prątki niegruźlicze w płucach na zdjęciu RTG
Marta Pietroń

Mykobakterioza – jak dochodzi do zakażenia?

Mykobakterioza jest chorobą wywołaną przez prątki niegruźlicze zwane również atypowymi, które powszechnie występują w przyrodzie – wodzie, glebie, powietrzu. Można je również można znaleźć w sieci wodociągowej, gdzie najczęściej gromadzą się w osadach kranowych lub na słuchawkach prysznicowych. Dlatego też do zakażenia najczęściej dochodzi poprzez kontakt z wodą, która zawiera prątki niegruźlicze. Sprawdź, czy jesteś w grupie podwyższonego ryzyka zachorowania na mykobakteriozę oraz jakie są pierwsze objawy zakażenia. 

Mykobakterioza – co to takiego? Kto jest na nią narażony? Jak często występuje?

Mykobakterioza jest chorobą wywoływaną przez prątki niegruźlicze NTMnontuberculous mycobacteria, zwane również atypowymi. Z roku na rok, zwłaszcza w krajach rozwiniętych, izoluje się coraz to większą ilość gatunków prątków z materiałów biologicznych pochodzących od chorych pacjentów. Dzięki temu wiadomo, że najczęściej za mykobakteriozy odpowiedzialne są gatunki takie jak: M. kansasii i M. avium.

Prątki niegruźlicze mają dość niską patogenność, czyli zdolność do wywoływania zmian chorobowych, a na zachorowanie najbardziej narażone są osoby z upośledzoną odpornością (np. chore na AIDS czy leczone anty-TNF), z występującą chorobą płuc (gruźlica, pylica, mukowiscydoza, POChP) oraz alkoholicy.  

Biorąc pod uwagę ilość przypadków zachorowań – w Polsce jest to około 200 osób rocznie – mykobakterioza nie jest chorobą dość często występującą, pomimo powszechnej obecności prątków w otaczającym nas środowisku.   

Mykobakterioza – jak można się zarazić?

Prątki niegruźlicze są wysoce oporne na działanie szkodliwych warunków otoczenia, w tym wysoką temperaturę czy środki dezynfekujące. Co ciekawe, oporne są na stężenie chloru 500 razy większe od tego, które zabija bakterie Escherichia coli (pałeczki okrężnicy) najczęściej odpowiedzialne za zatrucia pokarmowe.

Prątki atypowe występują w glebie, powietrzu i wodzie, zarówno w zbiornikach naturalnych, jak i sztucznych. Mogą również bytować w wodzie wodociągowej i gromadzić się w powstałych osadach z kamienia na kranach lub po wewnętrznej stronie słuchawki prysznicowej. Sprawdź: Środki czyszczące na DOZ.pl

Do zakażenia najczęściej dochodzi podczas kąpieli, kiedy to prątki wraz z wodą lub z parą wodną przedostają się przez usta, nos lub uszkodzony naskórek do wnętrza organizmu. Taką samą drogą przedostają się prątki obecne w środowisku. Co ważne, mykobakterioza nie przenosi się z człowieka na człowieka ani ze zwierząt na człowieka. 

Powiązane produkty

Objawy mykobakteriozy

Prątki atypowe po wniknięciu do organizmu kolonizują układ oddechowy, pokarmowy oraz moczowo-płciowy. Choroba ze względu na bardzo wolne namnażanie prątków może rozwijać się latami, dając o sobie znać skąpymi lub na tyle mało specyficznymi objawami, aby móc ją po nich rozpoznać. Najczęstszą postacią mykobakteriozy wśród dorosłych jest postać płucna, która bardzo rzadko występuje u dzieci – pośród nich z kolei dominuje mykobakterioza węzłowa.  

Mykobakterioza płucna objawia się:

  • osłabieniem,  
  • zmęczeniem,  
  • przewlekłym kaszlem suchym lub mokrym z wykrztuszaniem plwociny,
  • krwiopluciem (sugerujące rozstrzenie oskrzeli – nieprawidłowe rozszerzanie drzewa oskrzelowego),
  • gorączką,
  • nocnymi potami,
  • spadkiem masy ciała.
W zaawansowanych postaciach choroby mogą pojawić się dodatkowo duszności i ból w klatce piersiowej.   

U dzieci mykobakterioza objawia się gorączką, brakiem apetytu, utratą masy ciała, a przede wszystkim powiększonymi – średnica może dochodzić nawet do 7 cm! – węzłami chłonnymi, zwłaszcza w obrębie głowy i szyi. Bezpośrednio nad nimi może wystąpić zaczerwienienie skóry wraz z towarzyszącym kaszlem lub świszczącym oddechem, świadczącym o powiększonych węzłach tchawiczo-oskrzelowych.  

Wśród osób mających długotrwały kontakt z wodą (rybacy, płetwonurkowie, pływacy) mogą pojawić się objawy mykobakteriozy skórnej, w postaci licznych owrzodzeń, ropni lub grudek. 

Mykobakterioza – rozpoznanie i leczenie

Prawidłowe rozpoznanie mykobakteriozy – wykluczające gruźlicę oraz grzybicę – możliwe jest dzięki rygorystycznym kryteriom opracowanym przez Amerykańskie Towarzystwo Chorób Klatki Piersiowej (ATS) oraz Amerykańskie Towarzystwo Chorób Zakaźnych opublikowanym w 2007 roku. W przypadku rozpoznania mykobakteriozy muszą być jednocześnie spełnione kryteria:  

  • kliniczne (występowanie objawów i wyeliminowanie innych chorób),
  • radiologiczne (rozpoznanie zmian guzkowych i/lub jamistych i/lub naciekowych w badaniu RTG klatki piersiowej lub rozpoznanie wieloogniskowego rozstrzenia oskrzeli z wieloma guzkami w badaniu wysokiej rozdzielczości tomografii komputerowej),  
  • mikrobiologiczne (m. in. otrzymanie dodatniego wyniku posiewu plwociny lub dodatni wynik minimum jednej hodowli popłuczyn oskrzelowych bądź płynu z płukania oskrzelowo-pęcherzykowego, lub dodatni wynik badania histopatologicznego z biopsji płuc).

Mykobakterioza nie jest choroba zakaźną, dlatego też nie ma obowiązku izolacji chorego. Jej leczenie nie należy do najłatwiejszych, ze względu na dość dużą oporność prątków na dostępne leki przeciwprątkowe, co wpływa również na bardzo długi czas trwania terapii – od 12 do nawet 24 miesięcy.

Dobór leków zależy od stopnia zaawansowania choroby, ogólnego stanu zdrowia oraz rodzaju prątków, których wyizolowanie i wyhodowanie wraz z oceną lekooporności pozwala na indywidualne dostosowanie terapii. U większości chorych stosuje się terapię wielolekową: klasyczne leki przeciwprątkowe (najczęściej: etambutol, rifampicyna, izoniazyd)  w połączeniu z antybiotykami makrolidowymi (azytromycyna, klarytromycyna) lub fluorochinolonami (moksyfloksacyna, lewofloksacyna). 

Czy jest możliwe całkowite wyleczenie z mykobakteriozy?  

Jak najbardziej możliwe jest całkowite wyleczenie z mykobakteriozy, przy czym zależy ono od wielu czynników:  

  • stopnia zaawansowania choroby – im wcześniej choroba zostanie zdiagnozowana, tym większe szanse na całkowite wyzdrowienie,   
  • szybkości wdrożenia leczenia od momentu zdiagnozowania – nieleczona mykobakteioza skutkuje rozsianiem i niekorzystnym rokowaniem,   
  • postaci mykobakteriozy,
  • podatności prątków na leki,  
  • istnienia chorób przewlekłych (zwłaszcza układu oddechowego oraz tych z obniżoną odpornością),
  • ogólnego stanu zdrowia organizmu.

W niektórych przypadkach ze względu na stan zdrowia chorego wdrożone leczenie niekoniecznie musi mieć na celu całkowite wyleczenie organizmu, a zatrzymanie dalszego namnażania prątków niegruźliczych. Stosowanie długotrwałej terapii zapobiega nawrotom choroby, przy czym osoby z grupy ryzyka mogą zostać objęte leczeniem zapobiegawczym nawet do końca życia.

Ważne jest, aby każda osoba po zakończeniu leczenia była pod stałą kontrolą specjalisty chorób płuc i co roku wykonywała RTG klatki piersiowej.  
  1. I. Siemion-Szcześniak, D. Wyrostkiewicz, Mykobakteriozy – rozpoznawanie i leczenie, Postępy Nauk Medycznych 1/2016.
  2. Z. Bakuła i in., Mycobacterium kansasii: biologia patogenu oraz cechy kliniczne i epidemiologiczne zakażeń, Postępy Mikrobiologii 3/2014.
  3. E. Wilińska, M. Szturmowicz, Mykobakteriozy płuc – obraz kliniczny, diagnostyka i leczenie,
  4. M. Bryl, Mykobakteriozy: diagnostyka i leczenie, 2016.  

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Wrzodziejące zapalenie jelita grubego – przyczyny, objawy, leczenie, żywienie przy WZJG

    Wrzodziejące zapalenie jelita grubego (WZJG, colitis ulcerosa) jest rozlanym nieswoistym zapaleniem błony śluzowej odbytnicy lub odbytnicy i okrężnicy, prowadzącym w niektórych przypadkach do powstania owrzodzeń. Należy do grupy nieswoistych zapaleń jelit o niewyjaśnionej etiologii. Jak rozpoznać wrzodziejące zapalenie jelita grubego?

  • Łuszczyca paznokci – przyczyny, objawy, leczenie

    Łuszczyca jest przewlekłą, zapalną chorobą skóry, przebiegającą z okresami remisji i zaostrzeń, na którą w Polsce choruje prawie milion osób. Choroba najczęściej występuje u rasy białe i w umiarkowanej strefie klimatycznej. Pierwsze objawy łuszczycy mogą wystąpić w dowolnym wieku, jednak zwykle zaczyna się we wczesnym okresie dorosłego życia lub później, około 50.-60. roku życia. Łuszczyca charakteryzuje się występowaniem zmian chorobowych zarówno na skórze gładkiej, w owłosionej skórze głowy a także zmianami w obrębie płytek paznokciowych dłoni i stóp. W cięższych postaciach łuszczyca może również zająć stawy. Zmianom paznokciowym z reguły towarzyszą zmiany w obrębie skóry, chociaż zdarza się że zmiany chorobowe obejmujące aparat paznokciowy wyprzedzają pojawienie się zmian skórnych nawet o dziesiątki lat.

  • Cytomegalia (CMV) – co to za choroba? Jakie są objawy?

    Cytomegalia jest chorobą wirusową, która wywoływana jest przez wirusa o nazwie Cytomegalovirus hominis, w skrócie CMV. Zakażenie wirusem cytomegalii jest bardzo szeroko rozpowszechnione, natomiast zdecydowana większość infekcji (ponad 99%) przebiega bezobjawowo i pacjent przez przypadek dowiaduje się, że w przeszłości przebył takie zakażenie. Jednak u płodów i noworodków ze względu na niedojrzałość układu odpornościowego, jak również u osób z wrodzonymi lub nabytymi zaburzeniami odpowiedzi immunologicznej, cytomegalia może przebiegać w sposób ostry, a obraz choroby może być bardzo różny.

  • Zakrzepica – przyczyny, objawy, profilaktyka zakrzepowego zapalenia żył powierzchniowych i głębokich

    Zakrzepica (zakrzepowe zapalenie żył) polega na powstaniu w naczyniu żylnym zakrzepu w wyniku zaburzonego przepływu krwi. Nieleczona prowadzi do groźnych powikłań, m.in. do zatorowości płucnej. Wyróżnia się zapalenie żył głębokich i powierzchniowych. Jakie objawy daje zakrzepica i w jaki sposób się ją leczy? Czy istnieją sposoby na to, by jej zapobiec?

  • Nadżerka szyjki macicy (ektopia) – przyczyny, objawy, metody leczenia

    Termin „nadżerka szyjki macicy” oznacza ubytek błony śluzowej. Często jest on nieprawidłowo stosowany na określenie ektopii, która jest zupełnie innym schorzeniem. Rzekoma nadżerka szyjki macicy (tak brzmi inna nazwa ektopii) to zastępowanie nabłonka płaskiego, który fizjologicznie pokrywa tarczę szyjki macicy, nabłonkiem gruczołowym. Zazwyczaj nie daje ona żadnych objawów, a kobieta dowiaduje się o jej istnieniu podczas rutynowego badania ginekologicznego. Kiedy ektopia wymaga szerszej diagnostyki i leczenia? Jakie metody usunięcia „nadżerki” szyjki macicy stosuje się najczęściej?

  • Gastrolog – czym się zajmuje? Jakie choroby leczy?

    Lekarz gastroenterolog jest specjalistą w zakresie chorób układu pokarmowego. Gastrolog diagnozuje i leczy pacjentów z problemami gastrycznymi. Jakimi konkretnie dolegliwościami się zajmuje? Kiedy warto się do niego udać? Czy do gastrologa jest potrzebne skierowanie? Odpowiadamy.

  • Atak paniki – jak wygląda? Co robić, gdy się pojawia?

    Ataki paniki są jednymi z najczęściej występujących zaburzeń lękowych, tuż po zespole lęku uogólnionego oraz fobii społecznej. Objawiają się nagłymi napadami silnego lęku, którym towarzyszą symptomy, takie jak: kołatanie serca, zawroty głowy, duszności, nadmierne pocenie się czy strach przed śmiercią. Dowiedz się, w jaki sposób można sobie poradzić, gdy pojawia się atak paniki.

  • Czego nie można robić przy nadżerce szyjki macicy ? Jak postępować po jej usunięciu?

    Nadżerka szyjki macicy jest rozpoznaniem, które może usłyszeć wiele kobiet w gabinecie ginekologicznym. Warto podkreślić jednak, że określenie „nadżerka” używane jest najczęściej w nieprawidłowy i potoczny sposób. Czym jest nadżerka oraz jak postępować po zabiegu jej usunięcia?

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij