)
  • miód
  • napoje słodzone fruktozą (tzw. soft drinki),

jak również (ze względu na fruktany):

  • pory
  • czosnek
  • cykoria
  • cebula
  • szparagi
  • pszenica
  • jęczmień
  • świeże owoce grubopestkowe (np. morele, śliwki, brzoskwinie, nektarynki)
  • owoce jagodowe (np. czarne jagody, żurawiny, maliny, truskawki)
  • owoce cytrusowe (np. grejpfruty, pomarańcze, cytryny, kumkwaty, mandarynki)
  • inne owoce takie jak: dojrzałe banany, kiwi i ananasy.

Tab. 1  Zawartość fruktozy i glukozy w 100 g wybranych produktów

 

Fruktoza [g/100 g]

Glukoza [g/100g]

Jabłko

5-5,9

1,7-2,4

Gruszka

6,5

2-3

Soki owocowe

5-7

2-3

Sacharoza

50

50

Miód

40,9

35,7

Arbuz

3,4

1,6

Rodzynki

29,8

27,5

Banan

3,5

4,5

Grejpfrut

1,2

2,0

Pomarańcza

1,8

2,5

Śliwka

3,4

5,2

Pomidor

1,2

1,6

Ziemniak

0,1

0,1

Warto zwrócić uwagę!

Proporcje zawartości glukozy i fruktozy w owocach mogą zmieniać się wraz z ich stopniem dojrzałości.
Gotowanie wybranych produktów (np. warzyw) może spowodować częściową eliminację fruktozy.

Piśmiennictwo:

  1. Cieślik E., Gębusia A., 2011, Żywność funkcjonalna z dodatkiem fruktanów, ŻYWNOŚĆ. Nauka. Technologia. Jakość., 2 (75), 27-37
  2. Marek K., Kamińska B., Plata-Nazar K., Grabska-Nadolska M., 2010, Upośledzenie wchłaniania fruktozy: rola w zaburzeniach czynnościowych przewodu pokarmowego u dzieci, Forum Medycyny Rodzinnej, Via Medica, 4, 2, 117-121

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Dieta miażdżycowa – zasady, produkty, jadłospis, przepisy

    Choroby układu krążenia, w tym m.in. miażdżyca, wciąż stanowią jedną z głównych przyczyn zgonów w naszych kraju. Wśród czynników ryzyka ich rozwoju wymienia się m.in. niską aktywność fizyczną oraz niewłaściwą dietę. Jak powinno wyglądać żywienie w profilaktyce i leczeniu miażdżycy? Co jeść, a czego unikać? 

  • Dieta z niskim IG – dla kogo? Jak powinna wyglądać? Zasady, produkty o niskim indeksie glikemicznym, przepisy

    Zalecana m.in. osobom zmagającym się z nadwagą albo cukrzycą. Wyklucza produkty wysoko przetworzone, tradycyjne desery, słodycze, a także wybrane owoce i warzywa. Dieta o niskim indeksie glikemicznym. Jakie są jej zasady? Jakie produkty posiadają niski IG? 

  • Słodziki – dlaczego są słodkie i jak wpływają na nasz organizm?

    Słodki smak nie jest zarezerwowany tylko dla cukrów takich jak glukoza, fruktoza czy sacharoza. Istnieją setki substancji pochodzenia naturalnego i syntetycznego, które są słodkie. Wszystkie zaliczamy do substancji słodzących. Co ciekawe, słodki smak charakteryzuje nie tylko związki zaliczane do substancji organicznych (zbudowanych w większości z węgla, wodoru i tlenu). Również związki nieorganiczne, np. sole berylu i ołowiu, wywołują podobne doznania zmysłowe. Jednak należy pamiętać, że są silnie trujące i pod żadnym pozorem nie powinny być spożywane.

  • Dieta sokowa – wszystko co powinieneś o niej wiedzieć

    Często potrzeba schudnięcia łączy się z chęcią maksymalnego przyspieszenia tego procesu. Chcąc szybko zgubić zbędne kilogramy, korzystamy z najróżniejszych dróg, takich jak dieta cud, detoks, posty, modne ostatnio okna żywieniowe, czy nawet niebezpieczne dla zdrowia głodówki "magiczne i uzdrawiające" zioła z najdalszych zakątków globu. Czy decydując się na detoks sokowy, oprócz nadmiaru wody z organizmu, można na stałe zgubić zbędne kilogramy, pozbyć się boczków i odczyścić organizm z toksyn? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Trening siłowy – zasady i efekty ćwiczeń siłowych. Wskazówki dla osób początkujących

    Trening siłowy to rodzaj treningu beztlenowego, który polega na wykonywaniu kilku ćwiczeń na wszystkie bądź określone grupy mięśniowe w kilku seriach. Jego celem są przede wszystkim ukształtowanie umięśnionej sylwetki oraz poprawa wytrzymałości i wydolności organizmu. Trening na siłę przyspiesza również metabolizm i ułatwia spalanie tkanki tłuszczowej. Ponadto ćwiczenia siłowe wspomagają pracę układu krążenia oraz zwiększają produkcję endorfin, tzw. hormonów szczęścia. Jakie istnieją metody treningowe? Która z nich jest najlepsza dla osób początkujących?

  • BMI – czym jest i jak obliczyć Body Mass Index? Dlaczego obecnie uważa się, że BMI to wskaźnik daleki od doskonałości?

    Dzięki wskaźnikowi BMI w prosty sposób można oszacować, czy nasza masa ciała jest prawidłowa. To doskonałe narzędzie do badań przesiewowych, jednak ma swoje ograniczenia na poziomie indywidualnym, dlatego rozważnie trzeba podejść do interpretacji wyniku. O czym trzeba pamiętać, wykorzystując wskaźnik do oceny stan zdrowia? Jakie są alternatywy dla BMI?

  • Podjadanie – dlaczego nie jest takie dobre?

    Podjadamy w chwili stresu, ale i w momentach, w których czujemy się dobrze. Słodycze, owoce, słodkie napoje, dodatkowa porcja głównego posiłku... Liczy się wszystko! Każdy mały cukierek, każde ciastko i każda łyżka sosu spróbowana podczas przygotowywania dania dla rodziny! Efekty? Dodatkowe kilogramy, uczucie ciężkości i coraz większe uczucie uzależnienia od tego „by wciąż coś żuć”. Jakie są przyczyny podjadania? Co można jeść bezkarnie, a na co uważać? Jak przestać podjadać?  

  • Dieta w chorobie Parkinsona – na co warto zwrócić uwagę?

    Podstawową formą leczenia choroby Parkinsona jest farmakoterapia. Interwencję tę wspomoże jednak dobrze zbilansowana dieta, która ponadto, zabezpieczy przed dalszymi powikłaniami choroby, w tym m.in. przed niebezpiecznym dla zdrowia, a nawet życia niedożywieniem. Dieta w chorobie Parkinsona – jaką pełni funkcję? Jaki składniki będą ważne? Jak żywieniowo poradzić sobie z zaburzeniami ze strony przewodu pokarmowego? 

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij