Co to są makrogole? Jakie mogą być skutki uboczne nadużywania środków przeczyszczających? - portal DOZ.pl
Kobieta siedzi na kanapie, trzymając się za brzuch, cierpiąc z powodu zaparacia
Alicja Świątek

Makrogole – czym są? Działanie przeczyszczające, zastosowanie, przeciwwskazania

Makrogole to dobrze tolerowane i bezpieczne w stosowaniu preparaty, które wykorzystuje się w przypadku zaparć zarówno tych długotrwałych, jak i sporadycznych. Powodują zwiększenie objętości płynów w świetle jelit oraz wywołują działanie przeczyszczające. Czy kobiety w ciąży i dzieci mogą stosować makrogole, jakie są skutki uboczne zażywania tych leków, a także jak długo może być prowadzona terapia z wykorzystaniem PEG?

Makrogole należą do leków pierwszego wyboru w ostrych czynnościowych lub przewlekłych zaparciach. Wykazują działanie osmotyczne w obrębie jelit, co wywołuje efekt  przeczyszczający. Charakteryzują się dużą skutecznością oraz bezpieczeństwem stosowania. Mogą być z powodzeniem stosowane u kobiet w ciąży oraz dzieci.

Makrogole – czym są?

Makrogole stosowane są jako osmotyczne środki przeczyszczające. Makrogole (polietylenoglikole, PEG) są wysokocząsteczkowymi polimerami o masie cząsteczkowej ok. 3500–4000 daltonów. Po podaniu doustnym nie wchłaniają się z przewodu pokarmowego. Posiadają zdolność łączenia się z cząsteczkami wody poprzez wiązania wodorowe. W ten sposób powodują zwiększenie objętości płynów w świetle jelit oraz wywołują działanie przeczyszczające. Makrogole wykazują znaczną skuteczność i bezpieczeństwo stosowania w terapii przewlekłych zaparć, co wykazano w wielu badaniach. Glikol polietylenowy (PEG) można  przyjmować długotrwale jako terapię wspomagającą. Makrogole najlepiej przyjmować rano, rozpuszczając produkt w szklance wody. Efekt działania produktu zazwyczaj następuje w ciągu 24–48 godzin po podaniu.

W aptekach dostępne są preparaty z makrogolami w postaci: gotowego roztworu doustnego (płynu) lub proszku do sporządzania takiego roztworu.

Makrogole – działanie

Działanie makrogoli polega na wywołaniu efektu osmotycznego. Makrogole po podaniu doustnym nie wchłaniają się w przewodzie pokarmowym i są całkowicie wydalane wraz z kałem. Związki te tworzą z wodą silne połączenia poprzez wiązania wodorowe. Powodują, że do światła jelita (a  zwłaszcza okrężnicy) dociera  większa ilość wody, która zmiękcza i rozrzedza stolec, zwiększając jego objętość. Skutkuje to wywołaniem ruchów okrężnicy w wyniku stymulacji nerwowo-mięśniowej oraz rozluźnienia mas kałowych, co ułatwia wypróżnianie, pobudza perystaltykę oraz reguluje rytm oddawania kału. Makrogole nie ulegają fermentacji oraz nie wykazują działania drażniącego w obrębie jelit.

Polecane dla Ciebie

Czy dzieciom można podawać makrogole na zaparcia?

Makrogole są dobrze tolerowane i bezpieczne w stosowaniu, dlatego mogą być podawane dzieciom oraz kobietom w ciąży i okresie karmienia piersią. Według wytycznych Europejskiego Towarzystwa Gastroenterologii i Gastroenterologii Dziecięcej makrogole są związkami pierwszego rzutu w leczeniu zaparcia czynnościowego u dzieci. W aptekach dostępne są preparaty zawierające w swoim składzie jako substancję czynną makrogole, które można podawać niemowlętom po 6. miesiącu życia. Ze względu na brak wystarczających badań naukowych, nie zaleca się stosować makrogoli u dzieci dłużej niż przez okres 3 miesięcy.

Makrogole – kiedy je stosować?

Makrogole są wykorzystywane w leczeniu długotrwałych lub sporadycznych zaparć u dorosłych oraz dzieci. Znajdują zastosowanie w stanach zaklinowania stolca, podczas których masa kałowa zajmuje przestrzeń odbytnicy i (lub) dalszych części jelita, co definiowane jest jako zaparcie spastyczne. Makrogole podawane są z dużą ilością płynu w przygotowaniach do operacji w obrębie jelita grubego lub zabiegów diagnostycznych (jak np. kolonoskopia). Przy stosowaniu makrogoli przed zabiegiem chirurgicznym należy pamiętać, aby pacjent wypił duże ilości płynów.

Makrogole – przeciwwskazania do stosowania

Pomimo znacznego profilu bezpieczeństwa, jakim charakteryzują się makrogole, istnieją przeciwwskazania do ich stosowania:

  • choroby zapalne jelit o ciężkim przebiegu (np. choroba Leśniowskiego-Crohna, wrzodziejące zapalenie okrężnicy),
  • objawowe zwężenie jelit oraz związane z nim toksyczne rozszerzenie okrężnicy (okrężnica olbrzymia rzekoma),
  • istnienie perforacji przewodu pokarmowego (wytworzenie się nieprawidłowego otworu, jak przedziurawienie, pęknięcie) lub podwyższone prawdopodobieństwo ich powstania,
  • niedrożność jelit wywołana zaburzeniami strukturalnymi lub czynnościowymi ściany jelita,
  • prawdopodobieństwo niedrożności mechanicznej jelit,
  • ból brzucha o nieznanej przyczynie,
  • nadwrażliwość na substancję czynną lub którąkolwiek substancję pomocniczą.

Jak długo można stosować makrogole?

Makrogole, jak inne środki przeczyszczające powinny stanowić jedynie czasowe leczenie objawowe zaparć, wspomagające dietoterapię oraz zmianę stylu życia.

W wyjątkowych przypadkach konieczne jest długotrwałe stosowanie makrogoli. Dzieje się tak w przewlekłych zaparciach towarzyszących chorobie Parkinsona lub stwardnieniu rozsianemu oraz przy przyjmowaniu pewnych grup leków, jak: opioidowe leki przeciwbólowe oraz leki przeciwcholinergiczne (skopolamina, atropina, adifenina, bromek ipratropium, pirenzepina, triheksyfenidyl, biperyden). W przypadku dzieci leczenie przewlekłych zaparć z wykorzystaniem makrogoli nie powinno być prowadzone dłużej niż okres 3. miesięcy, ponieważ brak jest badań klinicznych oceniających bezpieczeństwo stosowania makrogoli powyżej trzech miesięcy w tej grupie. W celu utrzymania poprawy perystaltyki uzyskanej w wyniku zastosowania makrogoli należy przestrzegać właściwej diety i systematyczności stosowania preparatu (przy występujących zaparciach najlepiej stosować lek regularnie lub wg zaleceń lekarza; nie należy samodzielnie odstawiać makrogoli do momentu, aż nie zostanie wyrównana prawidłowa perystaltyka jelit).

Skutki uboczne długotrwałego stosowania makrogoli

Makrogole działają jedynie miejscowo, dlatego nie powodują ogólnoustrojowych efektów. Nie wpływają na wchłanianie innych substancji poza wodą. Nie zaburzają zatem wchłaniania oraz poziomu elektrolitów, witamin oraz mikroelementów.

W przeprowadzonych długoterminowych badaniach na zwierzętach oceniających toksyczność i rakotwórczość makrogolu wykazano bezpieczeństwo preparatu stosowanego w zalecanych dawkach leczniczych. W przypadku nieustępującej biegunki należy skontaktować się z lekarzem. Szczególną ostrożność podczas stosowania makrogoli należy zachować u pacjentów ze zwiększonym ryzykiem do zaburzeń gospodarki wodno-elektrolitowej. Predysponowane są przede wszystkim osoby starsze, stosujące leki moczopędne oraz z niewydolnością nerek lub wątroby. W tej grupie pacjentów należy kontrolować poziom elektrolitów oraz zachować szczególną ostrożność.

Sprawdź, jak wygląda badanie gospodarki wodno-elektrolitowej (jonogram), jakie są normy i jak interpretować wyniki
  1. J. Daniluk,Przewlekłe zaparcia — niedoceniany problem kliniczny, „journals.viamedica.pl”[online], https://journals.viamedica.pl/varia_medica/article/download/59971/45339 , [dostęp:] 05.06.2022 r.
  2. M. Eberlin,Makrogol – leczenie zaparć w oparciu o wytyczne, „efsm.online” [online], https://www.efsm.online/pl_pl/article-overview/101/2021/macrogol-guideline-based-treatment-for-constipation, [dostęp:] 05.06.2022 r.
  3. K.Fyderek, Które preparaty makrogoli można stosować u małych dzieci? Jakie preparaty można stosować w razie zaparcia u młodszych dzieci?, „mp.pl” [online] https://www.mp.pl/pytania/pediatria/chapter/B25.QA.3.10.26., [dostęp:] 05.06.2022 r.
  4. M. Dądalski ,  Czy makrogole są skuteczne i bezpieczne w leczeniu zaparcia u dzieci? Jakie są wskazania do ich stosowania i jak je podawać (schemat dawkowania)?,   „mp.pl” [online] https://www.mp.pl/pytania/pediatria/chapter/B25.QA.3.10.6, [dostęp:] 05.06.2022 r.
  5. Agata Mulak, Zaparcie oporne na leczenie — jak rozpoznać i leczyć? ,„journals.viamedica.pl”[online],  https://journals.viamedica.pl/gastroenterologia_kliniczna/article/download/60343/46728 [dostęp:] 05.06.2022 r.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Choroba lokomocyjna – jak pomóc dzieciom i dorosłym?

    Choroba lokomocyjna (kinetoza) to przypadłość, która dotyka zarówno dzieci, jak i dorosłych podczas podróżowania różnymi środkami transportu. Kiedy do niej dochodzi? Jak się objawia i co robić, aby zapobiec jej nieprzyjemnym dolegliwościom? Podpowiadamy. 

  • Guzy, stłuczenia i siniaki – co na nie stosować?

    Guzy, stłuczenia, siniaki i obrzęki – jakie środki warto mieć pod ręką, aby urazy goiły się szybciej? Podpowiadamy.

  • Ból pleców – domowe sposoby i leki z apteki

    Ból pleców może dotyczyć każdego odcinka kręgosłupa, jednak zazwyczaj występuje ból krzyża, który pojawia się w odcinku lędźwiowo-krzyżowym. Zakłada się, że w populacji do 40 roku życia ponad 70% osób cierpiało na ból krzyża, natomiast drugiego najczęściej występującego bólu pleców – w odcinku szyjnym doświadczyła minimum połowa populacji. Jak poradzić sobie z bólem pleców, jakie leki wybrać i które z domowych sposobów mogą uśmierzyć ból?

  • Co na alergię? Skuteczne leki i domowe sposoby na alergię

    Alergia może dotyczyć niemowlaka, dziecka i osoby dorosłej. Niestety problem ten doskwiera coraz większej ilości osób na całym świecie. Lekceważenie objawów alergii może doprowadzić do groźnych komplikacji, takich jak np. przewlekła obturacyjna choroba płuc. Wsparcie w leczeniu alergii mogą stanowić metody naturalne oraz wypracowanie schematu zachowań ograniczających kontakt z alergenami. Dostępne są również leki i preparaty na alergię, które można kupić w aptece także bez recepty. Stosowane właściwie, czyli konsekwentnie i zgodnie z zaleceniami, mogą pomóc zwalczyć dokuczliwe objawy alergii.

  • Testy z apteki na wykrycie zakażenia H. pylori – skuteczność, interpretacja wyników

    Zakażenie Helicobacter pylori jest często diagnozowaną infekcją przewodu pokarmowego, która jednak w niewielkim procencie przypadków daje objawy, takie jak ból nadbrzusza, nudności czy wymioty. Diagnozę stawia się najczęściej na podstawie wyniku testu ureazowego, dla którego alternatywą od pewnego czasu są domowe testy na obecność zakażenia h. pylori z krwi lub kału. Czy są one wiarygodne, jak je przeprowadzić i jak interpretować ich wynik?

  • Borówka czernica (czarna jagoda) – właściwości, wskazania i przeciwwskazania do stosowania

    Borówka czernica (łac. Vaccinium myrtillus) to krzewina rosnąca w lasach (najczęściej sosnowych i świerkowych). Jest owocem bogatym w antocyjany, garbniki katechinowe, witaminy i minerały. Nazywana przez niektórych także borówką czarną, czarną jagodą, borówką europejską czy borówką brusznicą. Przypisuje się jej szereg właściwości leczniczych, w tym te moczopędne i odkażające drogi moczowe, ponadto ściągające, przeciwzapalne, przeciwnowotworowe i przeciwcukrzycowe. Jakie jeszcze właściwości ma czarna jagoda i jak przygotować odwar przeciwbiegunkowy z borówki czernicy?

  • Eugenol – charakterystyka, właściwości, zastosowanie, szkodliwość

    Jakie właściwości eugenolu sprawiają, że jest ceniony przez dentystów? Dlaczego dodawany jest do kosmetyków? Czy może wywoływać reakcje alergiczne? Czy jest szkodliwy? Gdzie kupić eugenol? Podpowiadamy!

  • Dzięgiel chiński – właściwości, zastosowanie, stosowanie Dong Quai

    Dzięgiel chiński, znany także jako Dong Quai, jest rośliną, która wykorzystywana jest od wieków przez praktyków wschodniej medycyny ludowej. Nazywany jest „kobiecym żeń-szeniem”. Jakie ma właściwości? Która część rośliny jest wykorzystywana w celach leczniczych? Czy preparaty z dzięglem chińskim są bezpieczne dla każdego? Podpowiadamy.

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij