Gliceryna (glicerol, E422) – właściwości i zastosowanie. Czy gliceryna jest szkodliwa?
Joanna Orzeł

Gliceryna (glicerol, E422) – właściwości i zastosowanie. Czy gliceryna jest szkodliwa?

Gliceryna (glicerol, E422) jest substancją, którą wykorzystuje się w różnych gałęziach przemysłu. Co więcej gliceryna znajdzie zastosowanie także w gospodarstwie domowym. Czym dokładnie jest gliceryna i jakie są jej właściwości? Do czego konkretnie można ją wykorzystać? 

Gliceryna to składnik wielu produktów, które znajdziemy na półkach w drogeriach, sklepach spożywczych czy aptekach. Stosunkowo niska cena sprawia, że jest również wykorzystywana jako półprodukt w przemysłowych syntezach chemicznych, składnik barwników, materiałów wybuchowych czy płynów do e-papierosów. Jest też z powodzeniem wykorzystywana „do zadań specjalnych” w gospodarstwach domowych. Więcej na temat właściwości, pochodzenia, zastosowania oraz możliwości wystąpienia niepożądanych skutków użytkowania gliceryny znajduje się w poniższym tekście. 

Gliceryna – czym jest? 

Gliceryna to bezbarwna, bezwonna, lekko słodka substancja, która w temperaturze pokojowej jest gęstą cieczą. Jest to związek organiczny zaliczany do grupy alkoholi polihdyroksylowych. Gliceryna może być pochodzenia roślinnego (otrzymywana na drodze reakcji zmydlania tłuszczów) lub syntetycznego (otrzymywana poprzez utlenienie propylenu lub jako produkt uboczny w trakcie produkcji biopaliw).  

Na rynku znajdziemy glicerynę opatrzoną różnymi nazwami jak – kosmetyczna, farmaceutyczna, apteczna, spożywcza, techniczna, paszowa czy warzywna. Odmiany te różnią się stopniem zanieczyszczeń, które mogą występować w produkcie, pochodzeniem lub stężeniem czystej substancji (przykładowo gliceryna dostępna w aptekach składa się w ok. 85% z glicerolu i 15% z wody, gliceryna spożywcza, farmaceutyczna czy paszowa zawiera minimum 99% czystej gliceryny). Gliceryna roślinna natomiast jest produktem wytwarzanym z olejów pozyskanych z nasion soi, tłuszczu palmowego czy oleju kokosowego.  

Glicerol a gliceryna 

Gliceryna to nazwa zwyczajowa używana powszechnie zarówno w języku potocznym, jak i w żargonie chemicznym. Mniej popularne nazwy tej samej substancji, ale o bardziej chemicznym wydźwięku, to glicerol, propan-1,2,3,-triol. Jako dodatek do żywności znajdziemy ją pod kodem E422.  

Właściwości gliceryny (glicerolu)

W cząsteczce gliceryny znajdują się trzy grupy zawierające obok siebie wodór i tlen (grupy hydroksylowe), dzięki czemu jest ona silnie polarną substancją. Sprawia to, że bardzo dobrze rozpuszcza się w wodzie i ze względu na ciekły stan skupienia jest dobrym rozpuszczalnikiem nie tylko substancji polarnych, ale również niektórych substancji niepolarnych jak np. tłuszcze.  

Gliceryna jest substancją higroskopijną, co oznacza, że wiąże (zatrzymuje) cząsteczki wody. Ma stosunkowo niewielkie rozmiary, dzięki czemu wnika w głębokie warstwy naskórka. W niskich stężeniach wykazuje właściwości nawilżające i natłuszczające. W wysokich natomiast (powyżej 25%) działa odkażająco i wysuszająco. Aplikowana doustnie lub doodbytniczo wykazuje właściwości przeczyszczające. 

Zastosowanie gliceryny (E422)

Gliceryna jest szeroko stosowana w różnych gałęziach przemysłu. Podczas produkcji kosmetyków glicerynę używa się jako składnika ułatwiającego homogenizację produktów czy zapewniającego właściwości nawilżające. Znajdziemy ją w kremach nawilżających przeznaczonych do pielęgnacji twarzy, dłoni, stóp czy balsamów do całego ciała. Gliceryna poprawia napięcie skóry dojrzałej, dzięki czemu jest składnikiem kremów przeciwzmarszczkowych. 

Stanowi dobrą barierę ochronną przed wiatrem i mrozem stąd jej użycie w kremach służących do stosowania w miesiącach zimowych. Znajdziemy ją również w odżywkach i maskach do włosów. Jest składnikiem mydełek glicerynowych (charakteryzują się przeźroczystymi kostkami) przeznaczonych osobom z przesuszoną skórą. 

W przemyśle farmaceutycznym stosowana jest do produkcji środków przeczyszczających w formie doustnej, jak i doodbytniczej (czopki na zaparcia). Znajdziemy ją również w kroplach nawilżających oczy czy preparatach służących do czyszczenia uszu. 

Z uwagi na fakt, że gliceryna wiąże wodę, bywa stosowana przez sportowców w celu ograniczenia jej utraty podczas intensywnego wysiłku fizycznego.  

W przemyśle spożywczym służy do regulacji i utrzymywania pożądanej wilgoci produktów. Bywa stosowana jak substancja słodząca. Wiążąc wodę, ogranicza wzrost chorobotwórczych drobnoustrojów, dzięki czemu gliceryna znalazła zastosowanie jako konserwant (E422). Pozwala regulować gęstość produktów np. likierów czy uzyskiwać ekstrakty roślinne. Jako dobry i nietoksyczny rozpuszczalnik jest używana do produkcji e-liquidów.  

Poddana procesowi nitrowania przekształca się w silnie wybuchową substancję – nitorglicerynę stosowaną do produkcji materiałów wybuchowych oraz leków dla osób z chorobami serca. 

Zastosowanie gliceryny w domu 

Gliceryna jest łatwo dostępna, można ją zakupić za cenę rzędu kilku złotych w każdej aptece lub na wielu portalach internetowych. Jej właściwości można wykorzystać w gospodarstwie domowym zarówno do przygotowania własnych kosmetyków, jak i pielęgnacji różnych powierzchni. 

Podczas produkcji domowych kosmetyków należy pamiętać o jej odpowiednim rozcieńczeniu, gdyż gliceryna w wysokim stężeniu działa wysuszająco. Gliceryna jako składnik nawilżający świetnie sprawdzi się między innymi podczas produkcji domowego peelingu. Wystarczy zmieszać kilka kropli gliceryny i fusy z kawy. Opcjonalnie można dodać oliwę z oliwek lub oliwkę dla dzieci. Glicerol nawilży również skórki przy paznokciach. Wymieszany z wodą w stosunku 1:3 i zaaplikowany tuż przed ich usuwaniem zdecydowanie usprawni naszą pracę, równocześnie nawilżając paznokcie.  

Dodatek już kilku kropli gliceryny do stosowanej na włosy odżywki lub maski skutecznie je nawilży i sprawi ze będą się lepiej prezentowały. Podobnie możemy samodzielnie wykonać nawilżającą maskę, łącząc żółtko jaja, majonez i kilka kropli gliceryny. Uwaga: po użyciu maskę spłukujemy zimną wodą.  

Połączenie gliceryny z pantenolem, kwasem hialuronowym i hydrolatem rumiankowym świetnie sprawdzi się jako tonik do codziennej pielęgnacji cery. Zaopatrując się w bazę glicerynową (gotowy myjący preparat o wysokiej zawartości gliceryny) i ulubione olejki eteryczne możemy wyprodukować nawilżające mydełko glicerynowe o ulubionym zapachu w domowym zaciszu. 

Podczas wykonywania wielu czynności związanych z pielęgnacją naszej przestrzeni gliceryna również znajdzie zastosowanie. Okna, lustra czy okulary nie będą parowały i łatwo przyciągały brudu, gdy podczas ich mycia czy polerowania do wody lub preparatu, z którego korzystamy, dodamy kilka jej kropli. Ten sam trik możemy zastosować do powierzchni gumowych lub plastikowych – dzięki glicerynie wizualnie je odnowimy.  

Gliceryna nałożona na ściereczkę do wycierania kurzu ułatwi nam zadanie zapobiegając podnoszeniu w powietrze zbieranego z powierzchni zabrudzenia. Dodana do roztworu mydła lub innej pieniącej się substancji wzmocni bańki, które z niego powstaną. 

Gliceryna – czy jest szkodliwa? 

Gliceryna jest substancją stosowaną powszechnie w kosmetykach, lekach czy żywności, dlatego też niezbędna była ocena tego, czy jest szkodliwa dla naszego zdrowia i życia. Stosowana w wysokich dawkach (powyżej 1 g/kg masy ciała) może wywoływać skutki uboczne jak ból głowy, nudności i wymioty. Jak każda substancja może wywołać niepożądane reakcje alergiczne, jednak są to sytuacje bardzo rzadkie. 

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Orkisz – wartości odżywcze i wpływ na zdrowie. Dlaczego warto go jeść?

    Należy do najstarszych gatunków pszenicy – ludzkości znany jest już od wielu wielu wieków. Obecnie wytwarza się z niego m.in. pieczywo, płatki, kasze, makarony oraz mąki. Kto powinien sięgać po produkty wytworzone z orkiszu? Dlaczego warto go jeść? 

  • Naturalne elektrolity – przegląd najlepszych produktów

    Elektrolity są to roztwory wodne posiadające ładunek elektryczny, może on być dodatni lub ujemny. Odpowiedni poziom elektrolitów jest bardzo istotnym elementem prawidłowego funkcjonowania organizmu. Elektrolity są obecne we wszystkich strukturach komórkowych żywego organizmu. Do naturalnych najważniejszych elektrolitów należą: sód, potas, wapń, magnez, chlorki i fosforany.

  • Imbir – jak i kiedy go jeść? Właściwości lecznicze, zastosowanie, przeciwwskazania

    Imbir to roślina o wielu właściwościach zdrowotnych. Wśród nich wymienia się m.in. pomoc w łagodzeniu bólu gardła, mdłości w czasie ciąży czy zgagi. Co więcej, imbir wspomaga trawienie i działa przeciwzapalnie. Na jego bazie tworzy się napoje, syropy czy olejki, ale spożywa się go również na surowo. Jakie jeszcze właściwości ma imbir? Jak go przechowywać? Komu odradza się regularne stosowanie imbiru?

  • Tran – właściwości. Czy tran wpływa na odporność?

    Tran to olej otrzymywany z dorsza atlantyckiego lub innych ryb dorszowatych (olej z wątroby rekina nie jest tranem, ma bowiem inny skład i inne właściwości). Tran zawiera witaminę D i A, a także kwasy omega-3 (DHA i EPA), które mają korzystny wpływ na układ odpornościowy, nerwowy oraz krwionośny. Kiedy stosować olej z wątroby dorsza? Jak wybrać najlepszy tran dla dziecka i dla osoby dorosłej?

  • Lecytyna sojowa (E322) – czym jest i gdzie ją znaleźć? Kiedy należy ją suplementować?

    Lecytyna jako apteczny preparat na pamięć znana jest każdemu, niezależnie od wieku: stosowana jest i przez studentów w trakcie sesji, i przez osoby starsze. Jakie jeszcze zastosowania można jej przypisać? Jakie ma właściwości i do czego służy lecytyna sojowa? Dowiedzmy się więcej. 

  • Glutation – czym jest? Co warto o nim wiedzieć?

    Rozwój nauki powoduje, że jesteśmy w stanie coraz częściej powiązać wybrane cząsteczki chemiczne z dobrym bądź złym stanem badanego organizmu lub wręcz z wybraną jednostką chorobową. Jedną z takich cząsteczek jest glutation. Co to jest? Kiedy zaleca się badać jego poziom? Czy ma właściwości prozdrowotne? Czy możemy wpłynąć na jego ilość w organizmie? Na te i inne pytania odpowiadamy poniżej.  

  • Serwatka – jak powstaje i czy jest zdrowa? Właściwości i zastosowanie serwatki

    Można powiedzieć, że podobnie jak jednostki wiele gałęzi przemysłu stara się zagospodarować coś, co niegdyś było uważane za odpad i tym samym ograniczyć liczbę wytwarzanych zanieczyszczeń, a nierzadko zwiększyć zyski. Świetnym tego przykładem jest serwatka. W przemyśle serowarskim stanowiąca odpad, w innych gałęziach przemysłu surowiec, z którego produkuje się preparaty białkowe, biodegradowalne tworzywa czy nawóz. Jakie inne zastosowania ma naturalna serwatka? Do czego możemy wykorzystać tę, która pozostanie po produkcji domowego sera? Czy jest zdrowa?  

  • Picie „twardej wody” jest korzystne dla zdrowia. Jakie są jej zalety?

    Utrudnia mycie rąk, pranie ubrań i powoduje wiele szkód w instalacjach wodno-kanalizacyjnych oraz urządzeniach gospodarstwa domowego, ale w kwestii nawadniania organizmu, tzw. twarda woda jest dobrym wyborem, zwłaszcza dla osób cierpiących na niedobory składników mineralnych. Według Światowej Organizacja Zdrowia nie ma ona negatywnego wpływu na zdrowie, wręcz przeciwnie może dostarczyć wielu korzyści.

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij