Lecytyna sojowa (E322) – czym jest i gdzie ją znaleźć? Kiedy należy ją suplementować?

Lecytyna jako apteczny preparat na pamięć znana jest każdemu, niezależnie od wieku: stosowana jest i przez studentów w trakcie sesji, i przez osoby starsze. Jakie jeszcze zastosowania można jej przypisać? Jakie ma właściwości i do czego służy lecytyna sojowa? Dowiedzmy się więcej. 

1. Lecytyna sojowa – czym jest? 
2. Skład lecytyny sojowej 
3. Lecytyna sojowa – właściwości 
4. Lecytyna sojowa – zastosowanie 
5. Lecytyna sojowa – szkodliwość 
6. Lecytyna sojowa jako suplement – dawkowanie, wskazania, przeciwwskazania 
7. Lecytyna sojowa – najczęściej zadawane pytania

Lecytyna sojowa, oznaczana symbolem E322, to naturalny emulgator i niezwykle wartościowy kompleks fosfolipidów pozyskiwany z nasion soi. Jako kluczowy element budulcowy błon komórkowych w ludzkim organizmie, odgrywa rolę w prawidłowym funkcjonowaniu układu nerwowego, mózgu oraz wątroby. Sprawdź, w jakich produktach codziennej diety kryje się lecytyna, kiedy warto rozważyć jej dodatkową suplementację w kapsułkach oraz czy jest w pełni bezpieczna dla alergików.

Lecytyna sojowa – czym jest? 

Lecytyna, mówiąc ogólnie (ang. i łac. lecithinum, z greckiego lekithos, co oznacza żółtko jaja), to niezwykle wartościowy surowiec pochodzenia naturalnego. Jest to grupa związków, w której zwykle przeważa fosfatydylocholina zawierająca w cząsteczce resztę cholinową, kwas fosforowy oraz dwa różne kwasy tłuszczowe zestryfikowane z glicerolem. Otrzymuje się ją z żółtek jaj lub z nasion roślin oleistych (soja, rzepak, słonecznik), występuje również w rybach i w mięsie. 

Ze względu na opłacalność produkcji obecnie stawia się głównie na lecytynę pochodzenia sojowego. Lecytynę sojową nazywa się czasem synonimem: fosfolipid sojowy. 

Skład lecytyny sojowej 

W zależności od pochodzenia lecytyny różnią się dokładnym składem chemicznym. Składniki podstawowe lecytyny sojowej to: 

• fosfatydylocholina (PC), 
• fosfatydyloetanoloamina (PE), 
• fosfatydyloinozytol (PI), 
• kwas fosfatydowy. 

Lecytyna sojowa – właściwości 

Lecytyna jako produkt handlowy ma wygląd żółtobrunatnej masy, jest mazista i lepka. Rozpuszcza się w alkoholu, tłuszczach, chloroformie, eterze, natomiast w wodzie nie rozpuszcza się, lecz pęcznieje. Ma zdolność do zmniejszania napięcia powierzchniowego. Ma charakter amfifilowy, czyli w cząsteczce zawiera zarówno część hydrofilową, jak i hydrofobową. Działa jak emulgator, umożliwiając tworzenie emulsji o/w (olej w wodzie) oraz w/o (woda w oleju); wpływa na właściwości reologiczne (lepko-sprężyste) emulsji, poprawiając jej konsystencję. 

Wykazuje zgodność biologiczną z organizmem ludzkim (fosfolipidy mają powinowactwo do lipidów naskórkowych, są też naturalnych składnikami lipidów osocza), jest nietoksyczna, biodegradowalna, w organizmie ulega metabolizmowi. 

Lecytyna sojowa – zastosowanie 

Ze względu na swoje właściwości lecytyna sojowa znalazła zastosowanie w technologii farmaceutycznej oraz kosmetologicznej: przede wszystkim jako emulgator do sporządzenia emulsji do odżywiania pozajelitowego oraz w produkcji zawiesin, maści i kremów. Stosowana jest w produkcji liposomów – nośników substancji aktywnych. W kosmetykach, prócz funkcji technologicznej, pełni rolę fizjologiczną: odbudowuje skórne spoiwo lipidowe, działa nawilżająco, przeciwzmarszczkowo, uelastycznia. Stosowana na włosy zapewnia poprawę ich kondycji, dodaje blasku i sprężystości, zapobiega ich elektryzowaniu się. 

W przemyśle spożywczym jest dodatkiem do żywności o symbolu E322 stosowanym do uzyskania i stabilizacji emulsji. Jest przeciwutleniaczem, reguluje lepkość i płynność, przeciwdziała rozpryskiwaniu tłuszczu podczas smażenia. 

Lecytyną wzbogaca się przede wszystkim czekolady. Ten naturalny emulgator niweluje skutki niższej zawartości kakao, skraca czas konszowania (mieszania), a co z a tym idzie – obniża koszty produkcji. Pomimo tego i tak warto poszukiwać czekolad, które w składzie mają lecytynę zamiast emulgatora półsyntetycznego E476 (jest to polirycynooleinian poliglicerolu), którego to należy spożywać z ostrożnością i w niewielkich ilościach. 

E322 znajdziemy też w ciastach, deserach i innych słodkich wyrobach; w kakao rozpuszczalnym oraz w napojach kakaopodobnych, margarynach, miksach tłuszczowych, majonezie, mlecznych produktach dla dzieci (jogurtach, serkach, deserkach), mleku modyfikowanym, kaszkach i kleikach dla najmłodszych, w płatkach zbożowych, w pieczywie. 

Lecytyna sojowa – szkodliwość 

Lecytyna stosowana doustnie jest dobrze tolerowana. Niektórzy pacjenci zgłaszali niewielkie działania niepożądane ze strony układu pokarmowego, np. nudności, bóle brzucha, wymioty, biegunkę. 

Lecytyna sojowa jest odpowiednia dla wegan. Osoby unikające glutenu powinny dokładnie przestudiować etykietę produktu – czasami podczas procesów produkcyjnych mogą przedostać się do niego śladowe ilości glutenu. Takie informacje powinny jednak widnieć na opakowaniu. Warto również szukać lecytyny pochodzącej z soi niemodyfikowanej genetycznie, chociaż często należy się liczyć z wyższą ceną takiego surowca i produktu finalnego. 

Lecytyna sojowa jako suplement – dawkowanie, wskazania, przeciwwskazania 

Jakie korzyści może przynieść suplementacja lecytyną?

1. Wsparcie prawidłowego funkcjonowania układu nerwowego – lecytyna jest mieszaniną fosfolipidów, w tym fosfatydylocholiny, która dostarcza choliny. Cholina jest niezbędna do syntezy acetylocholiny, neuroprzekaźnika uczestniczącego m.in. w procesach pamięci i uczenia się. Jest również składnikiem fosfolipidów budujących błony komórkowe oraz osłonki mielinowe włókien nerwowych.
2. Udział w metabolizmie tłuszczów i prawidłowym funkcjonowaniu wątroby – cholina uczestniczy w transporcie i metabolizmie lipidów, a jej niedobór może sprzyjać gromadzeniu się tłuszczu w wątrobie.
3. Udział w metabolizmie cholesterolu – fosfolipidy, w tym fosfatydylocholina, pełnią ważną rolę w transporcie lipidów w organizmie. 
4. Znaczenie dla kobiet planujących ciążę i kobiet w ciąży – cholina jest ważnym składnikiem odżywczym, niezbędnym m.in. do prawidłowego rozwoju mózgu i układu nerwowego płodu. W okresie ciąży i karmienia piersią zapotrzebowanie na cholinę wzrasta. Warto zadbać o jej odpowiednią podaż z dietą, a ewentualną suplementację rozważyć w zależności od sposobu żywienia i składu przyjmowanych preparatów. 
5. Stosowanie podczas karmienia piersią – lecytyna bywa zalecana w przypadku nawracających problemów z przewodami mlecznymi. Jej potencjalne działanie wiąże się z właściwościami emulgującymi fosfolipidów.

Gdzie kupić preparaty na pamięć z lecytyną sojową? Suplementy diety lub leki dostępne są w aptekach (są to preparaty w postaci kapsułek lub płynu do wypicia). Dokładny sposób dawkowania opisany będzie na opakowaniu. 

Uczulenie na lecytynę sojową 

Lecytyna może (ale nie musi) wywoływać reakcje alergiczne u osób uczulonych na soję. W takim przypadku warto poszukać lecytyny pochodzącej z innego źródła: słonecznikowej lub rzepakowej. 

Lecytyna sojowa – najczęściej zadawane pytania

Czym różni się lecytyna sojowa od słonecznikowej?

Lecytyna sojowa i słonecznikowa to mieszaniny fosfolipidów pozyskiwane odpowiednio z nasion soi i słonecznika. Obie stanowią źródło fosfolipidów, które pełnią ważną funkcję w budowie błon komórkowych. Główna różnica dotyczy ich pochodzenia i składu, który może się różnić w zależności od metody produkcji. Lecytyna słonecznikowa może być alternatywą dla osób, które chcą unikać soi, np. ze względu na alergię. 

Czy lecytyna sojowa jest bezpieczna dla osób uczulonych na soję?

Lecytyna sojowa zawiera zwykle niewielkie ilości białek soi, które mogą wywoływać reakcje alergiczne. Większość osób z alergią na soję dobrze ją toleruje, jednak u osób szczególnie wrażliwych może dojść do wystąpienia objawów. Dlatego osoby z potwierdzoną alergią na soję powinny skonsultować stosowanie preparatów zawierających lecytynę sojową z alergologiem. Alternatywą może być lecytyna słonecznikowa. 

Czy lecytyna i cholina to to samo?

Lecytyna i cholina to nie to samo, choć są ze sobą powiązane. Lecytyna jest mieszaniną fosfolipidów, w tym fosfatydylocholiny, która stanowi jedno ze źródeł choliny w diecie. Cholina jest natomiast składnikiem odżywczym niezbędnym m.in. do prawidłowego funkcjonowania układu nerwowego, budowy błon komórkowych i metabolizmu tłuszczów.