Nużeniec (Demodex) – leczenie i objawy
Katarzyna Godlewska

Nużeniec (Demodex) – leczenie i objawy

Szereg najnowszych publikacji wskazuje, że nużeniec (Demodex) powinien być brany po uwagę jako czynnik etiologiczny u osób z dolegliwościami nie tylko dermatologicznymi, takimi jak trądzik różowaty czy łojotokowe zapalenie skóry, ale i okulistycznymi. Obecnie istnieją mocne dowody na to, że te pasożytnicze roztocza mogą uczestniczyć w patogenezie przewlekłego zapalenia brzegów powiek (Blepharitis), a nawet zespołu suchego oka (Keratoconjunctivitis sicca).

Charakterystyka nużeńca 

Nużeńce (Demodex) są mikroskopijnymi pajęczakami, należącymi do rzędu roztoczy (Acarina), które znane są doskonale wszystkim lekarzom alergologom i pacjentom borykającym się z uczuleniami. Dotychczas opisano dwa gatunki bytujące na człowieku: większy, osiągający rozmiary około 0,4 mm długości - nużeniec ludzki (Demodex folliculorum) i mniejszy z nużeńców, osiągający najwyżej 0,3 mm - nużeniec krótki (Demodex brevis). Obydwa nużeńce charakteryzuje robakowaty kształt ciała i silnie zredukowane odnóża. Ponieważ w całym cyklu rozwojowym głównym ich pożywieniem są lipidy, zamieszkują one obszary skóry szczególnie bogate w gruczoły łojowe. Nużeniec ludzki pasożytuje głównie w mieszkach włosowych rzęs oraz brwi, natomiast nużeniec krótki umiejscawia się w powiekowych gruczołach Meiboma.

Częstość występowania nużeńca

Do zarażenia dochodzi drogą kontaktową (np. przez stosowanie wspólnych przyborów toaletowych, ręczników oraz kosmetyków (głównie pudrów czy drogeryjnych testerów) oraz prawdopodobnie za pośrednictwem kurzu, w którym mogą znajdować się jaja. Należy podkreślić, że w większości przypadków obecność omawianego pasożyta jest bezobjawowa. Dopiero w szczególnie sprzyjających warunkach, czyli w sytuacji nadmiernego spadku odporności (predysponuje więc starszy wiek ) rozwija się choroba. Stan chorobowy spowodowany obecnością nużeńca określa się nużycą lub demodekozą. Zwiększoną skłonność do zmian klinicznych mogą mieć także osoby z zaburzeniami gospodarki lipidowej lub hormonalnej oraz osoby narażone na chroniczny stres. U dzieci jest  nużyca jest diagnozowana bardzo rzadko, co może wynikać z wydzielania małej ilości łoju przez odpowiednie gruczoły (nużeńce odżywiają się lipidami).

Objawy kliniczne nużeńca

Objawy kliniczne są uzależnione od gatunku nużeńca. Demodex folliculorum powoduje przewlekłe zapalenie brzegów powiek. Poruszające  się w torebce rzęsy nużeńce drażnią mechanicznie cebulkę włosową. W miarę wzrostu pasożyta w mieszku, może dojść do przemieszczenia podstawy rzęsy i zmiany kierunku jej wzrostu. Pojawia się także świąd, złogi wokół podstawy rzęs oraz nadmierne ich wypadanie. Z kolei powodowana głównie przez Demodex brevis dysfunkcja gruczołów Meiboma prowadzi do nadmiernego odparowywania filmu łzowego i objawów zespołu suchego oka. Z tego powodu zarażenie nużeńcami często jest traktowane jako reakcja alergiczna (pacjent skarży się na podrażnienie, zaczerwienienie oczu oraz uczucie piasku pod powiekami). Dopiero brak poprawy po długotrwałym leczeniu skłania lekarz okulistę do rozważenia innej przyczyny.

Związek nużeńca z nawracającymi jęczmieniami i gradówkami

Nużeniec może się przyczyniać się do rozwoju stanu zapalnego brzegów powiek nie tylko w sposób bezpośredni. Osłabiając bariery ochronne może on także oddziaływać pośrednio jako sprzymierzeniec bakterii. Dowodem tego jak fakt, że nużycy często towarzyszy zakażenie skóry gronkowcami, a w efekcie nawracające jęczmienie i gradówki. To również powinno być sygnałem dla lekarza okulisty.

Demodex – prosta diagnostyka

Diagnostyka laboratoryjna w kierunku obecności nużeńca jest bardzo prosta i nie wymaga ani kosztownych procedur, ani skomplikowanego sprzętu laboratoryjnego. Materiał do badań (kilka rzęs, które często bardzo łatwo wychodzą) pobiera diagnosta laboratoryjny. Rzęsy powinny być w dniu badania wolne od kosmetyków. Po nakryciu szkiełkiem nakrywkowym materiał oglądany jest pod mikroskopem w odpowiednim powiększeniu. W preparacie poszukuje się jaj lub dorosłych osobników.

Leczenie nużeńca

W przeciwieństwie do diagnostyki terapia nużycy nie jest  już tak prosta, ponieważ roztocza te są dość oporne na leczenie. Dużym problemem terapeutycznym jest brak gotowych preparatów na naszym rynku zarejestrowanych do skutecznego leczenia mużeńca. Lekarza okuliści stosują więc często dostępne leki gotowe (poza wskazaniami; off-label use)  lub zalecają wykonać w aptece recepturowe leki oczne o składzie dobranym na podstawie danych z piśmiennictwa. Farmakoterapia trwa z reguły trwa kilka miesięcy i wymaga od pacjenta dużej cierpliwości oraz dyscypliny w przestrzeganiu wskazówek lekarza okulisty. Na rynku pojawiają się również kosmetyki z wyciągiem z aloesu, olejkiem szałwiowym, herbacianym oraz dekspantenolem i kwasem hialuronowym wspierające terapię zaleconą przez lekarza okulistę. Preparaty te umożliwiają usunięcie wydzieliny spowodowanej działaniem nużeńców oraz łagodzą świąd i pieczenie towarzyszące stanom zapalnym. Higiena brzegów powiek obejmuje także ciepłe okłady i mechaniczny masaż powiek.

Indywidualizacja leczenia nużeńca

Przewlekłe zapalenie brzegów powiek i zespół suchego oka to bardzo rozpowszechnione w okulistyce stany. Chorzy mogą różnić się bardzo wieloma elementami charakterystyki klinicznej, które mogą wywierać mniejszy lub większy wpływ na podjęte w ich przypadku postępowanie okulistyczne. Lekarz nie powinien jednak ignorować roli nużeńców zwłaszcza wtedy, kiedy dotychczas stosowane leczenie nie przynosi pacjentowi ulgi.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Otyłość – co ją powoduje i jak z nią walczyć?

    Otyłość to choroba, której częstotliwość występowania przybiera aktualnie rozmiar epidemii. Bezpośrednio wiąże się ją z problemami natury nie tylko estetycznej, ale przede wszystkim zdrowotnej. Jej obecność pogarsza m.in. stopie wyrównania jednostek takich jak cukrzyca czy nadciśnienie tętnicze krwi, zwiększa ryzyko rozwoju choroby nowotworowej oraz sprzyja kłopotom w zajściu w ciążę. Właściwe jej diagnozowanie oraz prowadzenie pozwalają na powrót do pełni sił. Czym jest otyłość? Z jakimi problemami się ją wiąże? Jak ją diagnozować oraz leczyć? Dowiedz się wszystkiego z poniższego artykułu. 

  • Nerwobóle – skąd się biorą i jakie są ich rodzaje? Jak leczy się neuralgie?

    Neuralgia to zespół bólowy, w przebiegu którego występują nawracające ataki silnego, rwącego, promieniującego bólu, który może dotyczyć różnych części ciała. Bezpośrednią przyczyną dolegliwości jest podrażnienie konkretnego nerwu. Wyróżnia się nerwobóle samoistne oraz objawowe, czyli spowodowane procesem chorobowym. Jakie rodzaje nerwobóli występują najczęściej? Jak leczy się neuralgie?  

  • Otyłość brzuszna – przyczyny i skutki. Jak się jej pozbyć?

    Ze względu na umiejscowienie tkanki tłuszczowej otyłość dzieli się na postać uogólnioną, brzuszną oraz pośladkowo-udową.  Z punktu widzenia zdrowotnego najgroźniejszą wydaje się być otyłość brzuszna. Jakie są jej przyczyny? Jak ją rozpoznać i leczyć?  Podpowiadamy. 

  • Czym są priony? Jakie choroby wywołują i jak się je leczy?

    Choroby prionowe dotykają zarówno ludzi, jak i zwierzęta. Są wywoływane przez nieprawidłowo sfałdowane białka transmisyjne – akumulacja odbiegających od normy protein może powodować wiele dotkliwych objawów, które z czasem prowadzą do śmierci. Jakie są rodzaje chorób prionowych? Czy jest sposób, aby im zapobiec?

  • Borelioza – przyczyny, objawy, diagnostyka, leczenie choroby z Lyme

    Borelioza to choroba zakaźna przenoszona przez kleszcze, której przyczyną jest bakteria o nazwie Borellia burgdorferi. Zakażenie dotyczy wielu układów i jest trudne do rozpoznania. Objawy boreliozy są nieswoiste i zmienne w zależności od postaci choroby. Mogą obejmować rumień wędrujący (jest to jedyny charakterystyczny symptom choroby z Lyme), bóle stawów, znaczne osłabienie, bóle głowy, a gdy schorzenie nie jest odpowiednio wcześnie wykryte mogą wystąpić: niedowłady, drżenie mięśni, drgawki, problemy z koncentracją, otępienie. Sprawdź, jakie badania wykonać, gdy podejrzewasz u siebie boreliozę?

  • Trwają prace nad szczepionką przeciwmiażdżycową. Czy dzięki niej uda się skutecznie obniżyć poziom cholesterolu LDL?

    Polsko–irański zespół pod kierownictwem prof. Marcina Banacha pracuje nad szczepionką przeciw miażdżycy. Podanie podstawowej dawki i dwóch lub trzech przypominających ma na stałe obniżać poziom „złego” cholesterolu w organizmie.

  • Neuroborelioza – czym się charakteryzuje? Jakie są objawy neurologiczne boreliozy?

    Neuroborelioza to postać boreliozy (choroby z Lyme), w której dochodzi do powstania zmian w strukturach ośrodkowego i obwodowego układu nerwowego. Jeżeli objawy utrzymują się poniżej sześciu miesięcy, mówimy o wczesnej fazie, natomiast jeśli trwają powyżej pół roku – o późnym stadium choroby. Symptomy neuroboreliozy mogą być rozmaite i obejmować m.in. porażenie nerwów czaszkowych, zapalenie korzeni nerwowych, limfocytarne zapalenie opon mózgowo–rdzeniowych, niedowłady, mioklonie, zapalenie naczyń mózgu. Jak zdiagnozować neuroboreliozę i jak wygląda jej leczenie?

  • Mielopatia – przyczyny, objawy i leczenie mielopatii szyjnej i piersiowej

    Mielopatia to zespół objawów, które pojawiają się na skutek uszkodzenia rdzenia kręgowego. Najczęstszą jej przyczyną są zmiany zwyrodnieniowe obejmujące kręgosłup szyjny, piersiowy bądź lędźwiowy. Rzadziej mielopatia jest spowodowana tępym urazem, stanem zapalnym czy nowotworami. Jakie są objawy mielopatii szyjnej i piersiowej? 

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij