węglan sodu w słoiku
Joanna Orzeł

Węglan sodu (E500) – właściwości, zastosowanie, szkodliwość

Węglan sodu, czyli soda, to bardzo popularna substancja stosowana w gospodarstwie domowym, w przemyśle spożywczym, kosmetyce, do produkcji leków, detergentów czy szkła. Mało z nas wie, że węglan sodu występuje w trzech odmianach. Co różni sodę kalcynowaną, oczyszczoną oraz śnieżną? Czy wszystkie odmiany są dozwolone do stosowania w produkcji żywności? Czy węglan sodu jest szkodliwy? Podpowiadamy.

Węglan sodu (E500) – co to za związek? Jak się go otrzymuje?

Węglan sodu jest małocząsteczkowym związkiem nieorganicznym, a jego podstawowe składniki to kation sodu i anion kwasu węglowego.

Węglan sodu jest składnikiem występującym naturalnie. Pierwotny sposób posykiwania węglanu sodu polegał na spopieleniu morskiej roślinności – wodorostów. Aktualnie węglan sodu otrzymuje się przemysłowo w skutek syntezy opracowanej przez belgijskiego chemika Ernesta Solvaya. W tym procesie jako substraty używa się węglan wapnia, chlorek sodu i amoniak. 

Węglan sodu, a w zasadzie węglany sodu, są składnikami używanymi w wielu gałęziach przemysłu. Przykładowo w przemyśle spożywczym dopuszcza się użycie różnych wariantów węglanu sodu, z tego powodu pod kodem E500 znajdują się trzy odmienne substancje chemiczne:

  • E500 (I) to węglan sodu o wzorze sumarycznym Na2CO3, znany pod nazwami zwyczajowymi soda lub soda kalcynowana,
  • E500 (II) to wodorowęglan sodu o wzorze sumarycznym NaHCO3, znany pod nazwą zwyczajową soda oczyszczona, soda do pieczenia lub kwaśny węglan sodu,
  • E500 (III) to półtorawęglan sodu (seskwikarbonat sodu) o wzorze sumarycznym Na3H(CO3)2 lub Na2CO3*NaHCO3 znany pod nazwą zwyczajową soda śnieżna.

Właściwości węglanu sodu

W postaci czystej jest białym, bezwonnym ciałem stałym, o dobrej rozpuszczalności w wodzie. Jest higroskopijny – pochłania wilgoć z powietrza. W roztworach wodnych wszystkie węglany ulegają hydrolizie zasadowej, dając roztwory o pH wyższym niż 7.

Węglan sodu dodany do wody twardej (o wysokiej zawartości jonów wapnia i magnezu) powoduje jej zmiękczenie (tworzy trwałe formy chemiczne z jonami odpowiedzialnymi za powstawanie uporczywego osadu np. z mydła).

Powiązane produkty

Węglan sodu – zastosowanie

Węglan sodu jest składnikiem, który ma szerokie zastosowanie przemysłowe. Przemysł spożywczy, wytwórstwo szkła, papieru czy produkcja mydła i innych detergentów to jedynie kilka przykładów, gdzie jest wykorzystywany. 

Węglan sodu (E500) w przemyśle spożywczym

Jak już zostało wspomniane, w przemyśle spożywczym dopuszcza się użycie trzech odmian węglanu sodu – E500(I)–E500(III). Jako składniki żywności pełnią funkcję spulchniaczy, stabilizatorów oraz regulatorów kwasowości.

Wodorowęglan sodu jest głównym składnikiem proszku do pieczenia. W podwyższonej temperaturze rozkłada się między innymi do dwutlenku węgla, który pomaga w tworzeniu gąbczastej struktury wypieków.

Na sklepowych półkach znajdziemy również czystą postać węglanu sodu – sodę oczyszczoną. E500 jest dodawany do wielu produktów, pośród których można wymienić takie jak: lody, dżemy, mleko zagęszczone i w proszku, krakersy, paluszki, sery dojrzewające, wyroby cukiernicze, żywność dla niemowląt.

Węglan sodu (E500) w produkcji detergentów

Węglan sodu stosuje się w produkcji mydła. Znajdziemy go również w składzie ekologicznych proszków do prania oraz ekologicznych tabletek do zmywarek. W sieci znajdziemy również mnóstwo przepisów, jak samodzielnie wykonać detergenty oparte na węglanach sodu.  

Węglan sodu wymieszany z octem stanowi składnik pomagający w usunięciu uporczywych plam, czyszczeniu piekarnika czy zmywarki, a nawet usunięciu rdzy.

Inne zastosowania węglanu sodu

Węglany sodu stosuje się w przemyśle kosmetycznym, gdzie odpowiadają za efekt musowania. Z tego powodu węglan sodu stanowi główny składnik kul i musujących tabletek dodawanych do kąpieli. Ten sam efekt musowania nie rzadko wykorzystują producenci leków i suplementów diety.

Wodorowęglan sodu jest również używany jako substancja aktywna preparatów leczniczych. Stosowany jest przykładowo w trakcie terapii kwasicy metabolicznej, nadkwasoty czy też zatruć barbituranami i salicynami.

Węglan sodu skutecznie pochłania zapachy, z tego powodu bywa stosowany do produkcji wkładów pochłaniających niepożądane zapachy zarówno tych komercyjnych, jak i domowych.

Przemysłowo węglany sodu stosowane są w produkcji szkła, cegieł, podczas procesów barwienia czy podczas wywoływania tradycyjnych zdjęć.

Węglan sodu (E500) – szkodliwość, wpływ na zdrowie

Węglany sodu są metabolizowane w nerkach do dwutlenku węgla, który na drodze dyfuzji transportowany jest do krwi i usuwany z organizmu. Jest składnikiem bezpiecznym, dla którego nie ustalono akceptowalnej dziennej dawki spożycia. Jako dodatek spożywczy został uznany przez amerykańską agencję do spraw leków i żywności (ang. Food and Drug Administration, FDA) za ogólnie uznany za bezpieczny – ma status GRAS (ang. Generally Recognized As Safe).

Węglan sodu jest substancją bezpieczną do stosowania podczas ciąży i w trakcie laktacji. Dopuszczony został także do użytku w produkcji żywności dla niemowląt. Jego obecność w kosmetykach także jest uznawana za bezpieczną zgodnie z wytycznymi amerykańskiej instytucji Cosmetic Ingredientr Review (CIR).
  1. J. Kępiński, Technologia chemiczna nieorganiczna, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1984.
  2. Karta charakterystyki substancji chemicznej – sodu wodorowęglan, „chempur.pl” [online], http://chempur.pl/pliki/karty_charakterystyk/sodu_wodoroweglan.pdf,[dostęp:] 5.06.2022.
  3. Karta charakterystyki substancji chemicznej – sodu węglan bezwodny, „chempur.pl” [online], http://chempur.pl/pliki/karty_charakterystyk/sodu_weglan_bezwodny.pdf, 5.06.2022.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Filtry w okularach przeciwsłonecznych. Jak działają i dlaczego powinny być dobrej jakości?

    Są nieodłącznym atrybutem każdego słonecznego dnia. Najczęściej sięgamy po nie latem, jednak w ciągu całego roku powinniśmy mieć je przy sobie, aby chronić nasze oczy przed działaniem promieni słonecznych. Mowa oczywiście o okularach przeciwsłonecznych, które – oprócz pełnienia funkcji dodatku do stylizacji – stanowią barierę chroniącą jeden z naszych zmysłów: wzrok. Podobnie jak przy zakupie ubrań, butów, żywności czy kosmetyków zwracamy uwagę na ich jakość, tak i w przypadku wyboru okularów słonecznych powinniśmy dobrać takie, które będą odpowiednie do naszych potrzeb nie tylko pod względem wizualnym, ale przede wszystkim jakościowym.

  • Co kupić mamie na Dzień Matki?

    Wielkimi krokami zbliża się Dzień Matki. To szczególne święto jest doskonałą okazją, aby podziękować mamom za ich bezwarunkową miłość i akceptację, trud wychowania, okazywane serce. Tego dnia każda mama powinna czuć się doceniona. Produkty pomagające zachować zdrowie i dbać o urodę to świetne inspiracje na wyjątkowy prezent dla najukochańszej mamy.

  • Jakie leki wziąć ze sobą w wakacyjną podróż?

    Choć wakacyjna podróż kojarzy się przede wszystkim z beztroskim wypoczynkiem i relaksem w ciepłym klimacie, nie możemy zapominać o bezpieczeństwie. Jednym z najważniejszych gwarantów, że wszystko pójdzie dobrze, jest zabranie ze sobą dobrze wyposażonej apteczki. Co wziąć ze sobą w podróż?

  • Jakie suplementy mogą pomóc na stres i zmęczenie?

    Dbałość o zdrowie psychiczne sprowadza się do odpowiedniego stylu życia, który uwzględnia systematycznie wykonywaną aktywność fizyczną, właściwy sposób odżywiania, należytą higienę snu, dobre relacje z bliskimi, wsparcie społeczne oraz znajdowanie czasu na odpoczynek i relaks. Wiele osób zmagających się z chronicznym stresem i zmęczeniem decyduje się często na suplementację diety preparatami bogatymi w bioaktywne składniki wspierające prawidłowe funkcjonowanie ośrodkowego układu nerwowego oraz gospodarki hormonalnej. Istnieje co najmniej kilka substancji bioaktywnych, które rzeczywiście mogą wspomagać organizm w walce ze stresem oraz wzmożonym napięciem i zmęczeniem.

  • Jak wyciągnąć psu i kotu kleszcza? Instrukcja krok po kroku

    Kleszcze to uciążliwe pasożyty, które mogą przenosić groźne choroby na zwierzęta. Na szczęście ich usunięcie jest stosunkowo proste, o ile wiemy, jak się do tego zabrać. Jak bezpiecznie i skutecznie wyciągnąć kleszcza psu i kotu, by zminimalizować ryzyko infekcji? Co zrobić z kleszczem?

  • Jak wygląda ugryzienie meszki? Czy można je czymś złagodzić?

    Lato to czas spędzany na świeżym powietrzu, co niestety wiąże się z uciążliwością owadów takich jak meszki. Ich bolesne ugryzienia potrafią skutecznie uprzykrzyć nam wypoczynek. Czy meszki w Polsce przenoszą choroby? Jak poradzić sobie ze swędzącym ugryzieniem meszki?

  • Jak chronić się w trakcie burzy? Co zrobić w razie uderzenia pioruna?

    W związku ze zmianami klimatu gwałtowne zjawiska pogodowe są coraz częstsze w naszej szerokości geograficznej. Dlatego też warto znać zasady bezpieczeństwa podczas burzy. Porażenie piorunem może być poważnym zagrożeniem dla zdrowia, a nawet życia – dowiedz się, jak się zachować w trakcie nawałnicy, aby uniknąć niebezpiecznych sytuacji.

  • Etapy gojenia ran. Jak przyspieszyć proces?

    Czas gojenia się rany jest kwestią indywidualną. Jest to uzależnione od wielu czynników, w tym od obecności chorób przewlekłych, np. cukrzycy typy 2, palenia papierosów, nadużywania alkoholu, przyjmowania niektórych leków, a nawet występowania schorzeń o podłożu autoimmunologicznym. Proces gojenia przebiega w kilku etapach. Warto pamiętać, że można go znacznie przyspieszyć – zarówno za pomocą domowych sposobów, jak i preparatów aptecznych.

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij