Komórki macierzyste – jak się je pozyskuje i w jaki sposób można je wykorzystać?
Justyna Piekara

Komórki macierzyste – jak się je pozyskuje i w jaki sposób można je wykorzystać?

Czym są komórki macierzyste? Dlaczego są one przedmiotem tak ożywionej debaty? Dowiedz się więcej o ich typach, sposobach pobierania oraz możliwych zastosowaniach.

Czym są komórki macierzyste?

Najprościej ujmując, macierzystymi nazywa się pierwotne komórki, z których powstają wszystkie inne typy komórek budujących organizm. Są naturalną rezerwą, która służy do uzupełniania zasobów i zastępowania tych komórek, które zostały zużyte i uszkodzone. Komórki macierzyste są niezróżnicowane. Oznacza to, że nie są angażowane w żadną ścieżkę rozwojową, która zmierza do utworzenia określonej tkanki lub narządu. 

Komórki macierzyste ulegają nieograniczonym podziałom. Dzieląc się, tworzą dwie komórki potomne, z których jedna pozostanie komórką macierzystą, a druga ulegnie różnicowaniu i przeobrazi się w komórkę wyspecjalizowaną w pełnieniu danej funkcji, np. w krwinkę, neuron, komórkę kostną czy mięśniową.

Jakie są źródła i typy komórek macierzystych?

Istnieją dwa źródła komórek macierzystych. Ze względu na ich pochodzenie klasyfikuje się je do zarodkowych lub somatycznych komórek macierzystych, które pochodzą z tkanek dorosłych organizmów.

Dorosłe komórki macierzyste występują w małych ilościach w większości tkanek, np. w skórze, mózgu, szpiku kostnym. Pozostają niezróżnicowane, dopóki organizm nie potrzebuje ich do określonego celu. Gdy zajdzie taka potrzeba, dzielą się, aby wytworzyć nowe tkanki i zregenerować organizm. Z kolei drugi typ dorosłych komórek, czyli indukowane pluripotencjalne komórki macierzyste (iPSC), powstaje w laboratoriach. Komórki te zostały zmienione tak, aby miały właściwości embrionalnych komórek macierzystych. Mogą być przydatne w opracowywaniu szeregu nowych terapii.

Embrionalne komórki macierzyste (ESC) przy odpowiedniej stymulacji mogą stać się wszystkimi typami komórek, których potrzebuje organizm. Są pobierane z zarodków powstałych w wyniku zapłodnienia in vitro. Około 3-5 dni po zapłodnieniu komórki jajowej przez plemnik zarodek przyjmuje postać blastocysty, w której wnętrzu znajdują się embrionalne komórki macierzyste.

Mezenchymalne komórki macierzyste (MSC) pochodzą z tkanki łącznej lub zrębu otaczającego narządy i tkanki organizmu. Mogą pewnego dnia odegrać rolę w rozwiązywaniu wielu problemów zdrowotnych. Postrzegane są jako przyszłość medycyny regeneracyjnej w zakresie kardiologii i ortopedii.

Według potencjału wyróżnia się komórki:

  • totipotentne – mogą różnicować się we wszystkie możliwe typy komórek, np. kilka pierwszych komórek, które pojawiają się, gdy zygota zaczyna się dzielić,
  • pluripotentne – mogą przekształcić się w prawie każdą komórkę, np. komórki wczesnego zarodka, 
  • multipotentne – mogą różnicować się w blisko spokrewnioną rodzinę komórek, np. komórki krwiotwórcze,
  • oligopotentne – mogą różnicować się w kilka różnych typów komórek, np. dorosłe limfoidalne lub szpikowe komórki macierzyste,
  • unipotentne – mogą wytwarzać tylko komórki jednego rodzaju, czyli ich własny typ, np. komórki macierzyste mięśni.

Do czego wykorzystuje się komórki macierzyste?

Komórki macierzyste mają ogromny potencjał w medycynie transplantacyjnej i regeneracyjnej. Zanim jednak ich użycie będzie można rozszerzyć, należy przeprowadzić znacznie więcej badań.

Obecnie jedyne terapie uznane za bezpieczne i stosowane z powodzeniem w praktyce klinicznej to transplantacja komórek macierzystych krwi w leczeniu przypadków chorób układu krwionośnego i odpornościowego, która ma już ugruntowana pozycje oraz zatwierdzona w Europie metoda leczenia uszkodzeń rogówki. 

Komórki macierzyste uznawane są za jedno z największych odkryć kosmetologii. Coraz częściej można spotkać się z kosmetykami, w których są stosowane. Oprócz tego służą do celów badawczych. Pomagają nam zrozumieć, jak przebiegają procesy chorobotwórcze, np. jak powstają wady wrodzone i nowotwory, dają też nadzieję na opracowanie terapii schorzeń, na które obecnie nie ma jeszcze panaceum. 

Trwają badania w celu ustalenia, czy terapia komórkami macierzystymi może być przydatna w leczeniu cukrzycy, chorób serca, choroby Parkinsona i urazów rdzenia kręgowego. Niektóre typy komórek macierzystych mogą zostać wykorzystane do testowania leków pod kątem bezpieczeństwa i jakości oraz pracy nad nowymi preparatami. Naukowcy mogą ocenić wpływ leku na tkance wyhodowanej z komórek macierzystych.

Skąd i w jaki sposób pobiera się komórki macierzyste?

Krew pępowinowa. Komórki macierzyste można pobrać z pępowiny po porodzie. Procedura odbywa się w szpitalach, które współpracują z bankami krwi pępowinowej. Krew po pobraniu transportowana jest do laboratorium. Po przejściu serii specjalistycznych badań przechowywana jest przechowywana w ciekłym azocie.

Szpik kostny. Komórki macierzyste są pobierane z kości biodrowej lub miednicy w ramach procedury szpitalnej lub ambulatoryjnej. Podczas pobierania szpiku kostnego pacjenci otrzymują znieczulenie ogólne. Następnie chirurg wprowadza dużą igłę bezpośrednio do jamy kości. Szpik kostny jest zasysany z kości poprzez wielokrotne wprowadzanie igły.

Komórki macierzyste krwi obwodowej. Komórki macierzyste normalnie krążą we krwi w bardzo małych ilościach. Pacjent otrzymuje serię zastrzyków cytokinowych (proces dostarczania cytokiny określa się jako mobilizacja), które sprawiają, że szpik kostny uwalnia komórki macierzyste do krwi. Pobierane są one przy użyciu specjalistycznego urządzenia. W procesie aferezy krew jest rozdzielana na jej składniki, a komórki macierzyste mogą być pobierane i przechowywane.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Haluksy – przyczyny, objawy, leczenie palucha koślawego. Ćwiczenia na haluksy

    Haluksy, inaczej paluch koślawy, to schorzenie, którego objawem jest deformacja stopy polegająca na znacznym odchyleniu palucha na zewnątrz oraz jednoczesnym odchyleniu I kości śródstopia w kierunku wewnętrznej krawędzi stopy. Haluksy to nie tylko defekt kosmetyczny, ale również problem zdrowotny. Haluksy mogą powodować silny ból, ograniczenie ruchomości palców stopy, mogą się również przyczyniać do powstawania zmian zwyrodnieniowych w obrębie innych stawów kończyn dolnych. Jak leczy się haluksy?

  • Liszajec zakaźny – przyczyny, objawy, leczenie. Jak można zapobiec zarażeniu?

    Liszajec zakaźny jest bakteryjną chorobą skóry wywoływaną przez zakażenie paciorkowcami lub gronkowcami. Cechuje się wysoką zakaźnością dla otoczenia. Charakterystycznym objawem liszajca zakaźnego jest obecność pęcherzyków oraz żółtawych, miodowych strupów. Jak się go leczy? 

  • Masaż – rodzaje, wskazania, przeciwwskazania, techniki masażu stosowanego w fizjoterapii

    Masaż jest jedną z najstarszych terapii leczniczych. Termin ten jest używany do opisania szerokiej gamy zabiegów fizjoterapeutycznych, które mają odmienne wskazania, przeciwwskazania, różnią się rodzajem stosowanego ucisku i intensywnością zabiegu. Także efekty masażu, w zależności od jego rodzaju, mogą być odmienne. Część terapii służy wyłącznie relaksowi i głębokiemu odprężeniu (masaż relaksacyjny), część stosuje się natomiast w leczeniu schorzeń układu ruchu czy układu nerwowego (masaż leczniczy). 

  • Nowa metoda oceny wieku biologicznego. Skaner oczu odczyta, jak szybko się starzejesz

    U każdego człowieka proces starzenia się przebiega w indywidualnym tempie. Do tej pory nie powstała uniwersalna metody śledzenia wieku biologicznego. Naukowcy z Bostonu stworzyli nieinwazyjną technologię skanowania oczu, a dokładniej białek soczewki, która zapewnia szybki i obiektywny pomiar molekularnego starzenia się organizmu, co w przyszłości może mieć istotne znaczenie dla medycyny klinicznej.

  • Jak działają tabletki na rzucenie palenia? Czy te preparaty pomagają nie przytyć w trakcie kuracji?

    Palacze, chcąc rzucić nałóg, próbują wspomóc ten proces, stosując tzw. tabletki na rzucanie palenia, które zawierają w swoim składzie cytyzynę albo żywicę nikotynową. Działanie tych substancji ma na celu pozbycie się uczucia głodu nikotynowego, a tym samym skuteczne rzucenie palenia, niemniej mechanizm ich wpływu na organizm jest odmienny. Przyjmuje się, że cytyzyna zwiększa skuteczność zerwania z nałogiem lepiej niż wykorzystywana w nikotynowej terapii zastępczej żywica nikotynowa, niemniej cechuje się także większą ilością działań niepożądanych. Jakie to skutki uboczne, czy można nie przytyć, rzucając palenie oraz co wspólnego mają antydepresanty z rzucaniem palenia? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Coraz bliżej powstania skutecznej „pigułki na cukrzycę”. Naukowcy opracowali system doustnego dostarczania leków insulinowych

    Dla osób zmagających się z cukrzycą podstawowym mechanizmem aplikacji insuliny jest jej wstrzyknięcie podskórne. Wiele osób w obawie przed bólem opóźnia rozpoczęcie terapii, średnio o dwa lata. Technologia opracowana w ramach Trabolsi Research Group w NYU Abu Dhabi (NYUAD) może poprawić sytuację pacjentów z cukrzycą, uwolnić ich od dyskomfortu i skutków ubocznych częstych iniekcji. Na czym polega innowacja? Czym są nCOF? Dlaczego doustna metoda podawania leku może być skuteczniejsza?

  • Kariotyp – czym jest badanie? Czy analiza chromosomów pomaga znaleźć przyczynę poronień i wykryć wadę genetyczną?

    Badanie kariotypu wykonuje się w wielu przypadkach zarówno wśród kobiet, jak i mężczyzn. Do najczęstszych powodów należą podejrzenia związane z chorobą genetyczną lub niepowodzenia rozrodu, np. kolejnym poronieniem ciąży.  Cennik badań kariotypu jest zmienny i zależy od metody, jaka została wykorzystana do przeprowadzenia analizy. Na uzyskanie wyniku badania także należy poczekać nawet kilka tygodni. Do badania kariotypu najczęściej wykorzystuje się krew z żyły obwodowej (konkretnie limfocyty) lub szpik kostny, ślinę, płyn owodniowy lub kosmówkę. Na czym polega badanie kariotypu, dlaczego wykonuje się je tylko raz w życiu i co na wyniku analizy oznaczają skróty „t, del, inv, +"? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Kariotyp – czym jest badanie? Czy analiza chromosomów pomaga znaleźć przyczynę poronień i wykryć wadę genetyczną?

    Badanie kariotypu wykonuje się w wielu przypadkach zarówno wśród kobiet, jak i mężczyzn. Do najczęstszych powodów należą podejrzenia związane z chorobą genetyczną lub niepowodzenia rozrodu, np. kolejnym poronieniem ciąży.  Cennik badań kariotypu jest zmienny i zależy od metody, jaka została wykorzystana do przeprowadzenia analizy. Na uzyskanie wyniku badania także należy poczekać nawet kilka tygodni. Do badania kariotypu najczęściej wykorzystuje się krew z żyły obwodowej (konkretnie limfocyty) lub szpik kostny, ślinę, płyn owodniowy lub kosmówkę. Na czym polega badanie kariotypu, dlaczego wykonuje się je tylko raz w życiu i co na wyniku analizy oznaczają skróty „t, del, inv, +"? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Kariotyp – czym jest badanie? Czy analiza chromosomów pomaga znaleźć przyczynę poronień i wykryć wadę genetyczną?

    Badanie kariotypu wykonuje się w wielu przypadkach zarówno wśród kobiet, jak i mężczyzn. Do najczęstszych powodów należą podejrzenia związane z chorobą genetyczną lub niepowodzenia rozrodu, np. kolejnym poronieniem ciąży.  Cennik badań kariotypu jest zmienny i zależy od metody, jaka została wykorzystana do przeprowadzenia analizy. Na uzyskanie wyniku badania także należy poczekać nawet kilka tygodni. Do badania kariotypu najczęściej wykorzystuje się krew z żyły obwodowej (konkretnie limfocyty) lub szpik kostny, ślinę, płyn owodniowy lub kosmówkę. Na czym polega badanie kariotypu, dlaczego wykonuje się je tylko raz w życiu i co na wyniku analizy oznaczają skróty „t, del, inv, +"? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Kariotyp – czym jest badanie? Czy analiza chromosomów pomaga znaleźć przyczynę poronień i wykryć wadę genetyczną?

    Badanie kariotypu wykonuje się w wielu przypadkach zarówno wśród kobiet, jak i mężczyzn. Do najczęstszych powodów należą podejrzenia związane z chorobą genetyczną lub niepowodzenia rozrodu, np. kolejnym poronieniem ciąży.  Cennik badań kariotypu jest zmienny i zależy od metody, jaka została wykorzystana do przeprowadzenia analizy. Na uzyskanie wyniku badania także należy poczekać nawet kilka tygodni. Do badania kariotypu najczęściej wykorzystuje się krew z żyły obwodowej (konkretnie limfocyty) lub szpik kostny, ślinę, płyn owodniowy lub kosmówkę. Na czym polega badanie kariotypu, dlaczego wykonuje się je tylko raz w życiu i co na wyniku analizy oznaczają skróty „t, del, inv, +"? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij