Nużeniec (Demodex) – leczenie i objawy
Katarzyna Godlewska

Nużeniec (Demodex) – leczenie i objawy

Szereg najnowszych publikacji wskazuje, że nużeniec (Demodex) powinien być brany po uwagę jako czynnik etiologiczny u osób z dolegliwościami nie tylko dermatologicznymi, takimi jak trądzik różowaty czy łojotokowe zapalenie skóry, ale i okulistycznymi. Obecnie istnieją mocne dowody na to, że te pasożytnicze roztocza mogą uczestniczyć w patogenezie przewlekłego zapalenia brzegów powiek (Blepharitis), a nawet zespołu suchego oka (Keratoconjunctivitis sicca).

Charakterystyka nużeńca 

Nużeńce (Demodex) są mikroskopijnymi pajęczakami, należącymi do rzędu roztoczy (Acarina), które znane są doskonale wszystkim lekarzom alergologom i pacjentom borykającym się z uczuleniami. Dotychczas opisano dwa gatunki bytujące na człowieku: większy, osiągający rozmiary około 0,4 mm długości - nużeniec ludzki (Demodex folliculorum) i mniejszy z nużeńców, osiągający najwyżej 0,3 mm - nużeniec krótki (Demodex brevis). Obydwa nużeńce charakteryzuje robakowaty kształt ciała i silnie zredukowane odnóża. Ponieważ w całym cyklu rozwojowym głównym ich pożywieniem są lipidy, zamieszkują one obszary skóry szczególnie bogate w gruczoły łojowe. Nużeniec ludzki pasożytuje głównie w mieszkach włosowych rzęs oraz brwi, natomiast nużeniec krótki umiejscawia się w powiekowych gruczołach Meiboma.

Częstość występowania nużeńca

Do zarażenia dochodzi drogą kontaktową (np. przez stosowanie wspólnych przyborów toaletowych, ręczników oraz kosmetyków (głównie pudrów czy drogeryjnych testerów) oraz prawdopodobnie za pośrednictwem kurzu, w którym mogą znajdować się jaja. Należy podkreślić, że w większości przypadków obecność omawianego pasożyta jest bezobjawowa. Dopiero w szczególnie sprzyjających warunkach, czyli w sytuacji nadmiernego spadku odporności (predysponuje więc starszy wiek ) rozwija się choroba. Stan chorobowy spowodowany obecnością nużeńca określa się nużycą lub demodekozą. Zwiększoną skłonność do zmian klinicznych mogą mieć także osoby z zaburzeniami gospodarki lipidowej lub hormonalnej oraz osoby narażone na chroniczny stres. U dzieci jest  nużyca jest diagnozowana bardzo rzadko, co może wynikać z wydzielania małej ilości łoju przez odpowiednie gruczoły (nużeńce odżywiają się lipidami).

Objawy kliniczne nużeńca

Objawy kliniczne są uzależnione od gatunku nużeńca. Demodex folliculorum powoduje przewlekłe zapalenie brzegów powiek. Poruszające  się w torebce rzęsy nużeńce drażnią mechanicznie cebulkę włosową. W miarę wzrostu pasożyta w mieszku, może dojść do przemieszczenia podstawy rzęsy i zmiany kierunku jej wzrostu. Pojawia się także świąd, złogi wokół podstawy rzęs oraz nadmierne ich wypadanie. Z kolei powodowana głównie przez Demodex brevis dysfunkcja gruczołów Meiboma prowadzi do nadmiernego odparowywania filmu łzowego i objawów zespołu suchego oka. Z tego powodu zarażenie nużeńcami często jest traktowane jako reakcja alergiczna (pacjent skarży się na podrażnienie, zaczerwienienie oczu oraz uczucie piasku pod powiekami). Dopiero brak poprawy po długotrwałym leczeniu skłania lekarz okulistę do rozważenia innej przyczyny.

Związek nużeńca z nawracającymi jęczmieniami i gradówkami

Nużeniec może się przyczyniać się do rozwoju stanu zapalnego brzegów powiek nie tylko w sposób bezpośredni. Osłabiając bariery ochronne może on także oddziaływać pośrednio jako sprzymierzeniec bakterii. Dowodem tego jak fakt, że nużycy często towarzyszy zakażenie skóry gronkowcami, a w efekcie nawracające jęczmienie i gradówki. To również powinno być sygnałem dla lekarza okulisty.

Demodex – prosta diagnostyka

Diagnostyka laboratoryjna w kierunku obecności nużeńca jest bardzo prosta i nie wymaga ani kosztownych procedur, ani skomplikowanego sprzętu laboratoryjnego. Materiał do badań (kilka rzęs, które często bardzo łatwo wychodzą) pobiera diagnosta laboratoryjny. Rzęsy powinny być w dniu badania wolne od kosmetyków. Po nakryciu szkiełkiem nakrywkowym materiał oglądany jest pod mikroskopem w odpowiednim powiększeniu. W preparacie poszukuje się jaj lub dorosłych osobników.

Leczenie nużeńca

W przeciwieństwie do diagnostyki terapia nużycy nie jest  już tak prosta, ponieważ roztocza te są dość oporne na leczenie. Dużym problemem terapeutycznym jest brak gotowych preparatów na naszym rynku zarejestrowanych do skutecznego leczenia mużeńca. Lekarza okuliści stosują więc często dostępne leki gotowe (poza wskazaniami; off-label use)  lub zalecają wykonać w aptece recepturowe leki oczne o składzie dobranym na podstawie danych z piśmiennictwa. Farmakoterapia trwa z reguły trwa kilka miesięcy i wymaga od pacjenta dużej cierpliwości oraz dyscypliny w przestrzeganiu wskazówek lekarza okulisty. Na rynku pojawiają się również kosmetyki z wyciągiem z aloesu, olejkiem szałwiowym, herbacianym oraz dekspantenolem i kwasem hialuronowym wspierające terapię zaleconą przez lekarza okulistę. Preparaty te umożliwiają usunięcie wydzieliny spowodowanej działaniem nużeńców oraz łagodzą świąd i pieczenie towarzyszące stanom zapalnym. Higiena brzegów powiek obejmuje także ciepłe okłady i mechaniczny masaż powiek.

Indywidualizacja leczenia nużeńca

Przewlekłe zapalenie brzegów powiek i zespół suchego oka to bardzo rozpowszechnione w okulistyce stany. Chorzy mogą różnić się bardzo wieloma elementami charakterystyki klinicznej, które mogą wywierać mniejszy lub większy wpływ na podjęte w ich przypadku postępowanie okulistyczne. Lekarz nie powinien jednak ignorować roli nużeńców zwłaszcza wtedy, kiedy dotychczas stosowane leczenie nie przynosi pacjentowi ulgi.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Guzki śpiewacze (krzykaczy) – czym są guzki na strunach głosowych?

    Guzki na strunach głosowych to przypadłość, która dotyka osób pracujących głosem: nauczycieli, trenerów czy śpiewaków. Mogą też pojawić się u dzieci. Guzki krzykaczy (głosowe, śpiewacze) objawiają się zmianą głosu, chrypką oraz bólem gardła lub szyi. Na czym polega leczenie guzków na strunach głosowych? W jaki sposób można zapobiegać ich powstawaniu?

  • Mięśniaki macicy – przyczyny, objawy, leczenie, operacja niezłośliwego nowotworu macicy

    Mięśniaki macicy są najczęstszymi niezłośliwymi nowotworami kobiecych narządów rodnych, mogą one dotyczyć nawet co czwartej kobiety w wieku rozrodczym. Mięśniaki w macicy pomimo łagodnego charakteru mogą być przyczyną niepokojących i uciążliwych objawów, które, w dużej mierze, zależą od rodzaju i wielkości, jaką osiągną. Ich rozpowszechnienie w populacji oraz konsekwencje zdrowotne sprawiają, iż są jedną z częstszych przypadłości spotykanych w praktyce ginekologicznej. Jakie są przyczyny powstawania mięśniaków? Jak wygląda diagnostyka oraz leczenie?

  • Warianty SARS-CoV-2 – które z nich są największym zagrożeniem?

    Istnieje wiele zidentyfikowanych podtypów koronawirusa SARS-CoV-2. Które warianty stanowią największe potencjalne zagrożenie dla naszego zdrowia? Czym są tzw. warianty zainteresowania (VOI) i warianty budzące obawy (VOC)?

  • Zwyrodnienie stawów – przyczyny, objawy, leczenie choroby zwyrodnieniowej stawów

    Zwyrodnienie stawów (inaczej osteoartroza lub artoza) to powszechnie występujące schorzenie układu ruchu, w przebiegu którego dochodzi do uszkodzenia tkanek budujących staw. Konsekwencją choroby zwyrodnieniowej stawów jest przedwczesne starzenie się struktur stawowych prowadzące do niepełnosprawności. Jakie są przyczyny zwyrodnienia stawów? Jak przebiega leczenie?

  • Czym jest atropina? Czy pomaga na nadpotliwość?

    Powszechnie kojarzona z rozszerzaniem źrenic w gabinecie okulistycznym – atropina, to tak naprawdę bardzo silna substancja, która ma wielokierunkowe działanie, które stymuluje pracę całego organizmu, wypływając m.in. na przyspieszenie akcji serca, działając przeciwwymiotnie, hamując wydzielanie potu i łez. Jakie nie są przeciwwskazania do stosowania atropiny i czy pomaga na nadmierne pocenie się? Odpowiedzi na te i inne pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Efekt placebo – na czym polega? Czy placebo może być skuteczne?

    Efekt placebo występuje, gdy obserwuje się poprawę stanu klinicznego pacjenta, pomimo że osoba ta nie jest poddawana aktywnemu leczeniu. Naukowcy nie rozumieją jeszcze dokładnie, jak i dlaczego ten efekt występuje. Na ten temat powstało kilka teorii. Według najnowszych naukowych doniesień efekt placebo może pomóc skutecznie redukować dolegliwości bólowe, które towarzyszą wielu schorzeniom. Trwają prace, które mają na celu dokładniejsze poznanie mechanizmów wywołujących to zjawisko.

  • Nocebo – co to jest? Dlaczego efekt nocebo jest wyzwaniem dla klinicystów?

    Negatywne nastawienie pacjenta do stosowanej terapii może zaowocować efektem nocebo. Badania naukowe potwierdziły, że może on mieć realny wpływ na wyniki badań oraz proces leczenia pacjenta. Jak może objawiać się efekt nocebo? W jaki sposób można zminimalizować skutki tego zjawiska?

  • Whiplash (uraz biczowy) – przyczyny, objawy, leczenie, fizjoterapia

    Zderzenie aut lub nagłe hamowanie pojazdu powodują niekontrolowane odgięcie głowy w tył, po którym następuje gwałtowne kompensacyjne zgięcie jej w przód – ruch ten przypomina uderzenie biczem, stąd inna nazwa whiplash – uraz smagnięcia biczem. Może dojść wówczas do naderwania mięśni, naderwania więzadeł, uszkodzenia krążka międzykręgowego, nerwów czy ścięgien. Objawy, które się wówczas pojawiają to silny ból szyi, ograniczenie ruchomości, drętwienie kończyn górnych, ból głowy, barku, pleców.

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij