Nużeniec (Demodex) – leczenie i objawy - portal DOZ.pl
Nużeniec (Demodex) – leczenie i objawy
Katarzyna Godlewska

Nużeniec (Demodex) – leczenie i objawy

Szereg najnowszych publikacji wskazuje, że nużeniec (Demodex) powinien być brany po uwagę jako czynnik etiologiczny u osób z dolegliwościami nie tylko dermatologicznymi, takimi jak trądzik różowaty czy łojotokowe zapalenie skóry, ale i okulistycznymi. Obecnie istnieją mocne dowody na to, że te pasożytnicze roztocza mogą uczestniczyć w patogenezie przewlekłego zapalenia brzegów powiek (Blepharitis), a nawet zespołu suchego oka (Keratoconjunctivitis sicca).

Charakterystyka nużeńca 

Nużeńce (Demodex) są mikroskopijnymi pajęczakami, należącymi do rzędu roztoczy (Acarina), które znane są doskonale wszystkim lekarzom alergologom i pacjentom borykającym się z uczuleniami. Dotychczas opisano dwa gatunki bytujące na człowieku: większy, osiągający rozmiary około 0,4 mm długości - nużeniec ludzki (Demodex folliculorum) i mniejszy z nużeńców, osiągający najwyżej 0,3 mm - nużeniec krótki (Demodex brevis). Obydwa nużeńce charakteryzuje robakowaty kształt ciała i silnie zredukowane odnóża. Ponieważ w całym cyklu rozwojowym głównym ich pożywieniem są lipidy, zamieszkują one obszary skóry szczególnie bogate w gruczoły łojowe. Nużeniec ludzki pasożytuje głównie w mieszkach włosowych rzęs oraz brwi, natomiast nużeniec krótki umiejscawia się w powiekowych gruczołach Meiboma.

Częstość występowania nużeńca

Do zarażenia dochodzi drogą kontaktową (np. przez stosowanie wspólnych przyborów toaletowych, ręczników oraz kosmetyków (głównie pudrów czy drogeryjnych testerów) oraz prawdopodobnie za pośrednictwem kurzu, w którym mogą znajdować się jaja. Należy podkreślić, że w większości przypadków obecność omawianego pasożyta jest bezobjawowa. Dopiero w szczególnie sprzyjających warunkach, czyli w sytuacji nadmiernego spadku odporności (predysponuje więc starszy wiek ) rozwija się choroba. Stan chorobowy spowodowany obecnością nużeńca określa się nużycą lub demodekozą. Zwiększoną skłonność do zmian klinicznych mogą mieć także osoby z zaburzeniami gospodarki lipidowej lub hormonalnej oraz osoby narażone na chroniczny stres. U dzieci jest  nużyca jest diagnozowana bardzo rzadko, co może wynikać z wydzielania małej ilości łoju przez odpowiednie gruczoły (nużeńce odżywiają się lipidami).

Polecane dla Ciebie

Objawy kliniczne nużeńca

Objawy kliniczne są uzależnione od gatunku nużeńca. Demodex folliculorum powoduje przewlekłe zapalenie brzegów powiek. Poruszające  się w torebce rzęsy nużeńce drażnią mechanicznie cebulkę włosową. W miarę wzrostu pasożyta w mieszku, może dojść do przemieszczenia podstawy rzęsy i zmiany kierunku jej wzrostu. Pojawia się także świąd, złogi wokół podstawy rzęs oraz nadmierne ich wypadanie. Z kolei powodowana głównie przez Demodex brevis dysfunkcja gruczołów Meiboma prowadzi do nadmiernego odparowywania filmu łzowego i objawów zespołu suchego oka. Z tego powodu zarażenie nużeńcami często jest traktowane jako reakcja alergiczna (pacjent skarży się na podrażnienie, zaczerwienienie oczu oraz uczucie piasku pod powiekami). Dopiero brak poprawy po długotrwałym leczeniu skłania lekarz okulistę do rozważenia innej przyczyny.

Związek nużeńca z nawracającymi jęczmieniami i gradówkami

Nużeniec może się przyczyniać się do rozwoju stanu zapalnego brzegów powiek nie tylko w sposób bezpośredni. Osłabiając bariery ochronne może on także oddziaływać pośrednio jako sprzymierzeniec bakterii. Dowodem tego jak fakt, że nużycy często towarzyszy zakażenie skóry gronkowcami, a w efekcie nawracające jęczmienie i gradówki. To również powinno być sygnałem dla lekarza okulisty.

Demodex – prosta diagnostyka

Diagnostyka laboratoryjna w kierunku obecności nużeńca jest bardzo prosta i nie wymaga ani kosztownych procedur, ani skomplikowanego sprzętu laboratoryjnego. Materiał do badań (kilka rzęs, które często bardzo łatwo wychodzą) pobiera diagnosta laboratoryjny. Rzęsy powinny być w dniu badania wolne od kosmetyków. Po nakryciu szkiełkiem nakrywkowym materiał oglądany jest pod mikroskopem w odpowiednim powiększeniu. W preparacie poszukuje się jaj lub dorosłych osobników.

Leczenie nużeńca

W przeciwieństwie do diagnostyki terapia nużycy nie jest  już tak prosta, ponieważ roztocza te są dość oporne na leczenie. Dużym problemem terapeutycznym jest brak gotowych preparatów na naszym rynku zarejestrowanych do skutecznego leczenia mużeńca. Lekarza okuliści stosują więc często dostępne leki gotowe (poza wskazaniami; off-label use)  lub zalecają wykonać w aptece recepturowe leki oczne o składzie dobranym na podstawie danych z piśmiennictwa. Farmakoterapia trwa z reguły trwa kilka miesięcy i wymaga od pacjenta dużej cierpliwości oraz dyscypliny w przestrzeganiu wskazówek lekarza okulisty. Na rynku pojawiają się również kosmetyki z wyciągiem z aloesu, olejkiem szałwiowym, herbacianym oraz dekspantenolem i kwasem hialuronowym wspierające terapię zaleconą przez lekarza okulistę. Preparaty te umożliwiają usunięcie wydzieliny spowodowanej działaniem nużeńców oraz łagodzą świąd i pieczenie towarzyszące stanom zapalnym. Higiena brzegów powiek obejmuje także ciepłe okłady i mechaniczny masaż powiek.

Indywidualizacja leczenia nużeńca

Przewlekłe zapalenie brzegów powiek i zespół suchego oka to bardzo rozpowszechnione w okulistyce stany. Chorzy mogą różnić się bardzo wieloma elementami charakterystyki klinicznej, które mogą wywierać mniejszy lub większy wpływ na podjęte w ich przypadku postępowanie okulistyczne. Lekarz nie powinien jednak ignorować roli nużeńców zwłaszcza wtedy, kiedy dotychczas stosowane leczenie nie przynosi pacjentowi ulgi.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Jak dawkować paracetamol osobom dorosłym, dzieciom i kobietom w ciąży?

    Paracetamol jest jednym z bardziej popularnych leków sprzedawanych  bez recepty (OTC). Stosowany między innymi w ostrych, umiarkowanych i przewlekłych bólach głowy, gardła i zębów, a także bólach miesiączkowych i migrenach. Cechuje go względne bezpieczeństwo stosowania. W przypadku silnego bólu, można go łączyć z innymi substancjami, np. z morfiną. Jak wygląda właściwy sposób dawkowania paracetamolu, jaka jest maksymalna i bezpieczna dawka dzienna oraz czy kobiety w ciąży mogą zażywać ten lek? Odpowiedzi na te i inne pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Fakty i mity o kacu

    Niezależnie od wyników badań dotyczących odżywczych właściwości alkoholu i jego pozytywnego działania na nasz organizm, ogólnie wiadomo, że alkohol spożywany w nadmiarze jest szkodliwy. Najlepszym sposobem uniknięcia nieprzyjemnych skutków alkoholowych ekscesów (czyli tzw. kaca) jest spożywanie drinków w odpowiednich ilościach.

  • Sposoby na kaca – jak radzić sobie z syndromem dnia poprzedniego?

    „Ach, co to była za noc!” – wspominamy z rozmarzeniem Sylwestra. Często temu rozmarzeniu towarzyszą jednak przykre pamiątki w postaci tępego bólu głowy, nudności, wzmożonego pragnienia i ogólnego złego samopoczucia. Każdy z nas może doświadczać zupełnie innego wachlarza objawów związanego z odchorowywaniem naszych wcześniejszych szaleństw.

  • Wycięcie migdałków (tonsillektomia) – kiedy należy usunąć migdałki?

    Wycięcie migdałków podniebiennych bądź wycięcie trzeciego migdała to proste zabiegi, które mogą znacząco poprawić jakość życia oraz uchronić przed groźnymi powikłaniami, zarówno dzieci, jak i dorosłych, którzy cierpią z powodu nawracających angin. Choć decyzja o usunięciu migdałków należy do lekarza, warto sprawdzić, jakie są wskazania do przeprowadzenia zabiegu i jak wygląda rekonwalescencja.

  • Domowe sposoby na hemoroidy – jak wyleczyć hemoroidy? Poznaj naturalne metody na pozbycie się żylaków odbytu

    Domowe sposoby na hemoroidy są skuteczne, pod warunkiem jednak, że zastosujemy je odpowiednio wcześnie – w momencie pojawienia się pierwszych objawów hemoroidów (zazwyczaj jest to świąd i pieczenie odbytu). Wśród naturalnych metod walki z żylakami odbytu znajdują się zimne okłady z lodu, nasiadówki, ciepłe kąpiele z dodatkiem olejków, a także maści i czopki dostępne w aptece bez recepty.

  • Siemię lniane – właściwości i zastosowanie ziaren lnu. Jak przygotować siemię lniane?

    Siemię lniane, czyli nasiona lnu pospolitego, to niewielkie ziarenka o brązowej lub lekko złotej barwie. Z powodu wielu właściwości prozdrowotnych zaliczane są do superfoods – wykorzystywane są we wspomagającym leczeniu wielu schorzeń, np. układu pokarmowego czy sercowo–naczyniowego, mają także pozytywne działanie na włosy oraz skórę. Jakie są właściwości siemienia lnianego? Jak przygotować siemię lniane?

  • Żele do dezynfekcji – jakie wybrać? Czy wszystkie ochronią przed koronawirusem?

    Mydło, płyny antybakteryjne i żele do dezynfekcji na stałe zagościły w naszym życiu. Choć oferta rynkowa jest ogromna, to nie wszystkie dostępne produkty skutecznie usuwają koronawirusa z powierzchni użytkowych, a przede wszystkim z naszych dłoni. Jak wybrać mądrze? Jakimi kryteriami się kierować?

  • Zioła na uchyłki jelita grubego

    Zła dieta, która jest oparta na produktach wysokoprzetworzonych i o niskiej zawartości błonnika pokarmowego, może doprowadzić do wystąpienia uchyłkowatości jelit, będącej chorobą cywilizacyjną. Uważa się również, że pewne znaczenie w pojawianiu się uchyłków jelit mają predyspozycje genetyczne, co udowodniło zidentyfikowanie genów odpowiedzialnych za powstawanie uchyłkowatości. Jakie zioła będą najlepsze dla prawidłowej pracy jelit i dlaczego przy siemieniu lnianym należy pić dużą ilość wody?

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij