Krwawienie z odbytu – przyczyny, leczenie, powikłania

Krwawienie z odbytu jest najczęściej objawem schorzeń, takich jak hemoroidy, szczeliny odbytu, nieswoiste zapalenie jelit, wrzody i rak jelita grubego. Zwykle krwawienie z odbytu można zauważyć na papierze toaletowym, w wodzie w muszli klozetowej lub w stolcu. Ważne jest, aby w momencie zauważenia problemu skontaktować się z lekarzem, ponieważ może to być oznaką poważnej choroby, która rozwija się w organizmie.

1. Czym jest krwawienie z odbytu?
2. Krwawienie ostre i przewlekłe – czym się różni?
3. Czego objawem może być krwawienie z odbytu? Częste i rzadkie przyczyny
4. Co zrobić, kiedy pojawi się krwawienie z odbytu? Diagnostyka
5. Krwawienie z odbytu – leczenie
6. Jak zapobiegać krwawieniom z odbytu?

Dzięki temu artykułowi dowiesz się:

• czym jest krwawienie z odbytu,
• czym różni się krwawienie ostre od przewlekłego,
• co zrobić, jeśli zauważysz u siebie krwawienie z odbytu.

Dzięki temu artykułowi zrozumiesz, że krwawienie z odbytu może mieć wiele przyczyn – od stosunkowo niegroźnych, jak hemoroidy, po poważniejsze schorzenia, w tym choroby zapalne jelit czy nowotwory. Dowiesz się także, jak rozpoznać różne rodzaje krwawienia oraz kiedy objaw ten wymaga pilnej konsultacji lekarskiej. Poznasz również dostępne metody leczenia oraz sposoby zapobiegania nawrotom dolegliwości.

Czym jest krwawienie z odbytu?

Krwawienie z odbytu definiowane jest nie tylko jako obecność świeżej krwi w różnych ilościach, ale również obecność jedynie jej skrzepów. Znany jest także termin medyczny w postaci tzw. krwi utajonej, kiedy to krew jest obecna w kale, jednak nie da się jej dostrzec gołym okiem. W przypadku zauważenia krwi przy defekacji warto zwrócić uwagę na to, jak ona dokładnie wygląda. Dla przykładu – ważne jest, czy krew jest zauważalna w postaci plamy krwi na papierze toaletowym, czy jest to świeża krew obecna w muszli klozetowej lub w wodzie, czy też krew jest w pewnym stopniu wymieszana z kałem. Odpowiedzi na te pytania dają lekarzowi możliwość wstępnego różnicowania przyczyny krwawienia oraz określenia, na jakim etapie przewodu pokarmowego ma ono miejsce.

Krwawienie ostre i przewlekłe – czym się różni?

W sytuacji pojawienia się krwawienia z odbytu wyróżnić można krwawienie ostre oraz przewlekłe.

W przypadku ostrego krwawienia z odbytu widoczna jest czysta, żywoczerwona krew, a sam stolec może być krwisty. Przebieg jest również znacznie bardziej gwałtowny niż ma to miejsce w przypadku krwawienia przewlekłego, gdyż w niektórych sytuacjach dojść może do znacznej utraty krwi w krótkim czasie. Objawy, jakie mogą pojawić się w takiej sytuacji, to m.in:

• przyspieszenie akcji serca,
• bladość,
• zawroty głowy,
• szumy uszne,
• trudności w oddychaniu,
• a w skrajnych przypadkach również omdlenie z utratą przytomności.

Krwawienie przewlekłe związane jest z powolną utratą krwi, która może trwać nawet miesiącami. W takiej sytuacji klinicznej krew jest niewidoczna gołym okiem lub też zauważalne są jej niewielkie ilości w kale. Przewlekłe krwawienie z odbytu może być związane również z okresowym pojawianiem się świeżej krwi na papierze toaletowym. Taki stan może prowadzić do: 

• niedokrwistości mikrocytarnej z niedoboru żelaza, 
• pogorszenia tolerancji wysiłku,
• bladości,
• pogorszenia samopoczucia.

Czego objawem może być krwawienie z odbytu? Częste i rzadkie przyczyny

W większości przypadków, szczególnie w sytuacji obecności świeżej krwi, krwawienie z odbytu związane jest z guzkami krwawniczymi, czyli hemoroidami. Towarzyszyć mogą im inne symptomy, takie jak świąd odbytu, problemy z wypróżnianiem czy też silne dolegliwości bólowe w trakcie siedzenia. Dobrze jest także pamiętać, że stolec z krwią może świadczyć również o poważnych jednostkach chorobowych, takich jak rak jelita grubego, zaburzenia krzepnięcia, malformacje naczyniowe, uchyłki jelita grubego, polipy. Może też pojawić się w przypadku ostrych objawów z towarzyszącą biegunką, w infekcjach pokarmowych o podłożu bakteryjnym.

Co zrobić, kiedy pojawi się krwawienie z odbytu? Diagnostyka

1. Przede wszystkim krwawienie z odbytu nie może zostać zbagatelizowane i zawsze wymaga konsultacji z lekarzem. W ramach podstawowej opieki zdrowotnej (POZ) lekarz najprawdopodobniej po zebranym wywiadzie przeprowadzi badanie per rectum, a więc zbadanie za pomocą palca końcowego odcinka przewodu pokarmowego – odbytu. Jest ono niezwykle ważne i może dostarczyć wielu cennych informacji na temat potencjalnej przyczyny krwawienia, gdyż w jego trakcie widoczne są hemoroidy zewnętrzne, a większość potencjalnych nowotworów jelita grubego lokalizuje się w odbytnicy i pozostaje w zasięgu palca w trakcie badania.
2. Po przeprowadzonym badaniu lekarz pierwszego kontaktu może wysłać pacjenta na kontrolne badania krwi, a w razie potrzeby również na kolonoskopię oraz do poradni chirurgicznej.
3. W niektórych sytuacjach (na późniejszym etapie diagnostyki), w oparciu o informacje uzyskane od pacjenta oraz lekarza rodzinnego, chirurg może zadecydować o konieczności wykonania badań obrazowych takich jak tomografia komputerowa jamy brzusznej lub rezonans magnetyczny tego obszaru.

Krwawienie z odbytu – leczenie

Leczenie krwawienia z odbytu uzależnione jest od przyczyny jego wystąpienia. Jeżeli pojawienie się krwi związane jest z obecnością hemoroidów, w większości przypadków dolegliwość ta leczona jest w sposób zachowawczy. W niektórych sytuacjach konieczne jest jednak postępowanie zabiegowe. Uchyłki jelita grubego, które związane są nie tylko z krwawieniem, ale również z dość mocno odczuwalnymi dolegliwościami bólowymi w lewym dolnym kwadrancie brzucha, wymagają swoistego leczenia farmakologicznego. Polipy jelita grubego czy też nowotwory mogą być natomiast leczone za pomocą zabiegów endoskopowych, np. w trakcie wykonywania kolonoskopii, bądź też operacji otwartych z dostępu brzusznego wykonywanych oczywiście w warunkach sali operacyjnej. W niektórych sytuacjach konieczne może być także leczenie wspomagające towarzyszącej niedokrwistości, np. w postaci podawania doustnych preparatów żelaza.

Jak zapobiegać krwawieniom z odbytu?

Aby skutecznie zapobiegać krwawieniom z odbytu, należy ograniczyć ryzyko występowania dolegliwości wywołujących tego typu objawy. W tym celu należy przede wszystkim:

• wprowadzić na co dzień dietę lekkostrawną,
• unikać zaparć,
• zadbać o odpowiednie nawodnienie,
• unikać pozostawania w pozycji siedzącej przez dłuższy czas,
• uprawiać regularnie sport i zadbać o codzienną aktywność fizyczną,
• wykonywać kontrolne badania, takie jak USG jamy brzusznej oraz kolonoskopia, zgodnie z zaleceniami lekarzy specjalistów.