Zielona herbata i wino zmniejszają liczbę blaszek amyloidowych – czy to szansa na spowolnienie choroby Alzheimera?

Choroba Alzheimera jest jedną z najczęstszych przyczyn otępienia u osób starszych, głównie po 65. roku życia. Do tej pory nie wynaleziono skutecznego leku, który mógłby hamować rozwój tej jednostki chorobowej. Jednak najnowsze wyniki badań wnoszą nadzieję, że niektóre substancją mogą pomóc w  jej spowolnieniu.

Choroba Alzheimera jest zaburzeniem neurodegeneracyjnym, które powoduje pogorszenie funkcji poznawczych. Dochodzi w nim do stopniowego zaniku pamięci i zmniejszenia ogólnej aktywności psychicznej. Przewiduje się, że w nadchodzących dziesięcioleciach częstość występowania tego schorzenia będzie rosnąć. Dlatego nieustannie trwają intensywne badania nad znalezieniem skutecznego leku lub substancji, dzięki której będzie możliwe spowolnienie choroby. Jakie są najnowsze odkrycia naukowców w tej dziedzinie?

Analiza 21 związków, które potencjalnie mogą spowolnić chorobę Alzheimera

W zaburzeniach neurodegeneracyjnych, w tym także w chorobie Alzheimera, w neuronach (komórkach odpowiedzialnych za prawidłowe funkcjonowanie pamięci) gromadzą się neurotoksyczne blaszki beta-amyloidowe. Płytki te, zwane inaczej blaszkami starczymi, mogą występować zarówno wewnątrz, jak i na zewnątrz komórki nerwowej. Gdy to szkodliwe białko osiągnie zbyt duży rozmiar, przez wieloletnie odkładanie się w mózgu, zaczyna blokować funkcje neuronu, a w konsekwencji przyczynia się do jego śmierci.

Naukowcy z amerykańskiej uczelni Tufts w Medford (stan Massachusetts) przetestowali łącznie 21 związków na komórkach nerwowych dotkniętych chorobą Alzheimera, mierząc ich wpływ na wzrost blaszek starczych. Wśród badanych związków pojawiły się m.in. kurkumina czy metformina (lek stosowany w terapii cukrzycy). Wyniki ich studiów ukazały się w czasopiśmie „Free Radical Biology and Medicine”.

Nie tylko katechiny i resweratrol szansą w terapii Alzheimera?

Badacze korzystali z modelu 3D żywych ludzkich neuronów. Model ten jest tworzony przy użyciu niereaktywnej jedwabnej gąbki „obsianej” ludzkimi komórkami skóry, które przez tzw. przeprogramowanie genetyczne przekształcają się w macierzyste komórki nerwowe. Badane komórki zawierały w sobie wirusa opryszczki, który – jak wcześniej odkryto – może indukować płytki amyloidowe w mózgu. Dzięki temu naukowcy mogli „podejrzeć”, jak badane związki wpływają na proces tworzenia się blaszek.  

Podczas wstępnych analiz wykazano, że aż 5 substancji zapobiegało odkładaniu się płytek. Były to powszechnie występujące w produktach spożywczych – katechiny w zielonej herbacie, resweratrol w czerwonym winie, kurkumina w kurkumie – oraz metformina i cytykolina. Niemniej tylko dwa z nich (katechiny i resweratrol) zmniejszyły tworzenie się płytek w komórkach nerwowych bez dodatkowych skutków ubocznych.

Inne związki natomiast wykazały typowo działanie przeciwwirusowe i w ich przypadku również doszło do spowolnienia choroby Alzheimera. Jednak naukowcom zależało najbardziej na tym, aby znaleźć związek, który zmniejszy proces tworzenia blaszek niezależnie od przyczyny choroby.

Naturalnymi źródłami resweratrolu są nie tylko czerwone wino, ale też niektóre owoce, takie jak winogrona, jagody i żurawina, orzeszki ziemne, pistacje i kakao.

Czy warto zatem pić więcej zielonej herbaty i czerwonego wina?

Naukowcy przestrzegają, że efekty, które zaobserwowali w laboratorium niekoniecznie przełożą się na to, co będzie można zobaczyć u pacjenta. Podkreślają, że niektóre związki nie przekraczają bariery krew-mózg, co jest niezbędne w przypadku w przypadku choroby Alzheimera, a jeszcze inne mają niską biodostępność, co oznacza, że nie są łatwo wchłaniane do organizmu lub krwioobiegu. Te dwa obszary są powinny stanowić pole do nowych badań dla naukowców i firm farmaceutycznych.

Mimo to odkrycie jest znaczące, ponieważ nie ma lekarstwa na chorobę Alzheimera ani sposobu zapobiegania jej postępowi, poza kilkoma potencjalnymi lekami opracowanymi przez firmy farmaceutyczne, które wciąż są w fazie badań.

Badacze w swojej pracy dodają, że te dwa związki – katechiny i resweratrol – wykazują pewną skuteczność i są znane jako bezpieczne i łatwo dostępne, dlatego mogą być przyjmowane jako suplementy lub spożywane jako część diety.