Rząd próbek ludzkiej krwi w laboratorum. Próbki rkwi w fiolkach gotowe do zbadania.
Barbara Sitek

Ferroksydaza – co oznacza jej podwyższony i obniżony poziom?

Podczas diagnostyki procesu metabolizmu miedzi i choroby Wilsona wykonuje się badanie poziomu ceruloplazminy we krwi, czyli białka ostrej fazy, które jest syntezowane w wątrobie. Genetycznie uwarunkowany niedobór ceruloplazminy prowadzi  do odkładania miedzi w narządach miąższowych (np. w mózgu, wątrobie), co może doprowadzić do ich uszkodzenia. Jak wygląda badanie ceruloplazminy, ile kosztuje i jakie są normy? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

Ceruloplazmina (nazywana także ferroksydazą) to białko ostrej fazy, które jest produkowane podczas reakcji zapalnej. Ceruloplazmina pełni nadrzędną funkcję w procesie transportu miedzi we krwi. Bierze także udział w metabolizmie żelaza. Oznaczenie jej stężenia nie jest standardowo zlecanym badaniem laboratoryjnym i wykonuje się je najczęściej w przypadku podejrzenia choroby Wilsona oraz innych chorób związanych z zaburzeniami gospodarki jonami miedzi.

Co to jest ceruloplazmina?

Ceruloplazmina to jedno z białek produkowanych w wątrobie. Jej głównym zadaniem jest wiązanie i transport jonów miedzi we krwi (szacuje się, że ok. 90–95% miedzi obecnej w osoczu jest z nią związana). Jedna cząsteczka ceruloplazminy jest w stanie łączyć się z 6–8 atomami miedzi i dlatego pełni ona dominującą rolę w metabolizmie tego pierwiastka. Pomiar stężenia ceruloplazminy we krwi jest wykorzystywany do monitorowania gospodarki jonami miedzi oraz diagnostyki zespołu Wilsona – uwarunkowanego genetycznie niedoboru ceruloplazminy, prowadzącego do odkładania miedzi w wątrobie i innych narządach, a w konsekwencji do ich uszkodzenia.

Ceruloplazmina posiada również silne właściwości antyoksydacyjne. Oznacza to, że jest przeciwutleniaczem chroniącym organizm przed niebezpiecznym działaniem wolnych rodników. Białko to ma także zdolność utleniania jonów żelaza do postaci Fe3+, dlatego bywa nazywane ferroksydazą. Proces utleniania wspomaga wiązanie żelaza z transferyną i ułatwia jego transport we krwi. Ceruloplazmina może także aktywować oksydację innych związków obecnych w organizmie: neuroprzekaźników – serotonina, czy noradrenalina, związków sulfhydrylowych i kwasu askorbinowego. Ferroksydaza jest ponadto białkiem ostrej fazy – jej stężenia znacznie wzrasta w trakcie stanów zapalnych oraz infekcji.

Kiedy należy zbadać poziom ceruloplazminy?

Oznaczenie poziomu ceruloplazminy nie jest badaniem, wykonywanym standardowo, np. w celach profilaktycznych. Na badanie to pacjenci są najczęściej kierowani przez lekarza, w momencie, gdy wykazują objawy wskazujące na chorobę Wilsona, takie jak: żółtaczka, bóle brzucha, mdłości, drgawki, niedokrwistość, złe samopoczucie psychiczne, zmiany zachowania, problemy z utrzymaniem równowagi, trudności z chodzeniem, przełykaniem i inne objawy ze strony układu mięśniowego. Ponadto jeśli pojawi się niewydolność lub marskość wątroby między dwudziestym a trzydziestym rokiem życia, również należy wykonać badanie. Innymi wskazaniami do zbadania stężenia ceruloplazminy mogą być: podejrzenie choroby Menkesa u dzieci (genetycznego schorzenia, uniemożliwiającego przyswajanie miedzi dostarczonej z dietą) i monitorowanie leczenia pacjentów z nadmiarem lub niedoborem miedzi.

Ceruloplazmina – przygotowanie i przebieg badania

Badanie stężenia ceruloplazminy wygląda podobnie, jak większość testów laboratoryjnych. Od pacjenta pobierana jest próbka krwi żylnej z żyły łokciowej. Do badania poziomu ferroksydazy należy zgłosić się na czczo (nie spożywać posiłków przez co najmniej 8 godzin poprzedzających wizytę w punkcie pobrań). Warto również poinformować lekarza o wszystkich przyjmowanych lekach i suplementach diety, ponieważ mogą one wpłynąć na uzyskany wynik. Czasami zdarza się, że wraz z badaniem poziomu ferroksydazy oznaczany jest również poziom miedzi we krwi oraz wydalanie miedzi w dobowej zbiórce moczu.

Ceruloplazmina – norma dla dzieci i dorosłych

Zakresy norm referencyjnych dla ceruloplazminy ustalane są przez konkretne laboratoria w zależności od stosowanej metody i powinny znajdować się w widełkach liczbowych na wyniku przekazywanym pacjentowi. W przypadku osób dorosłych mieszczą się one najczęściej w przedziale 20–40 mg/dl dla mężczyzn oraz 25–60 mg/ dl dla kobiet. U dzieci normy te wynoszą odpowiednio:

  • do 3 miesiąca życia:  5–18 mg/dl,
  • od 3 do 12 miesiąca życia: 33–43 mg/dl,
  • od 1 do 5 roku życia: 25–55 mg/dl,
  • od 6 do 7 roku życia: 24–48 mg/dl,
  • > 7 roku życia: 20–54 mg/ dl.

Polecane dla Ciebie

Podwyższona ceruloplazmina – przyczyny i objawy

Podwyższony poziom ceruloplazminy może pojawić się u kobiet w ciąży i kobiet stosujących antykoncepcję hormonalną oraz u osób palących papierosy. Może on również być skutkiem infekcji, stanów zapalnych, chorób reumatycznych lub nowotworowych. Ceruloplazmina należy do białek ostrej fazy, co oznacza, że jej stężenie rośnie w momencie zapalenia, które towarzyszy infekcji (zwłaszcza bakteryjnej) oraz procesowi rozwoju martwicy lub uszkodzenia tkanek. Do wzrostu poziomu ferroksydazy prowadzi ponadto: zatrucie miedzią, niedobory cynku, schizofrenia, choroba Alzheimera oraz przyjmowanie niektórych leków, zwłaszcza karbamazepiny, fenobarbitalu lub kwasu walproinowego.

Obniżony poziom ceruloplazminy – przyczyny i objawy

Najczęstszą przyczyną obniżonego poziomu ceruloplazminy we krwi jest dieta uboga w miedź oraz ogólne niedożywienie. W dalszej kolejności są to natomiast: choroba Wilsona, choroba Menkesa, nadmierne spożycie witaminy C oraz zespół nerczycowy.

Choroba Wilsona jest spowodowana mutacją genetyczną, w wyniku której miedź nie może być wiązana przez ceruloplazminę i ulega odkładaniu się w tkankach.

W momencie, gdy miedź zaczyna kumulować się w mózgu i uszkadzać komórki wątroby, nerek, serca lub kości, u pacjentów pojawiają się objawy – drżenia kończyn i spadek napięcia mięśniowego, zaburzenia mowy i połykania, ślinotok, mimowolne ruchy, drażliwość, depresja i inne zaburzenia psychiczne, żółtaczka, bóle kości i stawów, zaburzenia rytmu serca oraz spadek masy ciała.

Oprócz obniżonego stężenia ceruloplazminy chorobie tej towarzyszy także spadek poziomu miedzi we krwi oraz jego zwiększone wydalanie z moczem.

Choroba Menkesa jest genetyczną chorobą neurodegeneracyjną, wynikającą z braku możliwości wchłaniania miedzi w jelitach. Jej pierwsze objawy pojawiają się zazwyczaj w wieku dziecięcym i mogą obejmować drgawki, spadek napięcia mięśniowego i opóźnienia w rozwoju psychoruchowym. Dzieci z chorobą Menkesa, nazywaną także chorobą kręconych włosów, mają również charakterystyczne rysy twarzy oraz szorstkie, kręcone i łamliwe włosy, którym choroba ta zawdzięcza swą potoczną nazwę.

Badanie ceruloplazminy – cena/refundacja i skierowanie

Badanie poziomu ceruloplazminy można zrobić prywatnie, a koszt jego wykonania wynosi zazwyczaj ok. 40–60 zł. Nie jest to jednak badanie zalecane standardowo w ramach oznaczeń biochemicznych we krwi, ponieważ poza określonymi wskazaniami nie ma ono dużej wartości diagnostycznej. Oznaczenie stężenia ceruloplazminy rekomenduje się pacjentom, u których podejrzewa się zaburzenia gospodarki jonami miedzi lub niektóre z chorób wątroby.

  1. M. Lopez i in., Biochemistry, Ceruloplasmin, „https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/” [online] https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK554422/ [dostęp:] 24. 11. 2021.
  2. B. Tarnacka i in., Choroba Wilsona, „Polski Przegląd Neurologiczny", nr 4, 2008.
  3. K. Pagana i in., Mosby’s Manual of Diagnostic and Laboratory Tests, 5th Ed.,  St. Louis, 2013.
  4. N. E. Hellman i in., Ceruloplasmin metabolism and function, Annual Review of Nutrition, nr 22, 2002.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Przesiewowe badanie słuchu

    Badania przesiewowe wykonywane są rutynowo w celu określenia prawdopodobieństwa wystąpienia choroby lub wczesnego jej wykrycia. Już w pierwszych dniach życia dziecka wykonuje się przesiewowe badanie słuchu. Na czym ono polega? Ile trwa?

  • RTG kręgosłupa – badanie, wskazania, przeciwwskazania, refundacja, cena

    RTG kręgosłupa jest metodą obrazową, którą od wielu lat wykorzystuje się podczas diagnozowania wad postawy, zmian zapalnych czy zwyrodnieniowych, a także w przypadku urazów i bóli kręgosłupa. Co prawda interpretacja wyników prześwietlenia kręgosłupa może stanowić problem dla pacjenta, niemniej samo RTG kręgosłupa nie jest badaniem bolesnym lub długotrwałym. Ile kosztuje rentgen kręgosłupa, jak należy się przygotować do badania i czy istnieją przeciwwskazania do jego wykonania? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Rezonans magnetyczny kręgosłupa – przebieg badania, wskazania, cena

    Rezonans magnetyczny kręgosłupa to badanie pozwalające na ocenę elementów kostnych tego obszaru, jego tkanek miękkich oraz rdzenia kręgowego. Dzięki niemu możliwe jest wykrycie wszelkich zmian zapalnych, zwyrodnieniowych i nowotworowych. Najczęściej bada się pacjentów, którzy zgłaszają się do neurologa z bólami pleców i drętwieniem kończyn – zarówno rąk, jak i nóg. Częstym wskazaniem do badania jest także uraz kręgosłupa. Ile kosztuje MRI, jak długo trwa badanie i czy kobiety w ciąży mogą przystąpić do rezonansu magnetycznego kręgosłupa? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Czy mutacja genu MTHFR może być przyczyną poronień nawykowych i zakrzepicy?

    Genotyp genu MTHFR pośrednio wpływa na metabolizm i przyswajanie kwasu foliowego w organizmie człowieka. Mutacja w genie MTHFR jest łączona z występowaniem u pacjenta tendencji do nadkrzepliwości i zakrzepicy, nowotworów bądź zwiększonego ryzyka chorób układu krążenia. Doniesienia te jednak bywają sprzeczne i nie znajdują przełożenia na rekomendacje specjalistów w sprawie wdrożenia profilaktycznej diagnostyki mutacji w genie MTHFR. Kwestia niedoborów kwasu foliowego jest szczególnie istotna w planowaniu ciąży, diagnostyce niepowodzeń położniczych i trudności z utrzymaniem ciąży, a także przy ustalaniu przyczyn urodzenia dziecka z wadą cewy nerwowej.

  • Badanie genetyczne BRCA1 i BRCA2 – na czym polega i jak interpretować wyniki?

    Ryzyko wystąpienia nowotworu piersi i jajników u osoby posiadającej mutację genu BRCA wzrasta odpowiednio do około 60% w przypadku raka piersi i do około 40% w przypadku raka jajnika. Badania mutacji BRCA zaleca się kobietom, u których bliskich krewnych wystąpiły co najmniej dwa przypadki zachorowań na złośliwy nowotwór piersi i/lub jajnika, zwłaszcza gdy choroba pojawiła się u krewnego przed 50. rokiem życia.

  • Jakie badania należy zrobić, żeby sprawdzić pracę tarczycy?

    Badanie poziomów hormonów, które wpływają na pracę tarczycy, powinno się wykonywać regularnie, a nie tylko wówczas, kiedy u pacjenta występują charakterystyczne objawy zaburzeń pracy tego gruczołu. Które badania wchodzą w skład trójki tarczycowej, jak obliczyć konwersje i ile to kosztuje?

  • Jakie badania na bezdech senny?

    Bezdech senny, a mówiąc ściślej obturacyjny bezdech senny, to częsta przypadłość, w trakcie której dochodzi do znacznego spłycenia, a nawet zatrzymania oddechu. Nawet chwilowe niedotlenienie organizmu może powodować szereg poważnych konsekwencji zdrowotnych. Jak rozpoznać bezdech senny? Czy istnieją rzetelne badania?

  • Co to jest antybiogram i jak wygląda to badanie?

    W 1928 roku Alexander Fleming odkrył pierwszy szeroko stosowany antybiotyk – penicylinę. Ten przełomowy moment w historii medycyny doprowadził nie tylko do zmniejszenia liczby zgonów z powodu zakażeń, lecz również zapoczątkował erę antybiotykoterapii. Szerokie zastosowanie leków przeciwdrobnoustrojowych doprowadziło jednak do sytuacji, w której bakterie potrafią wymykać się leczeniu. Dlatego w podjęciu decyzji o wyborze jak najskuteczniejszego leku z pomocą przychodzi antybiogram.

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij