Jak wielu śmierci w wyniku nowotworu można uniknąć?

Czy jesteśmy w stanie zapobiec aż połowie śmierci w wyniku raka? Dane pokazują, że palenie papierosów, picie alkoholu i otyłość w największym stopniu przyczyniają się do powstawania nowotworów na całym świecie.

Czynniki ryzyka sprzyjające rozwojowi nowotworów

Prawie 50% zgonów z powodu raka na całym świecie jest spowodowanych przez możliwe do uniknięcia czynniki ryzyka, takie jak palenie tytoniu i picie alkoholu – tak wynika z największego badania dotyczącego związku między zagrożeniem nowotworowym a czynnikami ryzyka.

Na podstawie szacunków dotyczących zarówno przypadków zachorowań, jak i zgonów z powodu raka z ponad 200 krajów naukowcy stwierdzili, że możliwe do uniknięcia czynniki ryzyka były odpowiedzialne za prawie 4,5 miliona zgonów z powodu raka w 2019 roku. Stanowi to ponad 44% globalnych zgonów z powodu raka w tym roku. Palenie, spożywanie alkoholu i wysoki wskaźnik masy ciała (BMI) – który może wskazywać na otyłość – były największymi czynnikami przyczyniającymi się do rozwoju raka.

Publikacja ukazała się na łamach „The Lancet”. W dużej mierze potwierdza wyniki mniejszych studiów i podkreśla, że zmniejszenie narażenia na czynniki ryzyka może pomóc w zapobieganiu znacznej części nowotworów. Ujmując najprościej przesłanie najnowszych ustaleń badaczy: nie warto palić, przybierać na wadze i pić nadmiernie alkohol.

Czy polityka antynikotynowa jest skuteczna?

Trudno jest określić prawdziwą liczbę zachorowań i zgonów na raka na całym świecie, ponieważ niektóre kraje nie rejestrują takich danych, tłumaczy współautor badania Justin Lang. Żeby temu zaradzić, naukowcy wykorzystali dane z badania dotyczącego śmierci i niepełnosprawności z powodu ponad 350 chorób i urazów w 204 krajach. Na podstawie tych danych oszacowali wpływ 34 czynników ryzyka na zły stan zdrowia i zgony z powodu 23 rodzajów raka (por. „Zgony z powodu raka według rodzaju nowotworu”).

W 2019 r. połowa wszystkich zgonów z powodu raka w przypadku mężczyzn i ponad jedna trzecia w przypadku kobiet była spowodowana możliwymi do uniknięcia czynnikami ryzyka, w tym używaniem tytoniu i alkoholu, niezdrową dietą, niebezpiecznym seksem i wystawieniem się na szkodliwe produkty w miejscu pracy (np. azbest). Od 2010 do 2019 roku globalne zgony z powodu raka spowodowane tymi czynnikami wzrosły o około 20%, przy czym nadwaga odpowiada za największy procent wzrostu – szczególnie w krajach o niższych dochodach.

Współautorka badania Kelly Compton komentuje: wyniki te, w połączeniu z lokalną wiedzą, mogą być przydatne dla decydentów w określaniu, jakie modyfikowalne czynniki ryzyka należy ukierunkować w wysiłkach na rzecz planowania kontroli raka.

Przyszłe badania

Badanie nie obejmowało niektórych innych znanych czynników ryzyka raka, w tym wystawianiu się na promieniowanie ultrafioletowe oraz niektórych infekcji, mimo że specjaliści zastosowali kategorię „niebezpiecznego seksu" w ramach zamiennika za kategorię związaną z ryzykiem raka w efekcie infekcji wirusem brodawczaka ludzkiego (HPV) i innymi wirusami przenoszonymi drogą płciową. Rak szyjki macicy, który jest spowodowany przez niektóre szczepy HPV, jest główną przyczyną zgonów z powodu raka wśród kobiet w Afryce Subsaharyjskiej. Według naukowców: ogromną część zachorowalności i śmiertelności na raka w przypadku kobiet można zmniejszyć przez terminowe szczepienia przeciwko HPV. Zespół może uwzględnić w przyszłych analizach czynniki ryzyka, takie jak infekcje i narażenie na promieniowanie UV, gdy tylko dostępnych będzie więcej danych.

Przyszłe prace mogą pomóc w ocenie wpływu pandemii COVID-19 na przypadki raka i zgony. W badaniu z 2020 roku oszacowano, że do 2025 roku w Anglii będzie ponad 3000 możliwych do uniknięcia zgonów z powodu raka w wyniku opóźnień diagnostycznych z powodu COVID-19. Z wypowiedzi naukowców wynika, że w niektórych obszarach pandemia mogła zmienić narażenie ludzi na pewne czynniki ryzyka: na przykład narażenie w miejscu pracy na szkodliwe produkty mogło się zmniejszyć podczas blokad.