Rząd próbek ludzkiej krwi w laboratorum. Próbki rkwi w fiolkach gotowe do zbadania.
Barbara Sitek

Ferroksydaza – co oznacza jej podwyższony i obniżony poziom?

Podczas diagnostyki procesu metabolizmu miedzi i choroby Wilsona wykonuje się badanie poziomu ceruloplazminy we krwi, czyli białka ostrej fazy, które jest syntezowane w wątrobie. Genetycznie uwarunkowany niedobór ceruloplazminy prowadzi  do odkładania miedzi w narządach miąższowych (np. w mózgu, wątrobie), co może doprowadzić do ich uszkodzenia. Jak wygląda badanie ceruloplazminy, ile kosztuje i jakie są normy? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

Ceruloplazmina (nazywana także ferroksydazą) to białko ostrej fazy, które jest produkowane podczas reakcji zapalnej. Ceruloplazmina pełni nadrzędną funkcję w procesie transportu miedzi we krwi. Bierze także udział w metabolizmie żelaza. Oznaczenie jej stężenia nie jest standardowo zlecanym badaniem laboratoryjnym i wykonuje się je najczęściej w przypadku podejrzenia choroby Wilsona oraz innych chorób związanych z zaburzeniami gospodarki jonami miedzi.

Co to jest ceruloplazmina?

Ceruloplazmina to jedno z białek produkowanych w wątrobie. Jej głównym zadaniem jest wiązanie i transport jonów miedzi we krwi (szacuje się, że ok. 90–95% miedzi obecnej w osoczu jest z nią związana). Jedna cząsteczka ceruloplazminy jest w stanie łączyć się z 6–8 atomami miedzi i dlatego pełni ona dominującą rolę w metabolizmie tego pierwiastka. Pomiar stężenia ceruloplazminy we krwi jest wykorzystywany do monitorowania gospodarki jonami miedzi oraz diagnostyki zespołu Wilsona – uwarunkowanego genetycznie niedoboru ceruloplazminy, prowadzącego do odkładania miedzi w wątrobie i innych narządach, a w konsekwencji do ich uszkodzenia.

Ceruloplazmina posiada również silne właściwości antyoksydacyjne. Oznacza to, że jest przeciwutleniaczem chroniącym organizm przed niebezpiecznym działaniem wolnych rodników. Białko to ma także zdolność utleniania jonów żelaza do postaci Fe3+, dlatego bywa nazywane ferroksydazą. Proces utleniania wspomaga wiązanie żelaza z transferyną i ułatwia jego transport we krwi. Ceruloplazmina może także aktywować oksydację innych związków obecnych w organizmie: neuroprzekaźników – serotonina, czy noradrenalina, związków sulfhydrylowych i kwasu askorbinowego. Ferroksydaza jest ponadto białkiem ostrej fazy – jej stężenia znacznie wzrasta w trakcie stanów zapalnych oraz infekcji.

Kiedy należy zbadać poziom ceruloplazminy?

Oznaczenie poziomu ceruloplazminy nie jest badaniem, wykonywanym standardowo, np. w celach profilaktycznych. Na badanie to pacjenci są najczęściej kierowani przez lekarza, w momencie, gdy wykazują objawy wskazujące na chorobę Wilsona, takie jak: żółtaczka, bóle brzucha, mdłości, drgawki, niedokrwistość, złe samopoczucie psychiczne, zmiany zachowania, problemy z utrzymaniem równowagi, trudności z chodzeniem, przełykaniem i inne objawy ze strony układu mięśniowego. Ponadto jeśli pojawi się niewydolność lub marskość wątroby między dwudziestym a trzydziestym rokiem życia, również należy wykonać badanie. Innymi wskazaniami do zbadania stężenia ceruloplazminy mogą być: podejrzenie choroby Menkesa u dzieci (genetycznego schorzenia, uniemożliwiającego przyswajanie miedzi dostarczonej z dietą) i monitorowanie leczenia pacjentów z nadmiarem lub niedoborem miedzi.

Ceruloplazmina – przygotowanie i przebieg badania

Badanie stężenia ceruloplazminy wygląda podobnie, jak większość testów laboratoryjnych. Od pacjenta pobierana jest próbka krwi żylnej z żyły łokciowej. Do badania poziomu ferroksydazy należy zgłosić się na czczo (nie spożywać posiłków przez co najmniej 8 godzin poprzedzających wizytę w punkcie pobrań). Warto również poinformować lekarza o wszystkich przyjmowanych lekach i suplementach diety, ponieważ mogą one wpłynąć na uzyskany wynik. Czasami zdarza się, że wraz z badaniem poziomu ferroksydazy oznaczany jest również poziom miedzi we krwi oraz wydalanie miedzi w dobowej zbiórce moczu.

Ceruloplazmina – norma dla dzieci i dorosłych

Zakresy norm referencyjnych dla ceruloplazminy ustalane są przez konkretne laboratoria w zależności od stosowanej metody i powinny znajdować się w widełkach liczbowych na wyniku przekazywanym pacjentowi. W przypadku osób dorosłych mieszczą się one najczęściej w przedziale 20–40 mg/dl dla mężczyzn oraz 25–60 mg/ dl dla kobiet. U dzieci normy te wynoszą odpowiednio:

  • do 3 miesiąca życia:  5–18 mg/dl,
  • od 3 do 12 miesiąca życia: 33–43 mg/dl,
  • od 1 do 5 roku życia: 25–55 mg/dl,
  • od 6 do 7 roku życia: 24–48 mg/dl,
  • > 7 roku życia: 20–54 mg/ dl.

Powiązane produkty

Podwyższona ceruloplazmina – przyczyny i objawy

Podwyższony poziom ceruloplazminy może pojawić się u kobiet w ciąży i kobiet stosujących antykoncepcję hormonalną oraz u osób palących papierosy. Może on również być skutkiem infekcji, stanów zapalnych, chorób reumatycznych lub nowotworowych. Ceruloplazmina należy do białek ostrej fazy, co oznacza, że jej stężenie rośnie w momencie zapalenia, które towarzyszy infekcji (zwłaszcza bakteryjnej) oraz procesowi rozwoju martwicy lub uszkodzenia tkanek. Do wzrostu poziomu ferroksydazy prowadzi ponadto: zatrucie miedzią, niedobory cynku, schizofrenia, choroba Alzheimera oraz przyjmowanie niektórych leków, zwłaszcza karbamazepiny, fenobarbitalu lub kwasu walproinowego.

Obniżony poziom ceruloplazminy – przyczyny i objawy

Najczęstszą przyczyną obniżonego poziomu ceruloplazminy we krwi jest dieta uboga w miedź oraz ogólne niedożywienie. W dalszej kolejności są to natomiast: choroba Wilsona, choroba Menkesa, nadmierne spożycie witaminy C oraz zespół nerczycowy.

Choroba Wilsona jest spowodowana mutacją genetyczną, w wyniku której miedź nie może być wiązana przez ceruloplazminę i ulega odkładaniu się w tkankach.

W momencie, gdy miedź zaczyna kumulować się w mózgu i uszkadzać komórki wątroby, nerek, serca lub kości, u pacjentów pojawiają się objawy – drżenia kończyn i spadek napięcia mięśniowego, zaburzenia mowy i połykania, ślinotok, mimowolne ruchy, drażliwość, depresja i inne zaburzenia psychiczne, żółtaczka, bóle kości i stawów, zaburzenia rytmu serca oraz spadek masy ciała.

Oprócz obniżonego stężenia ceruloplazminy chorobie tej towarzyszy także spadek poziomu miedzi we krwi oraz jego zwiększone wydalanie z moczem.

Choroba Menkesa jest genetyczną chorobą neurodegeneracyjną, wynikającą z braku możliwości wchłaniania miedzi w jelitach. Jej pierwsze objawy pojawiają się zazwyczaj w wieku dziecięcym i mogą obejmować drgawki, spadek napięcia mięśniowego i opóźnienia w rozwoju psychoruchowym. Dzieci z chorobą Menkesa, nazywaną także chorobą kręconych włosów, mają również charakterystyczne rysy twarzy oraz szorstkie, kręcone i łamliwe włosy, którym choroba ta zawdzięcza swą potoczną nazwę.

Badanie ceruloplazminy – cena/refundacja i skierowanie

Badanie poziomu ceruloplazminy można zrobić prywatnie, a koszt jego wykonania wynosi zazwyczaj ok. 40–60 zł. Nie jest to jednak badanie zalecane standardowo w ramach oznaczeń biochemicznych we krwi, ponieważ poza określonymi wskazaniami nie ma ono dużej wartości diagnostycznej. Oznaczenie stężenia ceruloplazminy rekomenduje się pacjentom, u których podejrzewa się zaburzenia gospodarki jonami miedzi lub niektóre z chorób wątroby.

  1. M. Lopez i in., Biochemistry, Ceruloplasmin, „https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/” [online] https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK554422/ [dostęp:] 24. 11. 2021.
  2. B. Tarnacka i in., Choroba Wilsona, „Polski Przegląd Neurologiczny", nr 4, 2008.
  3. K. Pagana i in., Mosby’s Manual of Diagnostic and Laboratory Tests, 5th Ed.,  St. Louis, 2013.
  4. N. E. Hellman i in., Ceruloplasmin metabolism and function, Annual Review of Nutrition, nr 22, 2002.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • APTT – czas kaolinowo-kefalinowy, normy i wskazania. Kiedy należy wykonać badanie?

    APTT to jeden z parametrów krwi, którego oznaczenie jest bardzo ważne w ocenie stopnia krzepliwości krwi pacjenta, u którego planowana jest operacja chirurgiczna lub który jest leczony z powodu chorób natury zakrzepowo-zatorowej. Niezwykle istotnym czynnikiem wpływającym na czas częściowej tromboplastyny po aktywacji mogą być choroby wątroby lub zaburzenia ilości witaminy K w organizmie. Jak wygląda badanie APTT, czy jest refundowane i jak się do niego przygotować?

  • Klirens kreatyniny (GFR) – badanie, normy, wskazania

    GFR to parametr służący do oceny wydolności pracy nerek. Bez aktualnego wyniku badania wskaźnika czynności nerek nie możemy również wykonać obrazowych badań diagnostycznych, w których niezbędne jest zastosowanie kontrastu (np. RTG), dla lepszego uwidocznienia oznaczanych struktur. Ponadto klirens kreatyniny jest niezbędnym miernikiem wydolności nerek w trakcie ich terapii. Dzięki niemu możliwa jest ocena skuteczności leczenia nefrologicznego i ewentualna konieczność zastosowania poważniejszych kroków terapeutycznych, jak chociażby wdrożenia leczenia nerkozastępczego. Kto może skierować nas na badanie GFR, ile kosztuje i jak się do niego przygotować? Odpowiadamy w niniejszym artykule.

  • D-dimery – wskazania, normy, podwyższone. Poziom d-dimerów a zakrzepica

    Badanie d-dimerów we krwi jest jednym z głównych parametrów wykorzystywanych w diagnostyce chorób zakrzepowych takich jak zakrzepica żył głębokich dolnych czy zatorowość płucna. Skrzepy krwi znajdujące się w naczyniach krwionośnych mogą zamknąć światło tych przewodów i doprowadzić w ten sposób do bardzo poważnych komplikacji zdrowotnych. Wyróżnia się cztery podstawowe metody oznaczania stężenia d-dimerów we krwi (metoda lateksowa, immunoenzymatyczna, aglutynacji pełnej krwi i wykorzystująca przeciwciała znakowane technetem). Kiedy wykonać badanie, ile kosztuje oznaczenie stężenia d-dimerów, jak się do niego przygotować? Odpowiadamy w niniejszym artykule.

  • Cholesterol HDL – badanie, normy. Co oznacza obniżony poziom „dobrego cholesterolu”?

    Badanie poziomu cholesterolu HDL jest jednym z głównych oznaczeń zlecanych osobom, u których ryzyko wystąpienia chorób sercowo-naczyniowych jest wysokie. Pacjenci chorujący na cukrzycę, po przebytym zawale serca, palacze oraz kobiety przyjmujące hormonalną terapię antykoncepcyjną, beta-blokery lub retinoidy powinni częściej oznaczać poziom dobrego cholesterolu i jego stosunek do LDL. Badaniami dodatkowymi, które zaleca się wykonać przy oznaczeniu HDL, są stężenia cholesterolu całkowitego, LDL i trójglicerydów. Jak należy się przygotować do oznaczenia poziomu HDL? Ile kosztuje badanie? Czy może być refundowane? Czy aby zbadać poziom cholesterolu HDL, trzeba być na czczo? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Erytropoetyna (EPO) – badanie, normy, interpretacja wyników

    Badanie erytropoetyny (EPO) jest wskazane podczas prowadzenia procesu diagnostycznego chorób krwi i nerek. Dzięki analizie poziomu erytropoetyny możliwe jest kontrolowanie odpowiedzi na wdrożone leczenie anemii, nadkrwistości i niedokrwistości. Wysoki poziom EPO jest charakterystyczny dla sportowców, którzy swoje treningi odbywają w terenach górskich, ale także, co ciekawe, dla osób palących papierosy. Badanie poziomu erytropoetyny często towarzyszy analizie morfologii krwi i hematokrytowi. Jaka jest norma EPO we krwi, czy do badania erytropoetyny należy zgłosić się na czczo i czy stosowanie EPO przez sportowców jest równoznaczne ze stosowaniem dopingu? Na te i inne pytania odpowiedzi znajdują się w niniejszym artykule.

  • Cholesterol LDL – badanie, normy, podwyższony. Jak obniżyć zbyt wysoki poziom „złego cholesterolu”?

    Badanie poziomu cholesterolu LDL jest jednym z elementów tzw. lipidogramu, który zaleca się wykonywać minimum raz do roku, w ramach badań profilaktycznych. Przeprowadzenie tego oznaczenia ma na celu potwierdzenie wydolności lub dysfunkcji pracy wątroby. Na zaburzenia ilości „złego cholesterolu” wpływa szereg czynników, które są związane głównie z dietą i stylem życia. Jak wygląda badanie, jakie są normy cholesterolu LDL, ile kosztuje oznaczenie i czy na pobranie krwi trzeba być na czczo? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Cholesterol całkowity – badanie, norma i interpretacja wyników

    Badanie poziomu cholesterolu całkowitego to jedno z podstawowych badań, które ocenia ogólny poziom cholesterolu we krwi. Cholesterol całkowity to suma cholesterolu LDL (lipoproteiny o niskiej gęstości), cholesterolu HDL (lipoproteiny o wysokiej gęstości) oraz cholesterolu VLDL (lipoproteiny o bardzo niskiej gęstości).

  • Lipidogram (profil lipidowy). Badanie, normy, przygotowanie

    Lipidy, czyli tłuszcze, to najważniejsze źródło energii w diecie człowieka. Jako składniki błon komórkowych i rozpuszczalniki niektórych substancji, np. witamin i hormonów, pełnią kluczową rolę w utrzymaniu równowagi ludzkiego organizmu. Zaburzenia lipidowe występujące u pacjentów z nadwagą, otyłością lub obciążonym wywiadem rodzinnym mogą skutkować schorzeniami układu krwionośnego i sercowo-naczyniowego oraz podwyższać ryzyko udaru mózgu.

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij