Nietolerancja fruktozy – jakie produkty należy ograniczyć?
Maria Brzegowy

Nietolerancja fruktozy – jakie produkty należy ograniczyć?

Coraz gorsze w obecnych czasach nawyki żywieniowe, w tym przede wszystkim zwiększone spożycie wysoko przetworzonej żywności oraz potraw i napojów obfitujących w cukier to nie tylko większe ryzyko nadwagi, cukrzycy bądź miażdżycy. To również prawdopodobna przyczyna dyskomfortu związanego z bólem o sporym natężeniu, który z niewiadomych często powodów nagle pojawia się zarówno u małych, jak i dorosłych pacjentów. Wokół tych objawów, obok nietolerancji laktozy, stosunkowo często kręci się też temat nietolerancji fruktozy, czyli upośledzonego jej wchłaniania. Czym ona jest?

Co jest dla jednego człowieka pokarmem, dla innego jest trucizną.
Lukrecjusz (100 r. p.n.e.)

Nietolerancja cukru owocowego – czy należy do rzadkości?

Nietolerancja fruktozy (fructus; inaczej cukru owocowego) wynika z upośledzenia jej wchłaniania w jelicie cienkim, gdzie naturalnie powinno ono zachodzić. Jako jednostka chorobowa rzadko jest komentowana w literaturze fachowej, aczkolwiek prawdopodobnie występuje w populacji znacznie częściej niż dotychczas sądzono. Przypuszcza się, że pozostaje jednym z elementów etiopatogenezy czynnościowych nieprawidłowości przewodu pokarmowego, zwłaszcza w odniesieniu do niemowląt i dzieci poniżej 9. roku życia, jak również w przypadku dorosłych, głównie zdiagnozowanych pod kątem jelita drażliwego.

Na co zwrócić uwagę?

Nietolerancje pokarmowe zaliczamy do grupy nadwrażliwości pokarmowych, czyli niepożądanych reakcji organizmu występujących po spożyciu pokarmów dobrze tolerowanych przez osoby zdrowe. W związku z tym, u osób chorych, ze spożyciem danych produktów spożywczych będą wiązały się pewne objawy wskazujące na określoną nietolerancję. Niestety, mylnym jest fakt, że część nietolerancji ma sporo wspólnych dla siebie objawów – przykładowo nietolerancja fruktozy może być podobna do objawów nietolerancji laktozy. Wśród najczęściej występujących w nietolerancji fruktozy wymienia się m.in.:

  • nagromadzenie się gazów, które oprócz wzdęć mogą wywołać i nasilić dolegliwości związane z refluksem żołądkowo-przełykowym
  • silne bóle brzucha
  • silne wzdęcia
  • biegunki
  • mdłości
  • uczucie przepełnienia

Ważne! Jeżeli istnieje podejrzenie występowania nietolerancji fruktozy, należy wykonać wodorowy test oddechowy (WTO). Sam test nie jest bolesny, a polega na pomiarze zawartości wodoru w wydychanym powietrzu przed i po obciążeniu (spożyciu) fruktozą. Za wynik dodatni testu uważa się wzrost zawartości cząsteczek wodoru w powietrzu wydychanym o ponad 20 ppm w porównaniu z wartością wyjściową. Według innych wynik ten jest również dodatni, jeżeli zawartość wodoru (lub metanu) w trzech kolejnych próbkach powietrza wydychanego przewyższa wartość wyjściową o co najmniej 3 ppm.

Skąd nietolerancja fruktozy?

Autorzy opisujący problem zgodnie podkreślają, że na przestrzeni ostatnich dziesięcioleci znacząco wzrosło spożycie fruktozy, dostarczanej do diety głównie w postaci napojów i potraw obfitujących w różne formy tego cukru. Stąd zwiększone ryzyko występowania wzmożonej fermentacji w jelicie grubym, a za nią – szereg objawów stwarzających uczucie dyskomfortu. Chcąc dokładniej przyjrzeć się zagadnieniu, niestety natrafia się na pewną lukę – całkowite dzienne spożycie fruktozy oraz jej pokarmowe źródła są bowiem w poszczególnych krajach bardzo zróżnicowane, a dane ubogie w informacje i niedostatecznie aktualizowane.

Sama fruktoza nie jest absolutnie szkodliwa – przykładowo produkty powszechnie uważane za zdrowe takie jak owoce, według najnowszych zaleceń żywieniowych stanowią aktualnie podstawę właściwej diety, tuż obok warzyw. Również i fruktany będące jedną z form w jakiej fruktoza występuje w pokarmach, posiadają szereg udokumentowanych właściwości prozdrowotnych.

Fruktany, czyli rozpuszczalna frakcja błonnika pokarmowego, posiadają szereg udokumentowanych właściwości zdrowotnych. Przykładowo, dzięki możliwości obniżania przez nie wartości energetycznej gotowego produktu spożywczego (jako efektywny zamiennik tłuszczu i cukru) mogą stać się  obiecującym składnikiem żywności ułatwiającym kontrolę masy ciała. Ponadto, wykazują korzystne działanie w odniesieniu do naszego profilu lipidowego oraz zwiększają biodostępność wybranych składników mineralnych (m.in. wapnia, magnezu i żelaza).

Jaka dieta?

Jeśli test wodorowy potwierdzi problem nietolerancji, należy u chorego zastosować dietę z ograniczeniem produktów, które fruktozę zawierają w znacznych, zwłaszcza przewyższających zawartość glukozy i galaktozy ilościach (tabela 1). W przypadku fruktanów również warto przyjrzeć się ich spożyciu – jednorazowo w posiłku ich ilość nie powinna przekroczyć 0,5g.

Szczególną uwagę należy zwrócić na:

  • soki
  • świeże owoce drobnopestkowe (np. jabłka, gruszki), melony, papaje, arbuzy
  • owoce suszone (m.in. jabłka, śliwki, morele, figi, daktyle, rodzynki)
  • miód
  • napoje słodzone fruktozą (tzw. soft drinki),

jak również (ze względu na fruktany):

  • pory
  • czosnek
  • cykoria
  • cebula
  • szparagi
  • pszenica
  • jęczmień
  • świeże owoce grubopestkowe (np. morele, śliwki, brzoskwinie, nektarynki)
  • owoce jagodowe (np. czarne jagody, żurawiny, maliny, truskawki)
  • owoce cytrusowe (np. grejpfruty, pomarańcze, cytryny, kumkwaty, mandarynki)
  • inne owoce takie jak: dojrzałe banany, kiwi i ananasy.

Tab. 1  Zawartość fruktozy i glukozy w 100 g wybranych produktów

 

Fruktoza [g/100 g]

Glukoza [g/100g]

Jabłko

5-5,9

1,7-2,4

Gruszka

6,5

2-3

Soki owocowe

5-7

2-3

Sacharoza

50

50

Miód

40,9

35,7

Arbuz

3,4

1,6

Rodzynki

29,8

27,5

Banan

3,5

4,5

Grejpfrut

1,2

2,0

Pomarańcza

1,8

2,5

Śliwka

3,4

5,2

Pomidor

1,2

1,6

Ziemniak

0,1

0,1

Warto zwrócić uwagę!

Proporcje zawartości glukozy i fruktozy w owocach mogą zmieniać się wraz z ich stopniem dojrzałości.
Gotowanie wybranych produktów (np. warzyw) może spowodować częściową eliminację fruktozy.

Piśmiennictwo:

  1. Cieślik E., Gębusia A., 2011, Żywność funkcjonalna z dodatkiem fruktanów, ŻYWNOŚĆ. Nauka. Technologia. Jakość., 2 (75), 27-37
  2. Marek K., Kamińska B., Plata-Nazar K., Grabska-Nadolska M., 2010, Upośledzenie wchłaniania fruktozy: rola w zaburzeniach czynnościowych przewodu pokarmowego u dzieci, Forum Medycyny Rodzinnej, Via Medica, 4, 2, 117-121

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Substancje w suplementach diety na odchudzanie

    Nie ma lepszego sposobu na zrzucenie zbędnych kilogramów niż odpowiednio dobrana dieta połączona z aktywnością fizyczną. Mimo to na rynku dostępna jest szeroka oferta suplementów na odchudzanie. Czy te preparaty mogą wspomóc walkę z nadwagą? Na jakiej zasadzie działają substancje, które są w składzie suplementów na odchudzanie? Przyglądamy się kilku z nich.

  • Dieta na trądzik – jakie produkty jeść, a które wykluczyć?

    W walce z trądzikiem, obok właściwej pielęgnacji, będzie pomocna także dieta. Codzienny jadłospis osoby zmagającej się z trądzikiem na twarzy, plecach lub dekolcie powinien być bogaty w produkty, które zawierają m.in. cynk, błonnik, witaminy z grupy B czy beta-karoten. Co zatem należy jeść, a czego unikać, aby pozbyć się wyprysków? 

  • Dieta przy wymiotach u dzieci i dorosłych – co można jeść i pić?

    Wymioty często pojawiają się przy zatruciu pokarmowym czy tzw. jelitówce. Na czas wymiotów warto wprowadzić odpowiednią dietę, aby odciążyć zmęczony żołądek i przyśpieszyć powrót do zdrowia. Okazuje się, że niektóre produkty pomogą złagodzić nudności i wymioty, a właściwa podaż płynów zapobiegnie odwodnieniu organizmu. Co podawać do jedzenia dziecku lub dorosłemu w trakcie wymiotów?  W jaki sposób przyrządzać posiłki dla osób po wymiotach?  Podpowiadamy.

  • Dieta FODMAP – na czym polega i kiedy ją stosować?

    Problemy z wypróżnianiem, wzdęcia i bóle brzucha to częste dolegliwości, który pojawiają się zwłaszcza przy IBS oraz zespole SIBO. Symptomy tych schorzeń można złagodzić, stosując odpowiednią dietę FODMAP. Na czym dokładnie ona polega? Które produkty należy włączyć do menu, a z których zrezygnować? 

  • Dieta w biegunce u dzieci i dorosłych – co jeść przy rozwolnieniu?

    Podczas biegunki należy stosować dietę zapierającą (tzw. dietę BRAT). Jej podstawą są łatwostrawne produkty, które pomagają zagęszczać treść pokarmową. Kolejnym i równie ważnym elementem w żywieniu w czasie biegunki jest odpowiednia podaż wody. Jak powinna wyglądać dieta podczas rozwolnienia? Które produkty można jeść, a których unikać? 

  • Termogeneza – czym jest? Jaki ma wpływ na utratę masy ciała?

    Na wartość naszego całodobowego zapotrzebowania składa się podstawowa oraz ponadpodstawowa przemiana materii, w tym m.in. termogeneza, czyli najprościej definiując – wydzielanie ciepła przez nasz organizm. Jej wartość może zależeć od składu spożywanej przez nas diety! Czym jest termogeneza? Czy ma związek z naszą masą ciała, zwłaszcza gdy potrzebujemy ją zredukować? 

  • Dieta przy SIBO – co jeść, a czego unikać w zespole rozrostu bakteryjnego?

    Dotyczy coraz większej liczby osób. Powoduje dyskomfort podczas wykonywania codziennych czynności, często sprawia ból. Na szczęście istnieją metody żywieniowe, które pozwalają na złagodzenie, a nawet całkowite ustąpienie dolegliwości. SIBO – jaka dieta będzie najlepsza? Jakie produkty należy wyeliminować, a które nie będą szkodzić? 

  • Termogeniki – co to za produkty i jaki mają wpływ na spalanie tłuszczu?

    Nikogo już dziś nie dziwią coraz to nowsze diety czy specyfiki mające na celu bezproblemową redukcję nadmiernych kilogramów. Sformułowanie „termogeniki” jest jednak znane już od wielu lat, a co więcej – dalej chętnie stosowane m.in. w branży sportowej. Czym są termogeniki? Czy pomogą w odchudzaniu bez żmudnej diety i ćwiczeń? Co jest termogenikiem?

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij